ЭIЄ

ΤΟ ΜΠΕΛΚΑΝΤΟ ΗΤΟΙ ΚΑΛΛΙΦΩΝΙΑ ΣΥΝΑΝΤΑΤΕ ΕΙΣ ΤΗΝ ΑΘΗΝΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΘΗΣΕΑ

Ἔρευνα & συγγραφή: Ἰωάννης Γ. Βαφίνης 

  Στὰ μουσικὰ δρώμενα τῶν παλαιοτάτων ἐκείνων χρόνων, εἰσάγω τὴν τοιαύτη μελέτη, ἐνισχύοντας τὴν ἄποψη ὅτι, ὁ πολιτισμὸς τοῦ ἀνθρώπου εἶναι μία συνεχεῖς καὶ ἀλλεπάλληλη ἀνακύκλησης. 

  Τὸ κύριο θέμα ἀφορᾶ τὴν ὑψηλὴ τέχνη του τραγουδίσματος στὴν ἀρχαία Ἑλλάδα ποὺ ἀποδίδεται μὲ τὴν φράση καλλιφωνία. 

  Ὡς ἐκ τούτου, στὸ ἔργο τοῦ Πλουτάρχου «Βίοι Παράλληλοι: Θησεύς - Ρωμύλος», καὶ πιὸ συγκεκριμένα στὴν ἑνότητα ποὺ περιγράφει τὴν ἄφιξη τοῦ Θησέα στὴν Ἀθήνα καὶ  τὴ διήγηση τῆς ἐπιστροφῆς ἀπὸ τὴν Κρήτη ἐπισημαίνετε τὸ πέρασμα του ἀπὸ τὴν νῆσο Δῆλο. 

  Κατὰ τὴν διάρκεια τῆς ἀποβίβασης εἰς Δῆλον, ὁ βιογράφος τοῦ ἥρωος, παραδίδει λεπτομερῶς τὴν τελετουργικὴ μυσταγωγία ποὺ ἐξετέλεσε ὁ Θησεὺς μετὰ τῶν ἀπελευθερωθέντων Ἀθηναίων. 

 Στὸ ἐδάφιο αὐτό, ἐκ τῆς περιγραφῆς, φαίνεται ὅτι, συντελεῖτε μουσικὴ ἐκτέλεσης τοῦ ὁμίλου χοροστατοῦντος τοῦ ἡγήτορα κιθαρωδοῦ Θησέως κατὰ τὴν ἔξοδο τοὺς ἐκ τοῦ πλεουμένου. 

 Τὸ χωρίο λέγει: «...ἐκ δὲ τῆς Κρήτης ἀποπλέων εἰς Δῆλον κατέσχε... καὶ τοῖς νέοις ἐχόρευσεν, ἣν καὶ νῦν ἔτι χορεύουσιν Ἀθηναῖοι, τὴν τοῦ γεράνου ... καὶ φὰσὶν ἐπιφανεῖς αὐτὸν τῇ ὥρᾳ καὶ τῇ καλλιφωνὶᾳ γενέσθαι...»(Θησεὺς, κεφ. 22).

 Ἡ  περιγραφή της «καλλιφωνίας» καὶ τῆς ἐντυπωσιακῆς ἐμφάνισης τῶν Ἀθηναίων νέων ἐμφανῶς δεικνύει τὴν ὑψηλὴ τέχνη του χοροδράματος τοῦ ὁποίου τὴν σύνθεση πραγματοποίησε ὁ διάδοχος τοῦ θρόνου τῆς Ἀθήνας, Θησέας. 

Ἰδοὺ ἡ πλευρὰ Β' τοῦ ἀγγείου Φρανσουὰ(francois) τοῦ 630 π.Χ. Παρουσιάζει

 τὴν ἀπόβαση τοῦ Θησέως εἰς τὴν ἱερὰ νῆσο Δῆλο μὲ τὴν ἀκολουθία τῶν ἑπτὰ νέων καὶ ἑπτὰ νεανίδων παρθένων. Ἀρχηγὸς τῆς πομπῆς ὁ ἥρωας ἐμφανιζόμενος, ὄχι ὅμως ὡς μαχητῆς, ἀλλά, ὡς ἱερέας κιθαρωδός. Πίσω του ἀκολουθεῖ ὁ χορὸς τῶν καλλιφώνων ἰηθέων[Παρθένων] ἤτοι καὶ Μπελκάντο ἑρμηνευτικὴ ἀπόδοση.  

 Ἡ ἀγγειογραφία, τοῦ ἀγγείου Φρανσουὰ(francois) 630 π.Χ. παρ' ὅτι εἶναι κατὰ αἰῶνες ἀρχαιότερη, τῆς περιγραφῆς τοῦ Πλουτάρχου, ταιριάζει ἀπόλυτα μὲ τὴν πραγματικὸ στιγμιότυπο τοῦ ἐλλιμενισμοῦ του Θησέως στὴν Δῆλο.

  Μὲ τὴν παραπομπὴ τοῦ ἐν λόγῳ ἐδαφίου, ὁ Πλούταρχος, γνωστοποιεῖ ὅτι, ὁ Θησέας, ἐπιστρέφοντας ἀπὸ τὴν Κρήτη, σταμάτησε γιὰ λίγο χρόνο στὴ Δῆλο. 

 Ἐκεῖ, εἰσήγαγε ἕναν χορὸ ἢ χορόδραμα (τὸν «γέρανο»)[1] ποὺ χόρευαν οἱ νέοι καὶ οἱ νέες. Ποιός όμως είχε μυήση τον Θησέα στη μουσική και ιδίως στην κιθαρωδική τέχνη;

 Ὁ Ἀθηναῖος, στρατηγὸς ἀλλὰ καὶ συγγραφέας, Ξενοφῶν στὸ βιβλίο του «κυνηγετικὸς» ἐπισημαίνει τὴν μετάβαση τοῦ ἥρωος εἰς Πήλιον εἰς νεαρὰν ἡλικίαν περισπουδάζοντας πολεμικὲς τέχνες (στρατηγικὴ καὶ σωματικὴ ἀντοχή), περὶ ἠθικῆς καὶ ἀρετῆς, ἰατρικὴ καὶ μουσικὴ ἁρμονία. 

 Βεβαιώνεται δὲ, ἡ κλίση του πρὸς τὰ μουσικὴ καὶ τὴν κιθαρωδία ἀφοῦ ὁ παπποῦς του Ἐρεχθέας ὑπῆρξε διαγωνιζόμενος καὶ ἐπιβραβευθεὶς τῆς τέχνης τοῦ Ἀπόλλωνος. 

 Ἐπιπλέον ἐπισημαίνετε ὅτι, οἱ Ἀθηναῖοι διασωθέντες(οἱ ἑπτὰ νέοι καὶ ἑπτὰ νέες) ξεχώριζαν γιὰ τὴν ὀμορφιά τους (τῇ ὥρᾳ) καὶ τὴν καλλιφωνία τους, δηλαδὴ τὴν ἐξαιρετική ὡραία φωνή τους.

 Αὐτὴ ἡ καλλιφωνία συνδέεται μὲ τὴν δοξασία τοῦ κιθαρωδοῦ Θεοῦ Ἀπόλλωνος  στὴ Δῆλο, ἀλλὰ καὶ μὲ τὴν ἔνδειξη τῆς προπορεύσεως τῶν Ἀθηναίων ἔναντι τῶν Κρητῶν καὶ τῶν ὑπολοίπων Ἑλλήνων. 

  Ὁ Πλούταρχος, σὲ ὅλο τὸν βίο τοῦ Θησέα, τονίζει τὴν εὐγένεια, τὴν ὀμορφιὰ καὶ τὴν σωματική - πνευματικὴ ρώμη τῶν νέων Ἀθηναίων ποὺ καθοδηγεῖ ὁ Θησέας. 

 Ἐν τούτοις, κάνοντας μία ἑτεροχρονικὴν παρεμβολήν, ἐπισημαίνω ὅτι, ἡ καλλιφωνικὴ ὑμνωδία δείχνει νὰ ἐπηρέασε κατὰ πολὺ τὸν κόσμο τῆς μουσικῆς, εἰς τὴν πορεία τῶν αἰώνων, ἐπανερχόμενη ὡς κυρίαρχο στοιχεῖο τῆς ὠδικῆς τέχνης, κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ 20ου αἰῶνα, ὑπὸ τὸν θεωρητικὸ μουσικὸ ὅρο Μπελκάντο.

 Τὸ Μπελκάντο, (Ἰταλιστὶ = τὸ ὄμορφο τραγούδι), θεωρεῖται μιὰ μουσικὴ ὁρολογία τῆς ὑψηλῆς καὶ εὐκρινεῖς τέχνης τῶν καλλιφώνων ἀοιδῶν - τραγουδιστῶν.

 Πρόκειται γιὰ ἕνα   ὕφος τραγουδιοῦ ποὺ ἐμφανίζεται κυρίως στὴν ἰταλικὴ ὄπερα τοῦ 17ου ἕως 19ου αἰῶνα. Στόχος τοιαύτης φωνητικῆς τέχνης θεωρεῖται ἡ ἰσορροπημένη φωνητικὴ τεχνικὴ καὶ ἡ τονικὴ ὀμορφιά. 

 Τα ίδια ακριβώς και κάτι περισσότερο παραθέτει και η εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Larousse Britannica  στο λήμμα μπὲλ κάντο: «(bel canto) (Μούσ.)· τέχνη τοῦ τραγουδιοῦ ποὺ βασίζεται στὴν ὀμορφιὰ τοῦ ἤχου καὶ τὴ δεξιοτεχνία (ἰταλ. bel canto = ὄμορφο τραγούδι). Τὸ μπὲλ κάντο (ὅρος ποὺ χρησιμοποιήθηκε κυρίως τὸν 19ο αἰῶνα) συνεχίζει τὴν παράδοση τοῦ ἰταλικοῦ μπουὸν κάντο τοῦ 17ου καὶ 18ου αἰῶνα. Εἶδος κληρονομημένο ἀπὸ τὴν Ἀρχαιότητα, διαιωνίστηκε κατὰ τὸν Μεσαίωνα στὸ λειτουργικὸ μέλος καὶ κωδικοποιήθηκε ἀπὸ τοὺς Ὀρτὶζ (1552), Κατσίνι (1601-1602), Τόζι (1723), Τζ.Μπ. Μαντσίνι (1774), Ροσίνι, Γκαρθία κ.ἄ. Ἔδινε τὸ προβάδισμα στὴν ὀμορφιὰ τοῦ ἤχου καὶ τὴν ποιότητα τοῦ τραγουδιοῦ εἰς βάρος τῆς προσωδίας τοῦ κειμένου καὶ προϋπέθετε μεγάλη ἐλευθερία στὴν ἑρμηνεία, ποὺ βασιζόταν στὴν πολὺ αὐστηρὴ φωνητικὴ καὶ μουσικὴ ἐκπαίδευση. Τὸ μπὲλ κάντο ἀπαιτοῦσε ἐξαιρετικὴ μαεστρία τῆς ἀναπνοῆς, βασιζόταν κυρίως στὴν τέχνη τῶν ποικιλμάτων καὶ τοῦ αὐτοσχεδιασμοῦ καὶ ἔφτασε στὸ ἀπόγειό του μὲ τοὺς καστράτι καὶ τὶς τραγουδίστριες ὄπερας τοῦ 17ου καὶ 18ου αἰῶνα».

 Κατὰ τὴν περίοδο τοῦ 18ου αἰῶνα, τὸ δεξιοτεχνικό - διακοσμητικὸ τραγούδι (αὐτοσχέδιες κολορατοῦρες, "roulades") ἔρχεται ὅλο καὶ περισσότερο στὸ προσκήνιο ὡς μέσο αὐτοέκφρασης γιὰ τοὺς τραγουδιστές. 

  Τελικά, ὅμως, τὸν 19ο αἰῶνα, τιθέμενο ὑπὸ τὸ πρίσμα τῆς ἀμφισβητήσεως καὶ ἕνεκα τῆς ἀναδείξεως τοῦ νέου μουσικοῦ ὕφους τοῦ ἐπιλεγόμενου Βερισμοῦ ἐπικρίθηκε ὡς ἐπιφανειακό σβήνοντας μὲ ἐτοῦτο τὸν τρόπο ἡ αἴγλη του ἀργά - ἀργά.

 Οἱ πιὸ διάσημες Μπελκάντο ἄριες ποὺ ἀκούγονται μέχρι σήμερα εἶναι ἡ Casta diva (Μπελίνι, Νόρμα) καὶ ἡ "τρελὴ ἄρια" Eccola! Oh giusto cielo (Ντονιτσέτι, Λουτσία ντὶ Λάμερμουρ). 

 Ἡ ὀνομασία ἔχει ρίζες βαθιὰ ἑλληνικὲς ἀφοῦ τόσο, ἡ λατινικὴ λέξη Μπέλα = ὄμορφη προέρχεται ὡς ἔκφραση ἀπὸ τὸν Βῆλο - Κρόνο ποὺ ἔζησε στὴν πιὸ ὄμορφη ἐποχὴ τῆς ἀνθρώπινης ἱστορίας ὁμοιάζον μὲ τοῦ Παραδείσου, ὅσο καὶ τὸ κάντο ποὺ σημαίνει στὰ λατινικὰ τραγούδι προέρχεται ἀπὸ τὸ ἀρχαῖο ἑλληνικὸ ρῆμα ἀείδω = τραγουδῶ. Πρόκειται γιὰ εἶδος κληρονομημένο ἀπὸ τὴν Ἀρχαιότητα, δηλαδὴ, ἐκ τῆς μητέρας Ἑλλάδος.   Κλείνοντας στὸ σημεῖο αὐτὸ τὴν μελέτη μας στὸ ἦθος τῆς καλλιφωνίας τῶν ἀρχαίων μας προγόνων Ἑλλήνων καὶ τὴν μετέπειτα πορεία καὶ ἐξέλιξη, γίνεται ἀντιληπτὸ ὅτι: Ἡ φωνητικὴ τέχνη ὡς καλλιτεχνικὴ ἀρχὴ τῆς ἐξ ουρανοῦ φωνῆς αὔρας λεπτῆς τοῦ Υἱοῦ καὶ Λόγου Τοῦ Θεοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ μετασχηματισθῆσα σὲ καλλιφωνία τῶν Ἀπολλωνίων ὠδῶν μετέβησε πολὺ ἀργότερα ὡς σότο βότσε του ὀπερατικοῦ Μπελκάντο των ἀγγελοφώνων Καστράτι. 

  Ἐν κατακλεῖδι, ὁ Θησέας μὲ τὴν χορωδία τῶν νέων - παρθένων ἀγγελοφώνων (συνδυαζόμενοι μὲ τὴν τονικότητα τῶν σοπράνο, κοντράλτο καὶ καστράτι) καὶ οἱ ἀρχαϊκὴ καὶ κλασσικὴ - λυρικοὶ ποιητὲς τῆς ἀρχαίας Ἑλλάδος, οἱ Ἀθηναῖοι ψαλτωδοὶ τῆς βυζαντινὴς καὶ ὀθωμανικῆς περιόδου, ἀλλά, καὶ οἱ Εὐρωπαῖοι ὀπερατικοὶ τοῦ Μπελκάντο, μὲ γνώμονα τὴν ἀρχαία ἑλληνικὴ ὠδικὴ τέχνη των φωνασκῶν, πατοῦσαν στὰ χνάρια μίας οὐράνιας φωνητικῆς ἑρμηνείας ποὺ συμβαδίζει μὲ τὴν χροιὰ τῆς θεότητος ποὺ ἀκούστηκε, σύμφωνα μὲ τὶς βιβλικὲς ἀναφορές - ἐκ τῶν Πελασγικῶν ἀπολεσθέντων κειμένων - ὡς φωνὴ αὔρας λεπτῆς, στὰ αὐτιὰ τῶν προφητῶν. 

 Αὐτή ἡ φωνὴ ταυτίζεται μὲ τὴν μεταγενέστερη ἰταλικοῦ τύπου φωνητικὴ ὁρολογία, sotto voce, δηλαδή, ἑλληνιστὶ σιγαλὴ βοή. Ἔτσι ἀποκαλύπτεται ποιό εἶναι τὸ ἄκουσμα τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς καλλιφωνίας! 

 ~

ΑΝΑΦΟΡΑ ΕΥΡΩΠΑΙΩΝ ΤΑΞΙΔΕΥΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΕΛΩΔΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΑΘΗΝΑΪΚΏΝ ΤΡΑΓΟΥΔΙΩΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΑΛΛΙΦΩΝΙΑ ΤΟΥΣ ΤΥΠΟΥ ΜΠΕΛΚΑΝΤΟ ΉΤΟΙ ΚΑΙ ΦΩΝΗΣ ΑΥΡΑΣ ΛΕΠΤΗ

 Ἐπανερχόμενοι ἐπὶ τοῦ θέματος, παραθέτουμε τὶς μαρτυρίες τῶν Εὐρωπαίων ταξιδευτῶν, ὅπου περιηγήθηκαν τὴν σκλαβωμένη Ἑλλάδα  τὸν καιρό της Ὀθωμανοκρατίας καὶ δηλώνοντας τὸν θαυμασμόν τους γιά τὴν μελωδικότητα τῶν ἑλληνικῶν - Ἀθηναϊκῶν τραγουδιῶν. 

 Ταξιδεύοντας, λοιπὸν, στὴν σκλαβωμένη Ἀθήνα ἐντόπισαν ἔξαφνα μιὰ καθαρὰ τοπικὴ ἰδιαιτερότητα· τὴν καλλιφωνία τῶν Ἀθηναίων τραγουδιστῶν.   Ἐντυπωσιασμένοι ἐρεύνησαν λεπτομερῶς τὸ αἴτιο αὐτῆς τῆς ἰδιαιτερότητας ἀνάμεσα ἀπὸ ὅλους τοὺς ὑπόλοιπους ἑλληνικοὺς τόπους. Τὰ συμπεράσματα ἀναφέρονται  εἰς τὸ κάτωθι συμπληρωματικὸ κεφάλαιο σύμφωνα μὲ τὴν πολύτομο μελέτη τοῦ Κυριάκου Σιμόπουλου, «Ξένοι ταξιδιῶτες». 

 Στὴν μελέτη αὐτὴν κατατίθενται σημαντικὲς καταγραφὲς τῶν περιηγητῶν τοῦ ἑλληνικοῦ χώρου μὲ στοιχεῖα τῆς ἰδιωτικῆς ζωῆς τῶν Ἑλλήνων καὶ τῆς ἰδιομορφίας ποὺ τοὺς περιέβαλε. 

  Ἐπὶ παραδείγματι, τὸ 1575 ὁ Ζυγομαλὰς σὲ ἐπιστολή του, περιγράφοντας τὴν πόλη τῶν Ἀθηνῶν, παραθέτει μερικὰ ἀρχαιολογικὰ στοιχεῖα, ὅπως,  τὴν παρουσία θεραπευτικῶν βοτάνων στὸν Ὑμηττό, τὸ ἐξαίσιο κλίμα τῆς περιοχῆς καὶ τὰ πηγαῖα καὶ καθαρὰ ὕδατα.

 Ὅσο γιὰ τοὺς Ἀθηναίους γράφει ἐπὶ λέξη ὅτι ἔχουν γερὴ μνήμη καὶ εἶναι καλλίφωνοι.  

 Τὸ αὐθεντικὸ κείμενο λέει τὰ ἑξῆς: «Θεάσασθαί τε καὶ ἄλλα θαύματα ἄξια. Οὐ λέγω τον βουνὸν τὸν καταντίκρυ βοτάνη πᾶσαν(ειπείν ἰατρείας ἁπάσης πρόξενον) ἐμπεριέχοντα, ὀν κῆπον Ἀδώνιδος ὀνομάζω, ἢ ἀέρων εὔπνοιαν ἢ ὑδάτων πότιμον ἢ ἀγαθῶν ἄλλων ἐξ ὧν συμβαίνει, τοὺς νῦν Ἀθηναίους, ἤδη βαρβαρωθέντας, φύσει μνήμονος καὶ εὔφωνος εἶναι. Μέλεσι διαφόροις θέλγειν, ὡς Σειρήνων μέλη, τοὺς ἀκούοντας». 

 Σημαντικὲς λεπτομέρειες, περὶ τῆς μουσικῆς καλαισθησίας τῶν Ἀθηναίων ἰθαγενῶν ἐπὶ ὀθωμανικῆς κατοχῆς, ἀποκομίζομαι ἐκ τῆς περιγραφῆς τοῦ νεαροῦ Γερμανοῦ περιηγητοῦ Reinhold Lubenau ἐν ἔτει 1589 μ.Χ. 

 Ὁ Lubenau, ποὺ διακρίνονταν γιὰ τὴν εὐρυμάθειά του, ἐνῷ εἶχε σπουδάσει φαρμακοποιὸς γνώριζε πολὺ καλὰ τοὺς Βυζαντινοὺς χρονογράφους καὶ τοὺς ἀρχαίους ἱστορικούς. Ὅμως, τὸ ἐνδιαφέρον του ἑστιάζονταν περισσότερο στὶς περιοχές, τῆς σύγχρονης ἐποχῆς, ποὺ ἐπισκέπτονταν. 

 Ἐπιγραμματικά, στὶς καταγραφὲς του γιὰ τὴν σκλαβωμένη πόλη τῶν Ἀθηνῶν, λέγεται ὅτι: «...παντοῦ (στὴν Ἀθήνα) ἀκούει μουσικὴ καὶ τραγούδια. Ὁ Lubenau ἐγκωμιάζει τὴ μελωδία τῶν ἀθηναϊκῶν τραγουδιῶν ὅπως καὶ ὁ Ζυγομαλὰς στὶς ἐπιστολές του πρὸς τὸν Κρούσιο»[Κυριάκος Σιμόπουλος]. 

  Ἐν ὀλίγοις, ὁ Ἀθηναϊκὸς λαὸς διατηροῦσε στὸ ἔθος του, μέχρι καὶ τὴν ἐποχὴ τῶν ξένων περιηγητῶν, τὴν καλλιφωνικότητα τῶν ἀρχαίων ἑλληνικῶν μελῶν τοῦ Θησέως καὶ τῶν μεγάλων τραγικῶν καὶ λυρικῶν τους ποιητῶν καὶ αὐτὸ βοήθησε στὴν μετέπειτα ἀνάδειξη τοῦ κανταδώρικου τραγουδιοῦ τῆς καλῆς ἐποχῆς ἤτοι καὶ μπέλε πόκ, ἀφ' ὅτου ἡ Ἑλλὰς εἶχε ἀπελευθερωθεῖ ἀπὸ τὸν ἀνάλγητο καὶ αἱμοσταγῆ ὀθωμανικὸ ζυγό. 

ΧΑΙΡΕΤΕ 

ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

[1] Στὸν ὕμνο εἰς Δῆλον του Καλλιμάχου γίνεται λόγος γιὰ τὸ πέρασμα τοῦ Θησέως στὸ ἱερὸ νησὶ τοῦ Ἀπόλλωνα. Ἀναφέρει χαρακτηριστικὰ ὅτι ἐκτέλεσε ὄρχηση μετὰ τῶν ἀπελευθερωθέντων νέων, καθώς, ὁ ἴδιος ἡγοῦνταν μὲ τὴν κιθάρα του τὸ λαβυρινθιακὸ σχῆμα του χοροδράματος. Ἰδοὺ καὶ τὰ λεχθέντα: «Κύπριδος ἀρχαίης ἀριήκοον, ἥν ποτε Θησεύς εἵσατο, σὺν παίδεσσιν, ὅτε Κρήτηθεν ἀνέπλει· οἳ χαλεπὸν μύκημα καὶ ἄγριον υἷα φυγόντες 310 Πασιφάης καὶ γναμπτὸν ἕδος σκολιοῦ λαβυρίνθου, πότνια, σὸν περὶ βωμὸν ἐγειρομένου κιθαρισμοῦ κύκλιον ὠρχήσαντο, χοροῦ δ᾽ ἡγήσατο Θησεύς». Μετάφραση: [(Τὸ ἱερὸ ἄγαλμα) τῆς ἀρχαίας Ἀφροδίτης ποὺ εἰσακούει εὔκολα τὶς προσευχές, τὸ ὁποῖο κάποτε ὁ Θησέαςαφιέρωσέ μαζὶ μὲ τὰ παιδιὰ (τοὺς νέους τῆς Ἀθήνας), ὅταν ἐπέστρεφε πλέοντας ἀπὸ τὴν Κρήτη·αυτοί, ἀφοῦ γλίτωσαν ἀπὸ τὸ τρομερὸ μουγκρητὸ καὶ τὸν ἄγριο γιὸ τῆς Πασιφάης (τὸν Μινώταυρο)καὶ ἀπὸ τὸ σκοτεινὸ κρησφύγετο τοῦ ἑλικοειδοῦς λαβυρίνθου, σεβάσμια θεά, γύρω ἀπὸ τὸν δικό σου βωμό, καθὼς ξεσηκωνόταν ὁ ἦχος τῆς κιθάρας, χόρεψαν κυκλικὸ χορό, καὶ ὁ Θησέας ὁδηγοῦσε τὸν χορό]. 

Ὁ ἀρχαιολόγος Κυριάκος Πιττάκης στὴν μελέτη τοῦ «L' ancienne Athenes: ou La description des antiquites d' Athenes et de ses environs», διασώζει τὴν ἐκτέλεση ἑνὸς ἀθηναϊκοῦ δρωμένου ποὺ ὀνομάζονταν Λαβύρινθος καὶ ἐκτελοῦνταν μέχρι καὶ τὴν ἐποχή του (ἐν ἔτει 1835). Ἰδοὺ καὶ τὰ σχόλια μεταφρασμένα ἐκ τῆς γαλλικῆς: «Οἱ παραδόσεις ποὺ σχετίζονται μὲ τὸν ναὸ τοῦ Θησέα δὲν ἔχουν σβηστεῖ ἐντελῶς ἀπὸ τὸν λαό. Ὁ κόσμος ἔρχεται ἀκόμα τὴν τρίτη ἡμέρα τοῦ Πάσχα (τὴν Τρίτη τοῦ Πάσχα) γιὰ νὰ χορέψει στὸν περίβολό του. Χορεύουν τὸν χορὸ ποὺ παλαιότερα ὀνομαζόταν «Λαβύρινθος». Αὐτὸν τὸν χορὸ τὸν χόρευαν οἱ νεαροὶ Ἀθηναῖοι τὴν ὄγδοη ἡμέρα τοῦ μῆνα Πυανεψιώνα. Τὸν εἶχε χορέψει καὶ ὁ ἴδιος ὁ Θησέας κατὰ τὴν ἐπιστροφή του ἀπὸ τὸ νησὶ τῆς Κρήτης. Οἱ Ἀθηναῖοι ἀπέδιδαν στὸν ναὸ τοῦ Θησέα τὴ δύναμη νὰ θεραπεύει τὶς ἀρρώστιες». 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

•Πλουτάρχου, «Βίοι Παράλληλοι: Θησεύς - Ρωμύλος»

•Ὕμνοι Καλλιμάχου, εἰς Δῆλον 

•Ξενοφῶντος, Κυνηγετικὸς 

•Ξένοι ταξιδιώτες, Κυριάκου Σιμόπουλου, Αθήνα 1981

•Das kleine Lexikon, Musikalische Fachbegriffe kurz erklärt

•Πάπυρος Larousse Britannica, τόμος 37

 

ЭIЄ

ΤΟ ΧΑΣΜΑ ΕΙΣ ΤΗΝ ΚΟΙΛΗΝ ΑΓΟΡΑ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ ΤΟ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΘΕΝ ΕΚ ΤΗΣ ΙΚΕΣΙΑΣ ΤΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΦΙΛΙΠΠΟΥ

Ἔρευνα & συγγραφή: Ἰωάννης Γ. Βαφίνης 

✟

  Τον καιρό εκείνο, στὰ μέρη τῆς ἀνατολικῆς Μεσογείου, ἀναπτύχθηκε, ραγδαῖα, μιὰ νέα θρησκεία, ἡ ὁποία, δὲν προσομοίαζε μὲ καμία ἄλλη σύγχρονη ἢ παλαιότερη της. 

 Ἡ βασικὴ θεωρία της ἦταν ἡ πίστη στὸ ὄνομα Τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ. Ἐκεῖνος ἔλαβε σάρκα ἀνθρώπου γιὰ νὰ χριστεὶ λυτρωτὴς τοῦ κόσμου. 

 Κατὰ τὴν πορεία της ἐκπληρώσεως τῆς θείας ἀποστολῆς του, ὁ Ἰησοῦς, συνέλεξε δώδεκα μαθητὲς ἕνας ἐκ τῶν ὁποίων ἦταν καὶ ὁ Φίλιππος. Ὁ Φίλιππος στὴν πρότερη ζωήν του ὑπῆρξε νομοδιδάσκαλος.

  Ὁ ὅρος νομοδιδάσκαλος, ὅπως διαβάζουμε στὸ παλαιὸ σύγγραμμα τοῦ Μολόττου, ἀναφέρεται στὸ λειτούργημα ποὺ ἐξασκοῦσε Φίλιππος πρὶν γίνει μαθητὴς τοῦ Κυρίου καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Ἡ περιγραφὴ ἀποδίδεται στὸν δάσκαλο ἢ τὸν ἑρμηνευτὴ τοῦ νόμου, μὲ τὴ σημασία του νὰ ποικίλλει ἀνάλογα μὲ τὸ ἱστορικὸ καὶ θρησκευτικὸ πλαίσιο.

 Στὴν Καινὴ Διαθήκη, ὁ ὅρος αὐτός τοῦ νομοδιδάσκαλου χρησιμοποιοῦνταν μὲ βιβλικὴ καὶ θρησκευτικὴ σημασία γιὰ νὰ περιγράψει στὸν Μωσαϊκὸ Νόμο, τοὺς εἰδικοὺς νόμους καὶ τὶς παραδόσεις, οἱ ὁποῖοι ἦταν ἐπιφορτισμένοι μὲ τὴ διδασκαλία καὶ τὴν ἑρμηνεία τους. 

 Ὁ Γαμαλιήλ, φερειπεὶν, ἀναφέρεται ὡς ἕνας σεβαστὸς νομοδιδάσκαλος[1] ποὺ ὑπερασπίστηκε τοὺς Ἀποστόλους. 

 Ὁμοίως, οἱ Φαρισαῖοι,  ἀναφέρονται συχνὰ ὡς νομοδιδάσκαλοι.  Πρόκειται γιὰ τὴν ὁμάδα ἐκείνη τῶν Φαρισαίων, ὅπου, τηροῦσαν σχολαστικὰ τὸν θρησκευτικὸ νόμο τοῦ Μωυσῆ. 

 Πιθανὸν, ἡ ἰδιότητα τοῦ Φιλίππου, ὡς νομοδιδασκάλου, νὰ τὸν ἐνέταξε εἰς τοὺς κόλπους τῶν μαθητῶν τῶν ἐχόντων τὴν δυνατότητα ἐπικοινωνίας μὲ τὰ πλήθη τοῦ κόσμου ποὺ ζητοῦσαν νὰ δοῦν τὸν Ἰησοῦν Χριστὸν. 

  Ἔτσι, ὁ Ἅγιος Φίλιππος - μὲ τὸ ἑλληνικὸ ὄνομα - ἔγινε ἐκεῖνος ὅπου συνομίλησε μὲ τοὺς Ἕλληνες ποὺ εἶχαν ταξιδέψει στὴν Παλαιστίνη γιὰ νὰ συναντήσουν τὸν Χριστόν, ἀλλὰ καὶ μετέπειτα, ἀπεστάλει στὴν κοιτίδα τοῦ Ἑλληνικοῦ πνεύματος τὴν Ἀθήνα. 

Ψηφιδωτό ἄνωθεν τῆς πλευρικῆς εἰσόδου τοῦ ναοῦ τοῦ Ἁγίου Φιλίππου στὸ Θησεῖο, ὅπου, ὁ Ἅγιος Φίλιππος - ἐμφανίζεται - ὁμιλῶν στοὺς Ἀθηναίους φιλοσόφους.  Ἡ γραφὴ στὸ εἰλητάριον τοῦ Ἀποστόλου λέγει: Ἔρχου καὶ ἴδετε. 

 Ἐκ τῆς συλλογῆς πρωτογεννὼν καὶ δευτερογεννὼν πηγῶν, διδασκόμεθα ὅτι, ὁ Φίλιππος, ὡς Ἀπόστολος τῆς Ἐκκλησίας τοῦ Χριστοῦ, ἦρθε στὴν Ἀθήνα τὸ 55 μ.Χ. 

 Κατὰ τὴν παρουσίαν του εἰς τὸ κλεινὸν ἄστυ  ἔκανε θαύματα μεγάλα, ἐξεδίωξε δαιμόνια καὶ ἀνέστησε τὸν υἱὸν μιᾶς Ἀθηναίας γυναικὸς μετατρέποντας, ἔπειτα, τὴν οἰκία της σὲ ἐκκλησία κάτωθι τῆς πύλης τῆς Ἀρχαίας ἀγορὰς - στὸ σημερινὸ Θησεῖο - ὅπου καὶ διατηρεῖτε ἕως τοῦ νῦν ὁ ἀνακαινισμένος ναὸς εἰς τὸ ὄνομά του. Ἔπειτα τοῦ θαύματος ἐβάπτισε τοὺς γονεῖς καὶ τὰ παιδιὰ τῆς οἰκογενείας ταύτης χρίζοντας τοὺς συναποστόλους τοῦ Εὐαγγελίου. 

 Τέλος, ἔχρισε ὡς ἐπίσκοπο Ἀθηνῶν τὸν Νάρκισσο, τρίτον διάδοχον κατὰ σειρὰ τῶν Ἀρεοπαγιτῶν: Ἰεροθέου καὶ  Διονυσίου(ἀνηψιὸ καὶ μαθητὴ αὐτοῦ) μαρτυρήσαντα εἰς Γαλλίαν.

 Τὸ κήρυγμα του Ἀποστόλου Φιλίππου, ἀπ' ὅσο γνωρίζουμε, συντελέστηκε στὴν ἀγορὰ τῆς Κοίλης, στὴν περιοχὴ τοῦ Δήμου τῆς Κοίλης ποὺ βρίσκονταν δυτικὰ τῆς Ἀκροπόλεως. 

 Στὸ συγκεκριμένο τόπο συνέβη τὸ μέγα θαῦμα, τοῦ Ἁγίου Ἀποστόλου, ὕστερα ἀπὸ μιὰ μηχανορραφία τῆς συναγωγῆς τῶν Ἰουδαίων καὶ τῶν σοφιστῶν τῆς Ἀθήνας ἐναντίον του [2]. 

 Ἄς ἐντρυφήσουμε ἐν ταῦτᾳ στὰ γεγονότα ὅπως ἐσυνέβησαν. Εἰς τὴν περιγραφὴ προγενεστέρου πονήματος μου ὑπό τὸν τίτλο: «Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΑΠΟΚΑΘΙΣΤΑ ΤΟΥΣ ΑΘΗΝΑΙΟΥΣ ΦΙΛΟΣΟΦΟΥΣ (ΠΟΙΟΥΣ ΑΘΗΝΑΙΟΥΣ ΕΝΝΟΕΙ Ο ΡΩΜΑΝΟΣ ΜΕΛΩΔΟΣ;)» ἀποκαλύπτεται ἡ ἄγνωστος ἱστορία τοῦ ἐκχριστιανισμοῦ ὅλων τῶν Ἀθηναίων μετὰ τὸ θαῦμα ποὺ συντελέστηκε στὴν ἀγορὰ τῆς Κοίλης: «ὁ Ἀπόστολος Φίλιππος ἀντιμετώπισε μιὰ ὁμάδα φιλοσόφων τῆς Ἀθήνας, οἱ ὁποῖοι, εἶχαν ἀγαστὲς σχέσεις μὲ τὸ Ἰουδαϊκὸ ἱερατεῖο [τὸ ἐπονόμαστο Συνέδριο ἤτοι ἐβραϊστὶ Σανχεντρίν], ἐκεῖνο ὅπου εἶχε ὁδηγήσει τὸν Θεάνθρωπο Σωτῆρα Ἰησοῦ Χριστὸ στὸν θάνατο διὰ τῆς σταυρώσεως. 

 Κοντολογίς, ἡ νίκη τοῦ Ἀπόστολου Φιλίππου ἤτανε συντριπτικὴ, καθότι, ἡ πλοκὴ τῆς μερίδας τῶν φιλοσόφων, ποὺ εἶχε προσχωρήσει στὶς Ἰουδαϊκὲς ἀντιλήψεις, κατατροπώθηκε ἀπὸ τὴν ἐξ ουρανοῦ θεία ἐπέμβαση. 

 Τὸ κύριο πρόβλημα τῆς ἀντιπαράθεσης τῶν φιλοσόφων, μὲ τὸν Φίλιππο, ἦταν τὸ κήρυγμα τῆς ἀναστάσεως τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ[φαίνεται ὅτι ἡ τοιαύτη διαφωνία εἶχε ξεκινήσει ἤδη μὲ τὸν Παῦλο).

 Ἐκεῖνοι, ποὺ βρίσκονταν πίσω ἀπὸ τὴν κάστα τῶν φιλοσοφικῶν σχολῶν τῆς Ἀθήνας καὶ τοὺς ἐπηρέαζαν καταλυτικά, ἦταν οἱ Σαδδουκαῖοι.

 Οἱ Σαδδουκαῖοι ἦταν μία ἐκ τῶν πολλῶν αἱρέσεων τῆς Ἰουδαϊκῆς θρησκείας. Θεωροῦνταν ἡ ἀριστοκρατικὴ μερίδα τῶν Ἰουδαίων καὶ ἀκολουθοῦσαν μὲ προσήλωση τὶς θεωρίες της Τορά. Βασικὴ τομὴ τῶν θρησκευτικῶν τους ἀντιλήψεις ὑπῆρξε ἢ ἄρνηση τοὺς στὴν ἀνάσταση τῶν νεκρῶν καὶ στὴν ἀθανασία τῆς ψυχῆς, ἀλλὰ, οὔτε καὶ στὴν μέλλουσα ζωή, ἐπειδή, αὐτὲς οἱ θεωρίες δὲν ὑπῆρχαν διατυπωμένες μέσα στὸ βιβλίο της Τορά. 

 Ὡστόσο, εἶναι πιὰ διαπιστωμένο ὀτι, ἡ αἵρεση τῶν Σαδδουκαίων ἐπιδίωκε ὑπογείως τὴν διάδοση τῶν ἀρχῶν τοῦ ἰουδαϊσμοῦ στοὺς ἐθνικούς. Ὀπόταν, ὁ ἐξιουδαϊσμὸς εἶχε στόχο τὴν ἀλλοίωση τῆς ἠθικῆς τῶν Ἑλλήνων». 

  Στὴν περιγραφή ἕτερου πονήματος μου, ὑπὸ τὸν τίτλο «ΟΙ ΑΘΗΝΑΙΟΙ ΦΙΛΟΣΟΦΟΙ ΔΙΠΛΑ ΣΤΗΝ ΥΠΕΡΑΓΙΑ ΘΕΟΤΟΚΟ ΣΕ ΑΓΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ», δίδονται οἱ περαιτέρω ἐξηγήσεις ὡς ἐπὶ τοῦ θέματος: «Τὸ μόνο ἱστορικὸ γεγονός, ὅπου δύναται νὰ συνδυαστεῖ μὲ τὴν ἀναφορὰ περὶ τῆς πλάνης τῶν Ἀθηναίων φιλοσόφων, εἶναι ὁ ἐρχομὸς τοῦ ἀποστόλου Φιλίππου στὴν Ἀθήνα, μετὰ τῆς ἐλεύσεως τοῦ Παύλου. Στὴν χρονικὴ αὐτὴ περίοδο γίνεται ἡ καταγραφὴ περὶ μιᾶς διαμάχης μεταξὺ τοῦ Ἀποστόλου Φιλίππου ἔναντι ὁρισμένων φιλοσόφων. Τότε λέγεται ὅτι κάποιοι "ἀθηναῖοι" φιλόσοφοι ἐκάλεσαν τὸν ἀρχιερέα τῶν Ἰουδαίων γιὰ νὰ ἐπιληφθεῖ τοῦ θέματος. Ποῖα ἦτο, ἄραγε, ἡ σχέση τοῦ ἰουδαίου ἀρχιραββίνου μὲ τοὺς Ἕλληνες φιλοσόφους; μήπως οἱ φιλόσοφοι αὐτοὶ ἦσαν παρεπιδημοῦντες καὶ ὄχι γνήσιοι Ἀθηναῖοι;; Τοῦτο δὲ βεβαιώνεται ἀπὸ τὰ συμφραζόμενα. Οὐδεὶς Ἀθηναῖος μὲ τὸ ἀρχαῖον ἑλληνικὸν φρόνημα, ποὺ διακατεῖχε τὴν παλαιότατη γενιὰ τῶν Ἰαόνων - Ἰώνων, δὲν θὰ συνεργάζονταν μὲ τοὺς Ἑβραίους. Ἐν τέλει τὸ ἱστορικὸν καταλήγει εἰς τὴν θείαν ἐπενέργεια ἤτοι καὶ ἐπέμβαση τοῦ Θεοῦ ὅπου καὶ κατατροπώνεται ἡ μερίδα τῶν νεοπλατωνικῶν καὶ ἄλλων φιλοσόφων ὁμοῦ μετὰ τῶν Ἑβραίων συναγωγιτῶν καὶ τοῦ ἀρχιερέως τους Ἀνανία, καθ' ὅσον, ἄνοιξε στὴν γῆν ἕνα μεγάλο χάσμα καταπίνοντας ὅλους τους ἀντιφρονοῦντες καὶ μισητὲς Τοῦ Χριστοῦ. Ἴσως, ἐτούτη, ἡ ἀφήγηση ἠδύναντο νὰ ἑρμηνεύσει τὴν διάλυση τῶν πλοκῶν καὶ τῆς πνευματικῆς πλάνης τῆς νεοτέρας φιλοσοφίας τῶν Ἀθηνῶν μὲ τὴν ἐπέμβαση τῆς Θεομήτορος, συνεργοῦντος τοῦ Ἀποστόλου Φιλίππου...».  

 Τὸ σημαντικότερο ὅμως τῆς μελέτης ταύτης εἶναι ὅτι, τὸ ἱστορικὸ τοῦ ἐρχομοῦ τοῦ Ἀποστόλου Φιλίππου στὴν Ἀθήνα καὶ ἡ παράκληση τοῦ πρὸς τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν νὰ παρέμβει στὰ γεγονότα, δὲν συνέβη στὴν κεντρικὴ ἀγορὰ τῶν Ἀθηνῶν, ἀλλά, στὴν ἀγορὰ τοῦ ἀθηναϊκοῦ δήμου τῆς Κοίλης. 

 Ἐκεῖ βρίσκεται τὸ χάσμα, ἡ θαυματουργὸς διάνοιξη τοῦ γεώδους στερεώματος ὅπου καταταποντίστηκαν στὸ ἐρεβώδης χάος εἰς τὰ κατάβαθα τοῦ Ἅδου, ὁ ἀρχιερέας τῶν Ἰουδαίων Ἀνανίας καὶ ἅπαντες τοῦ συνεδρίου, ὁμοῦ μετὰ ὁρισμένων ἀμετανόητων σοφιστῶν - φιλοσόφων. 

 Οἱ ἀμετανόητοι τῶν φιλοσοφικῶν σχολῶν καὶ ἐθελοδοῦλοι τοῦ ἑβραϊκοῦ συνεδρίου, ἔπειτα ἀπὸ τὴν διαταγὴν αὐτοῦ, θέλησαν γιὰ πρώτη καὶ μόνη φορὰ νὰ χύσουν χριστιανικὸ αἷμα, στὴν ἱερὴ πόλη τῶν Ἀθηνῶν, κάτι τὸ ὁποῖο δὲν εἶχε συμβεῖ ἕως τότε[3]. 

 Ὡς ἐκ τούτου λοιπόν, ὁ Ὕψιστος Τριαδικὸς Θεός ἔχοντας ἄλλο σχέδιον πρὸς ἐφαρμογὴν δὲν τὸ ἐπέτρεψε. Βλέποντας τοὺς σκληρόκαρδους Ἰουδαίους νὰ διαχειρίζονται, γιὰ μία ἀκόμα φορὰ, μὲ δολιότητα τὴν λαϊκὴ συνείδηση καὶ τοὺς προεστώτας δὲν ἄφησε νὰ ἀπαγχονιστεῖ ὁ Ἀπόστολος Φίλιππος εἰς τὴν ἀγορὰ τῆς Κοίλης. 

 Καθὼς ἐκεῖνος κρέμονταν πάνω στὸ σχοινὶ, μὲ μιὰ ἀγαθοποιῶ δύναμη, ἔλαβε τὸ θάρρος νὰ παρακαλέσει τὸν Θεὸ ἵνα ἐπέμβει. Καὶ ἰδοὺ τὸ μέγα θαῦμα. Ἡ γῆν τῆς Κοίλης τῶν Ἀθηνῶν ἀνοίχθηκε καὶ οἱ ἐχθροὶ Τοῦ Χριστοῦ καταποντίστηκαν στὸ ἔρεβος ὅπου κι ὁ αἰώνιος ἐχθρὸς Τοῦ Φωτός. 

 Ἐν τούτοις, ὅπως προείπαμε, ἡ ὀνομασία «Κοίλη»  στὴν ἀρχαία Ἀθήνα δὲν ἀναφέρεται στὴν κεντρικὴ ἀρχαία ἀγορά τοῦ Ἀγοραίου Κολωνοῦ, ἀλλὰ, σὲ ἕναν ἀπὸ τοὺς πιὸ πυκνοκατοικημένους δήμους τῆς ἀρχαίας πόλης, ἐκ τοῦ ὁποίου  διαπερνούσε ἡ διάσημη Κοίλη Ὁδό. 

 Τὰ ὅρια  τοῦ δήμου τῆς Κοίλης  ἐκτεινόταν ἀνάμεσα στὴ «χαράδρα» τοῦ Λόφου τῶν Μουσῶν (Φιλοπάππου) καὶ τοῦ Λόφου τῶν Νυμφῶν (Ἀστεροσκοπεῖο). 

 Ἡ Κοίλη Ὁδός ὑπῆρξε  ἕνας ἀπὸ τοὺς σημαντικότερους ὁδικοὺς ἄξονες τῆς ἀρχαιότητας, καθότι, συνέδεε τὸ ἐσωτερικὸ τῆς πόλης μὲ τὸν Πειραιᾶ μέσῳ τῶν Μακρῶν Τειχῶν. 

 Ὁρισμένοι ἀρχαιολόγοι πιστεύουν ὅτι, στὴν Ἀγορὰ τῆς Κοίλης,   σὲ ἕνα πλάτωμα κατὰ μῆκος τῆς ὁδοῦ, ὑπῆρχε μιὰ τοπικὴ ἀγορὰ μὲ καταστήματα, ποὺ ἐξυπηρετοῦσε τοὺς χιλιάδες κατοίκους τοῦ δήμου. 

Ἡ ἀρχαιολογικὴ τοποθεσία τῆς περιοχὴς περιλαμβάνει τμήματα τοῦ Διατειχίσματος, τὴν Κρήνη τοῦ Ἀνταίου καὶ πολυάριθμα λαξεύματα στὸν βράχο ποὺ μαρτυροῦν τὴν οἰκιστικὴ δραστηριότητα τῆς κλασικῆς περιόδου. 

Φωτογραφίες καὶ ἀεροφωτογραφίες ποὺ δείχνουν τὴν περιοχὴ τῆς ἀγορᾶς τῆς Κοίλης. Ὁ συγγραφέας Μολόττος στὸ βιβλίο τοῦ «Λεξικὸ τῶν Ἁγίων Πάντων τῆς Ὀρθόδοξου Ἐκκλησίας / Βίοι καὶ Μαρτυρίες» ἐν ἔτει 1904 ἐπισημαίνει ὅτι τὸ χάσμα ποὺ κατάπιε τοὺς δυσεβεὶς Ἑβραίους καὶ ὁρισμένους ""ἀνατολικοὺς"" φιλοσόφους ἦταν ἐμφανεῖς ἐπὶ τῶν ἡμερῶν του. Στὶς σημερινὲς εἰκόνες φαίνεται νὰ ὑπάρχουν ἀκόμα τὰ σημάδια τοῦ θαυματουργικοῦ χάσματος. Φαίνεται δὲ ὅτι, ἡ περιοχὴ ἔλαβε τὸ ὄνομά της ἀπὸ τὸ σύμπτωμα τῆς κοιλότητος καὶ τῆς ἐκ τοῦ προϊστορικοῦ παρελθόντος διαιρέσεως τῶν γεωτεκτονικῶν πλακῶν. 

 Τὸ τοπωνύμιο Κοίλην, τοῦ ἐν λόγῳ δημοτικοῦ διαμερίσματος τῶν Ἀθηνῶν, προῆλθε ἀπὸ τὴν λέξη «κοίλην», ὅπου, εἰς τὴν ἀρχαία ἑλληνικὴ γλῶσσαν ἐπισημαίνεται ὡς τύπος τῆς αἰτιατικῆς ἑνικοῦ (θηλυκὸ γένος) τοῦ ἐπιθέτου «κοῖλος -ἡ -ὀν» καὶ δηλώνει αὐτὸ τὸ μέρος ἢ τὸν τόπον ποὺ ἔχει σκαμμένη ἐπιφάνεια πρὸς τὰ μέσα, δηλαδὴ,  ὁ ἐσωτερικὰ κενός, ὁ κούφιος, ὁ χασμώδης. 

 Συνήθως ἡ ὀνομασία χρησιμοποιεῖται γιὰ νὰ περιγράψει χώρους ὅπως σπήλαια, φάραγγες ἢ κοιλότητες. Ἀναλυτικότερη σημασία δίδεται μὲ τὶς συνώνυμες λέξεις: Κοίλη = σκαμμένη (π.χ. «κοίλην φάραγγα». Ἐτυμολογεῖτε δὲ ἀπὸ τὸ κοῖλος (ἀρχικὰ κοfιλ-ὀς), σχετίζεται μὲ τὸ λατινικὸ cavus (κενός, κοῖλος). 

 Ἐκ τῶν συμφραζομένων, προκύπτει ἡ χρήση της σὲ περιγραφὲς φυσικῶν κοιλοτήτων, ὅπως, ἐπὶ παραδείγματι: σπήλαια, φαράγγια, χάσματα καὶ βυθίσματα τοῦ ἐδάφους. Λόγου χάριν ἐκφραστικὸς συναντᾶτε στὴν ἑξῆς πρόταση: «εἰς κοίλην φάραγγα καταφεύγει» μετάφραση: (καταφεύγει σὲ μιὰ κοίλη/σκαμμένη φάραγγα/χαράδρα).

 Συνώνυμα, τῆς λέξης κοῖλον ἢ κοιλότης συναντᾶμε στὶς ἑξῆς φράσεις: χάσμα= μεγάλο βαθὺ ἄνοιγμα, τὸ βάραθρο = βαθὺς λάκκος ἢ γκρεμὸς ἢ τὸ χάος, χάος = τὸ ἄπειρο χάσμα, τὸ σκοτεινὸ βάθος (ἐκεῖ ὅπου καταποντίστηκαν οἱ ἀντίχριστοι Ἑβραῖοι συναγωγίτες), τάρταρον = περιγραφὴ τῆς ἀβύσσου, χθὼν ἢ γῆς χάσμα = τὸ ἄνοιγμα τῆς γῆς καὶ ἀναπεπταμένον = αὐτὸ ποὺ εἶναι ἀνοιγμένο, τὸ μεγάλο ἄνοιγμα. 

  

ΧΑΙΡΕΤΕ 

ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

[1] Ὅπως ἔχω τονίσει σὲ παλαιότερη μελέτη μου, οἱ νόμοι, δὲν ἠταν ἕνα προνόμιο τῶν Ἑβραίων ἀλλὰ,  ὅπως διαφαίνεται, ἦταν ἕνας πολιτειακὸς θεσμός, μὲ θρησκευτικὴ χροιά, ποὺ λειτουργοῦσε νομοτελειακὰ σὲ ὅλες τὶς περιοχὲς τῆς Ἀνατολικῆς Μεσογείου, μὲ ὑψίστη σημασία εἰς τὸ κοινωνικοθρησκευτικὸ σύστημα τῶν Ἔλλήνων. Διὰ τοῦτο συνέγραψε τὴν μελέτην του ὁ Πλάτων ποὺ τὴν ὀνόμασε "Νόμοι". Ὁ Θησέας, πάλι, λέει ὁ Πλούταρχος, κυβέρνησε τὸν Ἀθηναϊκὸ λαὸ μὲ τὸ γράμμα τοῦ νόμου. Ὁπότε, οἱ νόμοι [ὅπως καὶ τὸ βιβλίο τοῦ Ἀθηναίου φιλοσόφου Πλάτωνος] δὲν ἀφοροῦν μόνο τοὺς Ἑβραίους, ἀφοῦ κάθε ἀρχαῖον ἔθνος εἶχε δικούς του νόμους ἐκ Θεοῦ παραληφθέντες. 

[2]Συμπληρωματικό ἀπό τὴν περιγραφὴ προγενεστέρου πονήματος μου μὲ τὸν τίτλο «Η  ΠΑΝΑΓΙΑ ΑΠΟΚΑΘΙΣΤΑ ΤΟΥΣ ΑΘΗΝΑΙΟΥΣ ΦΙΛΟΣΟΦΟΥΣ(ΠΟΙΟΥΣ ΑΘΗΝΑΙΟΥΣ ΕΝΝΟΕΙ Ο ΡΩΜΑΝΟΣ ΜΕΛΩΔΟΣ;)»: «Οἱ Ἀθηναῖοι, ποὺ ἀναφέρονται στὸν ἐν λόγῳ στίχο του Ρωμανοῦ, δὲν εἶναι οἱ ἐπώνυμοι ἀρχαῖοι φιλόσοφοι, ὅπως φερειπεὶν ὁ Σόλων, ὁ Σωκράτης, ὁ Πλάτωνας κι ὁ Θουκυδίδης. Ἡ ἐπισήμανση τοῦ Ρωμανοῦ ἀφοροῦσε μιὰ μερίδα νεοπλατωνικῶν φιλοσόφων τῆς μετὰ Χριστὸν ἑλληνορωμαϊκῆς περιόδου. Τοῦτοι, διὰ νὰ παραπλανήσουν τοὺς Ἕλληνες, δίδασκαν τὸν ὑποτιθέμενο σύνδεσμο τῶν ἀρχαίων Ἑλλήνων φιλοσόφων μὲ τὸν ἰουδαϊσμό. Ἡ πρόσμιξη αὐτῶν τῶν δύο θεωριῶν εἶχε στόχο τον ἐξιουδαϊσμὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ κόσμου. Προεξάρχων τοῦ κινήματος τοῦ ἰουδαιοχριστιανικοῦ πλατωνισμοῦ ὑπῆρξε ὁ Ἀριστόβουλος τοῦ Πανέα, ἑλληνιστὴς μὲ ἰουδαϊκὴ καταγωγή. Ὁ Ἀριστόβουλος, παρουσίασε τὴν θεωρία τῆς υἱοθέτησης θεμάτων τῆς Πυθαγόριας καὶ Πλατωνικῆς διδασκαλίας ἀπὸ τὰ κείμενα τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης. Μάλιστα, ὑποστήριζε ὅτι, ὁ Πλάτωνας κι ὁ Πυθαγόρας εἶχαν μελετήσει τὰ γραπτὰ τοῦ Μωυσῆ. Παράλληλα, οἱ ἐκπρόσωποι αὐτῆς τῆς θεωρίας, κατέθεταν καὶ ἀναληθεῖς, περιπεπλεγμένες δογματικὲς δοξασίες ποὺ ἀφοροῦσαν τὸ πρόσωπο τοῦ Ἑνὸς Θεοῦ. Τὴν ψευδῆ πλοκὴ αὐτῆς τῆς ἄποψης ἀσπάστηκαν κι ἄλλοι ἑλληνιστὲς φιλόσοφοι, ὅπως ὁ Ὠριγένης, ὁ Φίλων, ὁ Ἀρτάπανος, ὁ Πορφύριος ἢ Μάλχος, ὁ Πλωτῖνος, ὁ Ἀμμώνιος Σακκὰς καὶ ὁ Λογγίνος Κάσιος ποὺ ἦταν καὶ σχολάρχης στὴν Πλατωνικὴ Ἀκαδημία τῶν Ἀθηνῶν. Ὅλοι αὐτοί, λόγῳ κάποιας σχέσης τους μὲ τὴν Ἀκαδημία τῶν Ἀθηνῶν, ἐσφαλμένα ὀνομάζονταν ἐν τῷ συνόλῳ ὡς Ἀθηναῖοι. Ἐν τούτοις, ἐντελῶς προσωρινά, λίγα ἔτη μετὰ τὴν παρέλευση τοῦ Ἀπόστολου Παύλου στὴν Ἀθήνα, ἐπισκέπτεται τὴν Ἀθήνα ὁ Ἀπόστολος καὶ μαθητὴς τοῦ Χριστοῦ, Φίλιππος ἐν ἔτει 53 μὲ 55 μ.Χ. Τὰ γεγονότα ποὺ συνέβησαν, κατ' ἐκείνους του χρόνους, εἶναι σήμερα σχεδὸν λησμονημένα παρ' ὅλη την σημαντότητα τους. 

[3]Ἡ δημοκρατικὴ Ἀθήνα, μὲ τοὺς κυρίαρχους θεσμοὺς τῆς ἐλευθερίας τοῦ ἀτόμου, προστάτευε πάντα τὴν προσωπικὴ πίστη τοῦ κάθε πολίτη της, μὴ θέλοντας νὰ ἐπιστρέψει καὶ πάλιν εἰς τὰ σφάλματα τοῦ παρελθόντος, ὅπως, μὲ τὴν περίπτωση τοῦ Σωκράτους καὶ τοῦ Φωκίωνος μετανοήσασα διὰ αὐτό. 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

•Λεξικὸ τῶν Ἁγίων Πάντων τῆς Ὀρθόδοξου Ἐκκλησίας / Βίοι καὶ Μαρτυρίες, Ὑπὸ Β. Δ. Ζώτου Μολόττου, Ἐν Ἀθήναις, 1904 

•Φερδινάνδος Γρηγορόβιος, "Ἱστορίας τῆς πόλεως τῶν Ἀθηνῶν κατὰ τοὺς μέσους χρόνους" ἐν Ἀθήναις 1904, τόμος Α'

•ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ 

ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΕΣ

•ΟΙ ΑΘΗΝΑΙΟΙ ΦΙΛΟΣΟΦΟΙ ΔΙΠΛΑ ΣΤΗΝ ΥΠΕΡΑΓΙΑ ΘΕΟΤΟΚΟ ΣΕ ΑΓΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ / ΙΩΑΝΝΗΣ Γ. ΒΑΦΙΝΗΣ 

https://odysseospaide.blogspot.com/2018/07/blog-post_13.html?m=0

•Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΑΠΟΚΑΘΙΣΤΑ ΤΟΥΣ ΑΘΗΝΑΙΟΥΣ ΦΙΛΟΣΟΦΟΥΣ (ΠΟΙΟΥΣ ΑΘΗΝΑΙΟΥΣ ΕΝΝΟΕΙ Ο ΡΩΜΑΝΟΣ ΜΕΛΩΔΟΣ;) / ΙΩΑΝΝΗΣ Γ. ΒΑΦΙΝΗΣ

https://odysseospaide.blogspot.com/2019/05/blog-post_15.html?m=0

 

 

ЭIЄ

ΑΜΕΙΝΙΑΣ Ο ΕΝΔΟΞΟΣ ΑΘΗΝΑΙΟΣ ΤΡΙΗΡΑΡΧΟΣ ΣΤΗ ΝΑΥΜΑΧΙΑ ΤΗΣ ΣΑΛΑΜΙΝΟΣ

Έρευνα & συγγραφή: Ιωάννης Γ. Βαφίνης 

 Ἕνεκα τῆς προκλητικῆς στρατηγικῆς των Τουρκομογγόλων, ἐπήλυδων τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, καὶ τὴν ἔντονη ὀσμὴ ἀερίου ποὺ κατέκλυσε τὴν περιοχὴ τῶν Ἀθηνῶν (κυρίως ἀπὸ τὴν μεριὰ τῆς ἀκτογραμμῆς της) ἐνεθυμήθην τὴν νῆσο Ψυττάλεια καὶ τὴν παρουσία μιᾶς ὀνομασίας ἐπὶ τῆς νησῖδος - τὴν Ἀμεινίου ἄκρα. 

Φωτογραφία ἀπὸ τὸ προσωπικό μου ἀρχεῖο ποὺ δείχνει ἀπὸ τὴν μεριὰ τοῦ λιμένα τῆς Σαλαμῖνος τὰ στενὰ ποὺ διεξήχθη ἡ ναυμαχία καὶ μὲ τὸ βέλος ἡ ἔνδειξη τῆς Ἀμεινίου Ἄκρας. Κάπου ἐκεῖ καταποντίστηκε ὁ ναύαρχος κι ἀδερφὸς τοῦ Ξέρξου Ἀριαβίγνης. 

  Ἡ Ἀμεινίου ἄκρα βρίσκεται στὸ νότιο ἀνατολικὸ ἄκρο της Ψυττάλειας καὶ ἔλαβε τὸ ὄνομα της ἀπὸ τὸν Ἀθηναῖο Σαλαμινομάχο τριήραρχο  Ἀμεινία. 

 Ὁ Ἀμεινίας, σύμφωνα μὲ τὴν Ἀττικὴ προσωπογραφία τοῦ Κίρχερ, ἦταν ὁ μικρότερος ἀδερφὸς τοῦ Αἰσχύλου[1] καὶ τοῦ Κυναίγειρου. Ὀνομάζεται καὶ Παλληνεὺς λόγῳ τῆς ἔνταξης τοῦ στὸν Ἀθηναϊκὸ Δῆμο των Παλληναίων (σύμφωνα μὲ τὸν Ἡρόδοτο, ἐνῷ ἀλλοῦ τίθεται ὡς δημότης Δεκελείας). 

 Κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνη, τῆς θρυλικῆς Ναυμαχίας, ὁ Ἀμεινίας κατῆλθε εἰς τὴν μάχην ὡς τριήραρχος Ἀθηναϊκῆς τριήρης. Ὅπως μετέπειτα ἐξιστορεῖτε ἐπιτέθηκε πρῶτος ἀπ' ὅλους τοὺς Ἕλληνες κατὰ τοῦ ναυτικοῦ στόλου τῶν Περσῶν βυθίζοντας τὴν ναυαρχίδα καὶ διαφθείροντας τὸν ναύαρχον τοῦ Περσικοῦ στόλου ποὺ ἠγωνίζοντο λαμπρῶς. 

 Ἰδοὺ καὶ τὰ λεγόμενα τοῦ ἱστορικοῦ Ἡροδότου: «Ἀμεινίης δὲ Παλληνεὺς ἀνὴρ Ἀθηναῖος ἐξαναχθεὶς νηὶ ἐμβάλλει· συμπλακείσης δὲ τῆς νεὸς καὶ οὐ δυναμένων ἀπαλλαγῆναι, οὕτω δὴ οἱ ἄλλοι Ἀμεινίῃ βοηθέοντες συνέμισγον». μετάφραση: [ὁ Ἀθηναῖος Ἀμεινίας, ἀπὸ τὴν Παλλήνη, ὄρμηξε μὲ τὴν τριήρη καὶ ἐμβόλισε (τὸ ἐχθρικὸ) πλοῖο. Συμπλεκόμενος δὲ μὲ τὸ ἐχθρικὸ πλοῖο χὼρὶς νὰ εἶναι δυνατὸ νὰ ἀπαλλαγῆ, ἐρχόμενοι οἱ ἄλλοι γιὰ νὰ βοηθήσουν συμπλέκονταν ἀλλήλους]. 

 Μετὰ τὴν μεγάλη νίκη τῶν Ἑλλήνων ἐπὶ τῶν βαρβάρων Περσῶν τιμήθηκε ὡς ἥρωας πολέμου ἀπὸ τοὺς συμπατριῶτες του Ἀθηναίους.

 Ὡστόσο, ὕστερα ἀπὸ 23 αἰῶνες ἡ ἐπιτροπή των τοπωνυμιὼν τοῦ Πειραιῶς, μὲ ἀπόφαση τοῦ ἑλληνικοῦ κράτους, χάρισε τὸ ὄνομά του ἥρωος στὸ ἀκρωτήριο τῆς Ψυττάλειας.

Φωτογραφία ἀπὸ τὸν δορυφορικὸ χάρτη ποὺ δείχνει τὸ σημεῖο τῆς Ἄκρας Ἀμεινίου 

 Ἐκεῖ, ὁ ἔνδοξος ἀνὴρ Ἀμεινίας, κοιτῶντας νοσταλγικὰ πρὸς τὴν ἐρειπωμένη καὶ κατακαμμένη πόλη τῶν Ἀθηνῶν, εἶχε καταναυμαχίσει τὴν ναυαρχίδα τοῦ Ἀριαβίγνη ἀδερφοῦ τοῦ Ξέρξου καὶ ναυάρχου τοῦ Περσικοῦ στόλου.

 Περισσότερα δὲν γνωρίζουμε γι' αὐτὸν τὸν μεγάλο Ἀθηναΐο ἥρωα πέρα ἀπὸ τὸ ὅτι, ἔχασε τὸ χέρι του κατὰ τὴν διάρκεια τῆς ναυμαχίας - σύμφωνα μὲ τὴν καταγραφὴ τοῦ Κίρχερ... «ἔτυχε δὲ ἀριστεύων ἐν Σαλαμῖνι ὁ Ἀμεινίας ἀποβεβληκὼς τὴν χεῖρα» [683 ΑΜΕΙΝΙΑΣ ΠΑΛΛΗΝΕΥΣ].

 Ἀθάνατοι...Ἀμεινία, Αἰσχύλε & Κυναίγειρε... 

  Ἂς γίνουμε μιμητὲς τῆς ἀρετῆς καὶ τῆς ἀνδρείας τῶν ἱερῶν ἀγώνων σας, ὥστε, νὰ λάβουμε καὶ ἡμεῖς τὸν στέφανον τῆς αἰωνίου δόξης ἀπὸ τὸν Θεόν! 

ΧΑΙΡΕΤΕ!

ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

[1]Ὁ Αἰσχύλος τραυματίστηκε βαριὰ στὴν Ναυμαχία τῆς Σαλαμίνας, ἀλλά, ἐν τέλει ἐπέζησε καὶ ἀργότερα ἔγραψε τὶς θαυμαστές του τραγωδίες]. 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

•ΗΡΟΔΟΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑΙ - ΟΥΡΑΝΙΑ, παρ. 84

•Νεότερον ἐγκυκλοπαιδικὸν λεξικὸν τοῦ ΗΛΙΟΥ 

•PROSOPOGRAPHIA ATTICA I, Α-Κ

•Διοδώρου Σικελιώτου, Ἱστορικῆς βιβλιοθήκης 

 

ЭIЄ

Η ΑΓΙΑ ΦΩΤΕΙΝΗ ΜΙΑ ΕΓΧΩΡΙΑ ΕΛΛΗΝΙΔΑ ΤΗΣ ΠΑΛΑΙΣΤΙΝΗΣ

Ἔρευνα & συγγραφή: Ἰωάννης Γ. Βαφίνης 

✟

  Σήμερον ἐορτάσαμεν τὴν Ἁγίαν Φωτεινή την Σαμαρείτιδα, τὴν μεγαλομάρτυρα καὶ ἰσαπόστολον, ἑλληνικῆς καταγωγῆς σύμφωνα μὲ τὰ ἱστορικὰ καὶ ἀρχαιολογικὰ στοιχεῖα ποὺ ταχέως μέλλει νὰ ἀποδείξω...

 Ἐπισημαίνω δὲ τὸ γεγονὸς τῆς συνάντησης τῆς μὲ τὸν Λυτρωτὴ Χριστὸν, ὅπως ἡ ἰδία τὸν προσεφώνησε στὰ ἑλληνικὰ σὲ ὅλους τοὺς συμπολῖτες της γενόμενη ἡ πρώτη Ἀπόστολος τῆς ἀλήθειας.

  Ἡ προσκύνηση εἰς τὸν Θεὸν πρέπει νὰ γίνεται «ἐν πνεύματι καὶ ἀληθεία» εἶπεν ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς εἰς τὴν Ἁγία Φωτεινή την Σαμαρείτιδα.

  Ἐπίσης ἀναφέρθηκε, «εἰς τὸ ὕδωρ τὸ ζών... ὁ δώσω αὐτῷ, γενήσεται ἐν αὐτῷ πηγῇ ὕδατος ἀλλομένου εἰς ζωὴν αἰώνιον» [Κατὰ Ἰωάννη εὐαγγέλιον,  δ'  5-42].

ΕΙΚΩΝ. Ἡ Ἁγία Φωτεινὴ συνομιλεῖ μὲ τὸν 

Ἰησοῦν Χριστὸν εἰς τὸ Φρέαρ τοῦ Ἰακώβ.

 Ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος εἰς τὴν ὁμιλία του «Εἰς την Σαμαρείτιδα», ἐμβαθύνει θεολογικὰ περὶ τῆς συναντήσεως τοῦ Χριστοῦ μὲ τὴ Σαμαρείτιδα στὰ περίχωρα τῆς πόλης Σιχὰρ ὅπου βρίσκονταν τὸ πηγάδι τοῦ Ἰακώβ. 

 Ἡ παιδαγωγικὴ σημασία τοῦ Φρέατος, ἐξηγεῖ ὁ ἱερὸς Χρυσόστομος, ἐντοπίζεται στὸ ὅτι, ὁ Χριστὸς ἐπιλέγει τὴ συγκεκριμένη τοποθεσία, δίπλα στὴ Σιχάρ, ὅπου βρίσκεται τὸ πηγάδι τοῦ Ἰακώβ, γιὰ νὰ ὑποδείξει τὴ σύνδεση τῆς Παλαιᾶς μὲ τὴν Καινὴ Διαθήκη, μεταβάλλοντας ἕνα ἱστορικὸ πηγάδι σὲ πηγὴ αἰώνιας ζωῆς. 

  Τὸ δίδαγμα τῆς περικοπῆς τοῦ Εὐαγγελίου μᾶς παρουσιάζει τὴν δυναμικὴ τῆς ὀρθοδόξου λατρείας ἀποκομένης ἀπὸ τὰ κοσμικὰ ἐλατήρια τῆς ἀνηθικότητας τῆς ἀπιστίας καὶ τῆς ἀθεΐας.

 Ὁλόκληρη ἡ ζωή μας πρέπει νὰ εἶναι ἀφιερωμένη εἰς τὸν Θεόν... ὅλη ἡ καθημερινότητα νὰ περνάει ἀπὸ τὸ φίλτρο τοῦ θείου θελήματος. Μὲ αὐτὸ τὸν τρόπο καθαρίζονται ὅλα... οἱ ἀνθρώπινες σχέσεις, ἡ κοινωνικότητα, ἡ ἀγάπη τῶν δύο φύλων ποὺ ὀφείλει νὰ εἶναι μοναδικὴ ἔχοντας ὡς γνώμονα τὴν ἀγάπη καὶ μακροθυμία τοῦ Θεοῦ...

 Δὲν χωρᾶνε συμπεριφορὲς καὶ συναγελάσματα μὲ τὸν ἐχθρὸ τοῦ ἀνθρώπου ποὺ εἶναι ὁ ἀποστάτης Ἑωσφόρος... μὴ ξεγελιέστε μὲ τὸν τεχνητὸ σεισμὸ τῶν σκοτεινῶν δυνάμεων ποὺ δυστυχῶς ἐπιτρέψαμε νὰ συμβεῖ εἰς τὴν ἱερὴ πόλη τῶν Ἀθηνῶν μὲ τοὺς τρισάθλιους ""μεταλλικάλικα""[1] [περιγελαστικώς]. Δυστυχῶς κάποιοι ἐπιμένουν στὴν τρικυμία ἐν κρανίῳ!

 Ἐν ὀλίγοις, ἡ Ἁγία Φωτεινὴ προέρχονταν ἀπὸ τὴν πόλη Σιχὰρ τῆς Παλαιστίνης, ὅπου παρὰ τὴν ἀραμαϊκή προσωνυμία, ἡ ἴδια ἔφερε ὄνομα ἑλληνικό, ἐκ τοῦ φωτὸς > Φωτεινή.

 Ἡ πόλη Σιχάρ σήμερα ὀνομάζεται Ἀσκάρ. Ὡστόσο, οἱ κάτοικοι αὐτῆς τῆς πόλης προῆλθαν ἀπὸ τὴν ἀρχαία Συχὲμ ὅπου σήμερα συναντᾶτε ὡς Τὲλ Μπαλάτα [Tell Balata] καὶ σύμφωνα μὲ τὶς πρόσφατες ἀνασκαφὲς ἡ πόλη κατοικεῖτο ἀπὸ τὴν 2αν χιλιετίαν π.Χ. ἔχοντας περίκλειστο μυκηναϊκὸ τεῖχος καὶ μεγαλιθικὲς πύλες ὅμοια εἰς τὴν κατασκευὴ μὲ τὰ πελασγικὰ τείχη τῶν Μυκηνῶν. Πολλοὶ τὴν συγχέουν μὲ τὴν πόλη Ναμπλοὺς(ἑλληνορωμαϊκὴ Nabulus) ἢ Νεάπολις. 

  Τὰ Σίκιμα, μετατροπὴ τοπικῆς διαλέκτου σὲ Συχὲμ, ἦταν μιὰ πανάρχαια πόλη της Χαναάν, τῶν Ἀχαιῶν & Ἰώνων ἡ ὁποία ἀναφέρεται συχνὰ στὴν Παλαιὰ Διαθήκη ἡ καὶ βρισκόταν στὴν περιοχὴ τῆς σημερινῆς Ναμπλοὺς (Nablus - Νεάπολις) στὴ Δυτικὴ Ὄχθη. 

 Τὸ ὄνομα τῆς εἶναι τόσο ἀρχαῖο καὶ τόσο ἑλληνικὸ καθότι προέρχεται ἀπὸ τὸν Σικίμιο γιὸ τοῦ Ἑρμοῦ, καὶ κατὰ τὴν παραλλαγὴ τῆς τοπικῆς ἀραμαϊκῆς διαλέκτου, ποὺ χρησιμοποιεῖται στὶς ὀνοματοδοσίες τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης, Συχὲμ γιοῦ τοῦ Ἐμμὼρ γιοῦ του Εὐαίου (Γένεσις λδ 2,4). 

 Ἡ πρωτογενὴς πηγὴ πληροφόρησης ποὺ ἀντλοῦμε, περὶ τῆς ὀνομασίας της πόλη Σίκιμα (Συχὲμ) ἀπὸ τὸν Σικίμιο, υἱὸ τοῦ Ἑρμοῦ, ἐντοπίζεται κυρίως στὸν Εὐσέβιο Καισαρείας (πέρ. 260-340 μ.Χ.) καὶ στὸν Στέφανο Βυζάντιο (6ος αἰ. μ.Χ.). 

 Οἱ ἐν λόγῳ πηγὲς συνδέουν τὴν πόλη Σίκιμα ἢ Συχὲμ (ὅπου βρίσκονται σήμερα κατάλοιπα πελασγικῶν τειχῶν) μὲ τὴν ἑλληνικὴ μυθολογία, ὅπου δίδουν μιὰ ἱστορικὴ ἐξήγηση γιὰ τὴν προέλευση τοπωνυμίων τῆς Ἀνατολῆς μέσῳ ἑλληνικῶν γενεαλογιῶν. 

 Ἐπὶ παραδείγματι ὁ Στέφανος ὁ Βυζάντιος, στὸ γεωγραφικό του λεξικὸ Ἐθνικά, ἀναφέρεται ρητά: «Σίκιμα, πόλις Παλαιστίνης... κέκληται δὲ ἀπὸ Σικιμίου τοῦ Ἑρμοῦ». 

 Ὁ Εὐσέβιος Καισαρείας, πάλι, στὸ ἔργο του «Περὶ τῶν Τοπικῶν Ὀνομάτων των ἐν τῇ Θείᾳ Γραφῇ (Onomasticon)», ἀναφερόμενος στὴν πόλη Σίκιμα καὶ τὶς παραδόσεις της, σημειώνει τὴν ταύτισή της μὲ τὴ βιβλικὴ Συχὲμ ἀλλὰ καὶ τὴν ἑλληνικὴ μυθολογικὴ ἐκδοχὴ τῆς ἱδρύσεως της. 

 Ἄραγε, τυχαῖο ἢ ταιριάζει μὲ τὴν ἔνδειξη ὅτι οἱ κάτοικοι τῆς περιοχῆς ἡ ἐπονομαζόμενοι ὡς Χαναανίτες [παραφθορὰ τῆς λέξης Ἀχαιὸς] εἶχαν προέλευση ἐκ τῆς Ἑλλάδος;

 Σύμφωνα μὲ τὴν ἀναφορὰ τοῦ Εὐαγγελίου, οἱ Ἰουδαῖοι, παρὰ τὴν πεποίθηση κοινῆς καταγωγῆς των Σαμαρείτων ἀπὸ τὸν Πατριάρχη τοὺς Ἀβραάμ, δὲν συγχροτίζονταν μὲ αὐτούς, λόγῳ τῆς φυλετικῆς ἀνάμειξης τῶν μὲ τοὺς ἐθνικοὺς δηλαδὴ τοὺς Ἕλληνες ποὺ συγκαταβιούσαν ἐκεῖ ἀπ' αἰῶνας καὶ ἦταν οἱ πρῶτοι κάτοικοι τῆς Παλαιστίνης νῦν Ἰσραήλ. 

 Ὅπως λοιπὸν προκύπτει ἀπὸ τὰ συμφραζόμενα ἡ Ἁγία Φωτεινὴ φυλετικὰ ἦταν μία μίξη τῆς Καυκάσιας ἑλληνικῆς φυλῆς μετά της Σημιτικῆς, ποὺ συνέβαινε συχνὰ, κατὰ τὴν περίοδο ἐκείνη, στὰ ἐδάφη τῆς Παλαιστίνης μὲ τὸ ἑλληνικὸ γονίδιο πάντα νὰ ὑπερισχύει.

 Μάλιστα, σύμφωνα μὲ τὸν συναξαριστή του Πεντακοσταρίου ἡ Ἁγία Φωτεινὴ μετὰ τὴν Σταύρωση καὶ Ἀνάσταση τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὅπου ὑπῆρξε καθ' ὅλην τὴν πορείαν ἀκόλουθως Τοῦ μετὰ τῆς οἰκογενείας της, ἔφτιαξε ἕνα ἄγαλμα τοῦ Χριστοῦ ἔξω ἀπὸ τὴν οἰκεία της κατὰ τὸ πρότυπο τοῦ ἑλληνικοῦ ἔθους...

  Δεῖτε τὶς εἰκόνες μὲ τὰ πελασγικὰ τείχη ποὺ βρῆκαν οἱ ἀρχαιολόγοι ἐπισημαίνοντας τὴν ἑλληνικὴ παρουσία τῶν Ἑλλήνων εἰς τὴν Παλαιστίνη ἄνω τῶν τεσσάρων χιλιάδων χρόνων... 

Η ΤΕΛ ΜΠΑΛΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΛΑΙΣΤΙΝΗΣ ΝΥΝ ΙΣΡΑΗΛ ΜΕ ΤΑ ΠΕΛΑΣΓΙΚΑ ΤΕΙΧΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΣΙΚΙΜΑ [ΣΥΧΕΜ]

 Αὐτὰ γιὰ κάτι ταγκαλάκια δωδεκαθεϊστὲς ποὺ νομίζουν ὅτι εἶναι οἱ μόνοι αὐθεντικοὶ Ἕλληνες καὶ διατηροῦν τὴν μόνη αὐθεντικὴ ""ἑλληνικὴ"" θρησκεία... παραμύθια του Ἄντερσεν... σᾶς προκαλῶ ...

  Οἱ Ἕλληνες τῆς Παλαιστίνης ὑπῆρξαν οἱ πρῶτοι ποὺ ἀνακήρυξαν τὸν μεσσία Χριστὸν ἐν πόλη Σαμαρείτιδος... μυκηναϊκὰ κατάλοιπα τῶν Ἀχαιῶν καὶ Ἰώνων...

ΧΑΙΡΕΤΕ!

✟

ΧΑΡΤΕΣ

Η ΠΑΛΑΙΣΤΙΝΗ ΤΗΣ ΠΑΛΑΙΑΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ ΣΕ ΚΛΙΜΑΞ 1:1 600 000. ΜΕ ΕΡΥΘΡΗ ΓΡΑΜΜΗ ΣΗΜΕΙΩΜΕΝΗ Η ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΟΛΗ ΣΙΚΙΜΑ [ΣΥΧΕΜ] ΚΑΙ ΤΟ ΟΡΟΣ ΓΕΡΕΖΙΜ[ΟΡΟΣ ΕΡΜΟΥ]

Η ΠΑΛΑΙΣΤΙΝΗ ΤΗΣ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ 

ΣΕ ΚΛΙΜΑΞ 1:1 600 000. ΜΕ ΕΡΥΘΡΗ ΓΡΑΜΜΗ ΣΗΜΕΙΩΜΕΝΗ Η ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΟΛΗ ΝΕΑΠΟΛΙΣ Ή ΝΑΒΛΟΥΣ ΚΑΤΑΛΟΙΠΟ ΤΗΣ ΚΑΤΕΣΤΡΑΜΜΕΝΗΣ,  ΑΠΟ ΠΟΛΥΕΤΗΣ  ΠΟΛΕΜΟΥΣ, ΕΛΛΗΝΟΠΕΛΑΣΓΙΚΗ ΣΙΚΙΜΑ Ή ΣΥΧΕΜ ΚΑΙ ΔΙΠΛΑ Η ΣΙΧΑΡ[ΑΣΚΑΡ] ΟΠΟΥ ΚΑΤΗΓΕΤΟ Η ΑΓΙΑ ΦΩΤΕΙΝΗ Η ΣΑΜΑΡΕΙΤΙΔΑ 

ΠΑΛΑΙΣΤΙΝΗ ΤΗΣ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ 

ΣΕ ΚΛΙΜΑΞ 1:1 600 000. ΕΝΔΕΙΞΗ ΜΕ ΕΡΥΘΡΟ ΒΕΛΟΣ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΔΙΑΔΡΟΜΗΣ ΤΟΥ ΙΗΣΟΥ - ΜΕΤΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΣΥΝΟΔΕΙΑΣ ΤΟΥ - ΑΠΟ ΙΟΥΔΑΙΑ ΠΡΟΣ ΣΑΜΑΡΕΙΑ. ΔΙΑ ΤΟΥΤΟ ΛΕΓΕΙ ΤΟ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΤΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ: «Ὁ οὖν Ἰησοῦς κεκοπιακὼς ἐκ τῆς ὁδοιπορίας ἐκαθέζετο οὕτως ἐπὶ τῇ πηγῇ».

ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 

[1] Τὸ μεσημέρι τοῦ Σαββάτου (09.05.2026) μία μέρα πρὶν τὴν Κυριακή της Σαμαρείτιδος πάνω ἀπὸ 80.000 ἄτομα βρέθηκαν ἀπὸ νωρὶς στὸ ΟΑΚΑ, περιμένοντας τὴν ἔναρξη μιᾶς συναυλίας ποὺ δὲν ἁρμόζει στὰ χρηστὰ ἤθη τῆς ἑλληνορθόδοξου Πίστεως. Αὐτοὶ οἱ βαπτισμένοι Χριστιανοὶ ποὺ συμμετεῖχαν στὸ ἀκροατήριο πὼς δύνανται νὰ βρεθοῦν ἔπειτα ἀπὸ αὐτὸ τὸ ἐνορχηστρωτικὸ αἶσχος τοῦ Διαβόλου εἰς τὴν πρωινὴ θεία λειτουργία; 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 

•ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ, Κατὰ Ἰωάννη εὐαγγέλιον

•ΠΑΛΑΙΑ ΔΙΑΘΗΚΗ

•ΣΥΝΑΞΑΡΙΣΤΗΣ ΠΕΝΤΑΚΟΣΤΑΡΙΟΥ

•Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος, εἰς τὴν ὁμιλία του «Εἰς την Σαμαρείτιδα»

•Εὐσέβιος Καισαρείας, «Περὶ τῶν Τοπικῶν Ὀνομάτων των ἐν τῇ Θείᾳ Γραφῇ (Onomasticon)

•Στέφανος ὁ Βυζάντιος, Γεωγραφικό λεξικὸ Ἐθνικά

•Λεξικὸν τῆς Καινῆς Διαθήκης ὑπὸ Σοφρωνίου Εὐστρατιάδου Μητροπολίτου Λεοντοπόλεως ἐν Ἀλεξανδρείᾳ 

ЭIЄ

ΤΟ ΜΕΓΑ ΘΑΥΜΑ ΤΗΣ ΚΑΘΟΔΟΥ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΦΩΤΟΣ_ΈΡΕΥΝΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΟΔΙΦΩΝ

Ἔρευνα & συγγραφή: Ἰωάννης Γ. Βαφίνης 

✟

 Κατὰ τὸν καιρὸ ἐκεῖνο, εἰς τὴν Παλαιστίνη, ἐσυνέβη γεγονὸς μέγα διὰ τὴν χρονική πορεία τῆς ἀνθρωπότητας. Ἡ ἐνσάρκωση τοῦ Υἱοῦ καὶ Λόγου Τοῦ Θεοῦ, ἤτοι Κυρίου ἠμων Ἰησοῦ Χριστοῦ, πραγματοποιήθηκε στὸ χρονικὸ σημεῖο μηδέν. 

 Ἔπειτα τούτου ξεκίνησε ἡ ἀρχὴ τῆς Νέας Κτίσης συντελεσθεῖσα μὲ τὴν πορεία εἰς τὸ Θεῖον δρᾶμα, δηλαδὴ τὴν Σταύρωση καὶ τὴν Ἀναστάση τοῦ Σωτῆρος καὶ Λυτρωτῆ ὑμῶν Χριστοῦ. 

 Τὸ Φῶς ποὺ ἐξέπεμψε ἡ Ἀνάσταση Τοῦ Κυρίου φώτισε τὰ σκότη τῆς γῆς καὶ τοῦ Ἅδου λυτρώνοντας τὸ ἀνθρώπινο γένος ἀπὸ τὴν αἰωνία κατάρα τῆς πτώσεως τῶν πρωτοπλάστων. 

 Ἐκ τούτου του συμβάντος παρέμεινε εἰς τὴν ἐκκλησιαστικὴ παράδοση ἡ θαυματουργικὴ παρουσία ἤτοι καὶ κατάβαση τοῦ Ἁγίου Φωτός, ἐτησίως, κατὰ τὸ Μέγα Σάββατο εἰς τὸν Τάφο τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὅπου, ἀπὸ πλείστους, χριστιανοὺς καὶ μή, θεωρεῖται ἕνα μοναδικὸ γεγονὸς στὴν ἱστορία τοῦ παγκόσμιου πολιτισμοῦ. 

 Ἐτησίως, τὸ γεγονὸς τῆς καταβάσεως, λαμβάνει χώρα τὴν ἴδια ἡμέρα, ἐπὶ δύο χιλιετηρίδες. Πρόκειται γιὰ ἐνα θαυματουργικὸ γεγονὸς τὸ ὁποῖον ἐπικαλύπτει μίαν περίοδον δεκάκις καὶ τριῶν αἰώνων, δηλαδή, ἀρχομένου ἐκ τοῦ 4οῦ μέχρι τοῦ 16οῦ αἰῶνα. Δεκάδες συγγραφεῖς τῆς μεσαιωνικῆς ἐποχῆς, κατέγραψαν μὲ γλαφυρότητα τὸ μεγάλο τοῦτο θαῦμα τοῦ χριστιανικοῦ κόσμου. 

 Ἐν τούτοις, ἐτησίως, ἑκάστου Μεγάλου Σαββάτου, τὸ Ἅγιον Φῶς ἤτοι καὶ Φῶς τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ, τὸ ὁποῖον φανερώνεται εἰς τὸν Τάφο τοῦ Θεανθρώπου, ἐπαληθεύει ἐς ἀεὶ τὴν Ἀναστάση Του. 

 Ὁ συμβολισμὸς οὗτος διατηρεῖτε εἰς τοῦς κόλπους τῶν ἁγιοταφιτών, ὅπου, κατὰ τὴν τέλεση τῆς ἁφῆς τοῦ Ἁγίου Φωτὸς ἐπισυνάπτονται οἱ δύο δεσμίδες μὲ τὰ τριαντάκοντα καὶ τρία(33) κεριὰ ὅσα τα ἔτει τοῦ Χριστοῦ μετὰ τὴ γέννηση Του! 

Ἡ τελετὴ τοῦ Ἁγίου Φωτὸς ποὺ συντελέστηκε τὸ 2025 ἀπὸ τὸν Πατριάρχη Ἱεροσολύμων Θεόφιλο τὸν Γ΄. Στὴν πρώτη εἰκόνα, φαίνεται ξεκάθαρα ὅτι, τὸ Ἅγιον Φῶς θαυματουργικὰ ἔχει ἐξέλθει ἐκ τοῦ ἱεροῦ Κουβουκλίου καὶ ἔχει ἀνάψει τὶς λαμπάδες τῶν ἐκεῖθε προσκυνητῶν πρὶν ἐξέλθει ὁ Πατριάρχης Ἱεροσολύμων. Αὐτὰ καὶ ἄλλα θαυμαστὰ γεγονότα συμβαίνουν κάθε χρόνο σύμφωνα μὲ βιωματικὲς ἐμπειρίες τῶν Ἑλλήνων προσκυνητῶν. 

 Ἡ παρουσία τοῦ Ἁγίου Φωτός, στὰ δρώμενα τῆς χριστιανικῆς πίστεως, ἐθέσε σοβαρὰ ζητήματα ἐρεύνης, εἰς τοὺς κοσμικοὺς καὶ θρησκευτικοὺς κύκλους, διὰ τὴν ἀρχὴν προελεύσεως καὶ τὴν ἀναφερόμενη  δράση του. 

 Μεταξὺ τῶν ἐρευνητῶν ἐνεφάνησαν ἀρκετοὶ ἀντιρρησίες τοῦ θείου θαύματος κατεχόμενοι ἀπὸ ἀντίχριστον πνεῦμα. Ἡ ἐπιδίωξη τοὺς ἦταν, πρωταρχικῶς, ἡ ἀλλοίωσης τοῦ γεγονότος τῆς παρουσίας τοῦ Ἁγίου Φωτός, ἡ ὁποία δροῦσε ὡς τονωτικὸν εἰς τὴν Πίστη τῶν Χριστιανῶν - ἰδιαιτέρως τῶν Ἑλληνορθοδόξων.   Τοσούτως, οἱ παρεμβάσεις ἀστόχων ἐπιθέσεων, τῶν ἐκπροσώπων τοῦ διαφωτισμοῦ, μὲ κύριο ἐκφραστὴ τὸν Ἀδαμάντιο Κοραῆ, ἔπεσαν στὸ κενό, ἐφόσον ὑπῆρξαν ἀστήρικτες καὶ ἀναπόδεικτες. 

  Ἀντιθέτως, οἱ ὑποστηρικτὲς τῆς Ἁγιότητας τοῦ θαυματουργικοῦ Φωτός, οἱ ὁποῖοι βίωσαν τὸ γεγονὸς τῆς Ἀναστάσεως ἐν τόπῳ καὶ χρόνῳ εἰς Ἱεροσόλυμα τὸ Μέγα Σάββατον, κατέγραψαν στὰ ἱστορικά τους βιβλία, ἄνευ φόβου καὶ πάθους τὴν Ἀλήθεια Λαμπρῆς καὶ ἐκ πάντων Φωτεινοτάτης Ἀνάστασης τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. 

 Σημαντικὸς συγγραφεύς, περὶ τῆς θαυματουργικῆς κατάβασης τοῦ Ἁγίου Φωτός, ὑπῆρξε ὁ Ἀρχιμανδρίτης Διονύσιος Πύρρος ποὺ κατάφερε νὰ βιώσει ὡς προσκυνητῆς τὴν Ἁγία Ἀναστάση Τοῦ Χριστοῦ εἰς τὸν Πανάγιο Τάφο τῶν Ἱεροσολύμων κατὰ τὴν περίοδο τοῦ 19ου αἰῶνος. 

 Ἐπιπλέον, σύγχρονοι μελετητές, ἐπιστήμονες, θέλησαν νά, εξερευνήσουν τὸ μυστήριον τοῦτο βαθύτερα. Ἕνας ἐξ αὐτῶν, ὁ Ρῶσος φυσικὸς Ἀντρέϊ Ἀλεξάντροβιτς Βολκόβ, ἐρευνῶντας ἐξονυχιστικὰ τὴν ἐμφάνιση τοῦ Ἁγίου Φωτὸς κατέθεσε τὰ ἑξῆς συμπεράσματα ποὺ παραθέτω κάτωθι, προερχόμενα ἐκ τῆς ραδιοφωνικῆς ἐκπομπῆς ποὺ μεταδόθηκε ἀπὸ τὴν συχνότητα τῆς Πειραϊκῆς ἐκκλησίας. 

✝

Μαρτυρία περὶ Ἁγίου Φωτὸς ἀπὸ τὸν Ρῶσο φυσικὸ Ἀντρέϊ Ἀλεξάντροβιτς Βολκόβ (ἀπὸ ὀμιλεία μὲ τὸν φυσικὸ Παναγιώτη Καρατζόπουλο στὴν ἐκκλησία τοῦ Πειραιᾶ) 

 «Τὰ ραδιοκύματα εἶναι κύματα μεγάλου μήκους ἀπὸ 100 ἕως 200 μέτρα μερικὰ ἑκατοστὰ ἀλλὰ μικρῆς συχνότητας. Αὐτὰ τὰ ραδιοκύματα προσπάθησε νὰ μετρήση ὁ Ρῶσος φυσικός, κατὰ τὴν διάρκεια τῆς καθόδου τοῦ Ἁγίου Φωτὸς τὸ Μ. Σάββατο τοῦ 2008. Χρησιμοποίησε εἰδικὸ ἐξοπλισμὸ καὶ ἔκανε τὶς μετρήσεις του κατὰ τὴν διάρκεια ἐξίμιση ὡρῶν ποὺ μεσολάβησαν πρὶν ἀπὸ τὴν κάθοδο τοῦ Ἁγίου Φωτός. Τὰ στοιχεῖα ἐπεξεργάστηκε τοὺς ἑπόμενους μῆνες καὶ ἔβγαλε τὰ συμπεράσματα του. 

Παρατήρησε μιὰ διαφορὰ ἀνάμεσα στὰ δείγματα τὰ ὁποῖα ἔλαβε τὴν προηγούμενη ἡμέρα τῆς καθόδου τοῦ Ἁγίου Φωτός, καὶ τὴν ἑπομένη μέρα. Σύμφωνα μὲ τὴν ἀνάλυση στὴν ρωγμὴ τῆς κολώνας τῆς εἰσόδου τοῦ ναοῦ τῆς Ἀναστάσεως παρατήρησε μιὰ διαφορά, ἀπὸ τὴν ὁποία συμπέρανε ὅτι ὑπῆρξε μιὰ ἠλεκτρικὴ ἐκκένωση. Ἐπίσης, ἡ διαφορὰ τῶν δειγμάτων τῆς ἡμέρας τῆς καθόδου τοῦ Ἁγίου Φωτὸς καὶ τῆς ἑπόμενης ἡμέρας ὀφείλονταν στὴν ἠλεκτρικὴ ἐκκένωση. 

 Οἱ ἠλεκτρικὲς ἐκκενώσεις εἶναι κάτι ἀνάλογο μ' αὐτὸ τὸ ὁποῖο συμβαίνει στοὺς κεραυνοὺς ποὺ συνδέονται μὲ τὸ ὀπτικὸ ἀποτέλεσμα ὅπως εἶναι ἡ ἀστραπὴ καὶ τὸ ἠχητικὸ ἀποτέλεσμα ὅπως ἡ βροντή. Αὐτὲς οἱ ἠλεκτρικὲς ἐκκενώσεις συμβαίνουν στὴν ἀτμόσφαιρα ἀπὸ φυσικὰ αἴτια, ὅταν ἔχουμε συγκέντρωση σὲ δύο διαφορετικὲς περιοχὲς ἑνὸς νέφους θετικῶν καὶ ἀρνητικῶν φορτίων, ἄρα, μεταξύ τους δημιουργεῖται μία διαφορὰ δυναμικοῦ κι ὅταν αὐτὴ διαφορὰ δυναμικοῦ ξεπεράσει μιὰ μέγιστη τιμὴ ποὺ λέγεται διηλεκτρικὴ ἀντοχὴ τοῦ ἀέρα ξεσπάει μιὰ ἠλεκτρικὴ ἐκκένωση. Ἡ ἀνάμεσα σὲ δύο διαφορετικὰ σύννεφα ποὺ ἔχουμε σ' ἕνα σύννεφο θετικὸ φορτίο καὶ στὸ ἄλλο ἀρνητικὸ καὶ πάλι δημιουργεῖται αὐτὸ τὸ φυσικὸ φαινόμενο τῆς διαφορᾶς δυναμικοῦ. 

 Μιὰ ἠλεκτρικὴ ἐκκένωση λοιπόν, διαπίστωσε ὁ Βολκόβ, στὴν κολώνα, μὲς τὴν ρωγμὴ τῆς εἰσόδου τοῦ ναοῦ τῆς Ἀναστάσεως, ποὺ πιθανῶς ἀπὸ ἕνα τέτοιο ἀνάλογο ἀνεξήγητο φαινόμενο δημιουργήθηκε. Ὁ ἴδιος χαρακτηρίζει αὐτὴ τὴν διαφορὰ absolutely miracle = ἀπόλυτο θαῦμα. Αὐτὸ λοιπόν, ποὺ παρατήρησε ὁ Ρῶσος ἐπιστήμονας εἶναι ὅτι ἡ σχισμὴ ποὺ δημιουργήθηκε στὴν κολώνα τοῦ ναοῦ τῆς Ἀναστάσεως, ποὺ εἶναι ἕνα ἱστορικὰ καταγεγραμμένο γεγονός, ὀφείλεται σὲ κάποια ἠλεκτρικὴ ἐκκένωση, ἀλλά, παρατήρησε καὶ ἀνεξήγητες ἠλεκτρικὲς ἐκκενώσεις στὶς ἐξίμιση ὧρες τῆς ἀναμονῆς τὸ Μ. Σάββατο στὸ ναὸ τῆς Ἀναστάσεως κατὰ τὴν διάρκεια τῆς καθόδου τοῦ Ἁγίου Φωτός. Αὐτὸ γιὰ τοὺς φυσικοὺς ἐπιστήμονες φαντάζει ὡς ἀνεξήγητο φαινόμενο καθότι οἱ ἠλεκτρικὲς ἐκκενώσεις συμβαίνουν στὴν ἀτμόσφαιρα σὲ στιγμὲς ποὺ ὑπάρχουν τὰ ἠλεκτρικὰ φορτία, κυρίως, σὲ καταιγίδες ἢ ἔντονη συννεφιά. Ὁπότε, δὲν θὰ ἔκανε ἰδιαίτερη ἐντύπωση στὸν Ρῶσο φυσικὸ ἂν τὰ αἴτια προέρχονταν ἀπὸ ἀτμοσφαιρικὴ διαταραχὴ κάτι τὸ ὁποῖο δὲν συνέβαινε κατὰ τὴν διάρκεια τῶν ὡρῶν τῆς ἔρευνας τῶν ραδιοκυμάτων στὸ Ναὸ τῆς Ἀναστάσεως. 

  Σύμφωνα μὲ τὸν ἐρευνητὴ φυσικό, μέσα σ`ένα κλειστὸ χῶρο, ὅπως ὁ ναὸς τῆς Ἀναστάσεως, δὲν θὰ μποροῦσαν νὰ δημιουργηθοῦν οἱ προϋποθέσεις γιὰ τὴν ἐκδήλωση φυσικῶν φαινομένων γι'αυτό καὶ τὸ χαρακτήρισε ὡς ἀπόλυτο θαῦμα.   Δηλαδή, ἐπιστημονικά, τὸ Ἅγιο Φῶς, χαρακτηρίστηκε, ἀπὸ τὸν Ρῶσο φυσικὸ Ἀντρέϊ Ἀλεξάντροβιτς Βολκόβ, ὡς τὸ ἀπόλυτο θαῦμα. Ἐπίσης, σύμφωνα μὲ τὴν ἀνακοίνωση τοῦ λέκτορα τοῦ Ὀρθόδοξου Πανεπιστημίου τοῦ Ἁγίου Ἰωάννου στὴν Ρωσία, ὁ Βολκόβ ἔκανε ἕνα ἐπιστημονικὸ κατόρθωμα. Γιὰ πρώτη φορά, στὴν ἱστορία, ἔγινε μιὰ τέτοια σοβαρὴ καὶ ἀξιόπιστη καὶ ὑπεύθυνη ἐπιστημονικὴ ἔρευνα σχετικὰ μὲ τὸ Ἅγιο Φῶς. 

 Ἡ κατάληξη δέ, ὅλων τῶν συμπερασμάτων τοῦ φυσικοῦ ἐπιστήμονα, εἶναι ὅτι ἡ κάθοδος τοῦ Ἁγίου Φωτὸς δὲν εἶναι ἕνα φυσικὸ φαινόμενο ποὺ συμβαίνει διαρκῶς στὴν ἀτμόσφαιρα. Αὐτὸ ποὺ μᾶς περιγράφει ὁ Ρῶσος φυσικὸς εἶναι αὐτὸ ποὺ λένε τόσα χρόνια ὅσοι παρευρέθησαν, μεσημέρι Μεγάλου Σαββάτου, στὸν Ναὸ τῆς Ἀναστάσεως. Δηλαδή, κατὰ τὴν ὥρα ποὺ γίνεται ἡ τελετὴ τοῦ Ἁγίου Φωτός, βλέπουνε, αἰσθάνονται, τὸ περιγράφουν ἄλλοι μὲ πολὺ γλαφυρὲς περιγραφές, κάτι σὰν ἀστραπὴ ἢ σὰν ἔντονο χρῶμα ποὺ κινεῖται μέσα στὸ χῶρο. Ἔτσι, ὁ Ρῶσος ἐρευνητὴς ἔρχεται νὰ πιστοποιήσει τα λεγόμενα τῶν προσκυνητῶν ποὺ ἔλεγαν ὅτι ἔβλεπαν κάτι σὰν ἀστραπές.   Ὀφείλουμε, ἐπίσης, νὰ ποῦμε ὅτι ἐπειδή, ἡ ἡμέρα τοῦ Μεγάλου Σαββάτου, στὰ Ἱεροσόλυμα, γίνεται μεσημέρι καὶ τὴν περίοδο ποὺ στὴν Παλαιστίνη σπάνια πέφτουν βροχὲς εἶναι ἀδύνατον νὰ μαρτύρησαν γιὰ ἕνα ἁπλὸ ἀτμοσφαιρικὸ φαινόμενο. Παρά, ὅτι, οἱ μετρήσεις τοῦ Ρώσου φυσικοῦ γίνανε μόνο κατὰ τὸ ἔτος τοῦ 2008 θὰ μποροῦσε νὰ γίνει κι ἄλλες χρονιὲς γιὰ νὰ ἦταν πιὸ ἀξιόπιστες οἱ μελέτες. 

 Ὡστόσο, θεωρεῖ ὅτι ἡ ἔρευνα τοῦ εἶναι ἀπόλυτα ὑπεύθυνη κι `ναὶ ἕτοιμος νὰ ἀνακοινώσει τὰ ἀποτελέσματα αὐτά. Μ' αὐτὴ τὴν μελέτη κατάφερε νὰ πιστοποιήσει στὸ χῶρο τῆς ἐπιστήμης ἕνα πολὺ μεγάλο θαῦμα ποὺ τὰ τελευταῖα χρόνια συζητεῖται ἀλλὰ κι ἀμφισβητεῖται πάρα πολύ. Καὶ νὰ σκεφτοῦμε ὅτι πρόκειται γιὰ ἕνα θαῦμα διαχρονικὸ ποὺ συμβαίνει ἐδῶ καὶ αἰῶνες. Σύμφωνα μὲ τὶς μαρτυρίες, ὅσων τὸ ἔχουνε βιώσει, θεωροῦν ὅτι ἔχουν πάρει τὴν εὐλογία Τοῦ Θεοῦ. Ἄραγε, ἡ φυσικὴ ἐπιστήμη, μὲ τὶς μελέτες της, θὰ μποροῦσε νὰ μᾶς ὁδηγήσει κοντὰ στὸ Θεό; 

 Ὁ περισσότεροι ἐκ τῶν ἐπιστημόνων πιστεύουν σ`ένα νομοτελειακὸ σύστημα τοῦ σύμπαντος. Ὡστόσο, ὁ Θεὸς δὲν ἀποδεικνύεται μὲ τοὺς φυσικοὺς νόμους οὔτε καταρρίπτεται, γιατί, ὅποιος προσπαθήσει νὰ ἀποδείξει τὴν ἀπουσία ἢ τὴν παρουσία Τοῦ Θεοῦ τότε πέφτει σὲ ἄλλο παράπτωμα, μπαίνοντας στὰ χωράφια τῆς μεταφυσικῆς. Ὅμως ἕνας ἐπιστήμονας ποὺ ἔχει καλὴ προδιάθεση μέσα ἀπὸ τὴν ἐπιστημονικὴ ἔρευνα καὶ μέσα ἀπὸ τοὺς νόμους τῆς φύσης καὶ μέσα ἀπὸ αὐτὰ ποὺ συμβαίνουν στὴ φύση θὰ ἀνακαλύψει τὸν Θεό. Ὁ Θεὸς ἀποκαλύπτεται σὲ κάθε πτυχὴ τῆς ζωῆς μας, ἄρα, καὶ στὸν ἐπιστήμονα ἀποκαλύπτεται μέσα ἀπὸ τὴν ἔρευνα ποὺ διεξάγει στὸ ἐργαστήριο του, ἀρκεῖ, νὰ ἔχει ἀνοικτὰ τὰ μάτια τῆς ψυχῆς του γιὰ νὰ μπορεῖ νὰ δεῖ τὰ μηνύματα ποὺ ὁ Θεός του στέλνει. Καθότι ἡ γνώση εἶναι δῶρο Τοῦ Θεοῦ.».

  Εἰκόνα της  δεξιάς κολώνας της εισόδου του Ναού τὴ σήμερον 

 Ἡ ἔρευνα αὐτή, τοῦ Ρώσου φυσικοῦ Βολκόβ, στηρίχθηκε στὴ σχισμὴ τῆς δεξιᾶς κολώνας τῆς εἰσόδου τοῦ Ναοῦ της Ἀναστάσεως στὰ Ἱεροσόλυμα. 

 Ὅταν τὸ ἔτος 1517 μ.Χ. οἱ Ἄραβες κατέκτησαν τὰ Ἱεροσόλυμα. Τότε οἱ Ἀρμένιοι θέλησαν νὰ ἐκμεταλλευτοῦν τὸ γεγονὸς καὶ ν' ἁρπάξουν ληστρικῶς ἀπὸ τοὺς Ὀρθοδόξους τὸ προνόμιο τοῦ Ἁγίου Φωτός. Ἀφοῦ προσέφεραν ἄφθονο χρυσάφι στὸν Ἀγαρηνό διοικητὴ καὶ κατάφεραν νὰ ἀπαγορεύσουν τὴν εἴσοδο στοὺς Χριστιανούς Ὀρθόδοξους ἀπὸ τὴν χάριν καὶ τὴν δωρεὰ τοῦ Θεοῦ κατὰ τὸ Μέγα Σάββατον καὶ νὰ λάβουν αὐτοὶ τὸ Ἅγιο Φῶς. 

 Ὁ Ἕλληνας Πατριάρχης γονυκλινὴς προσευχήθηκε στὸν Θεὸ, μὲ δάκρυα στὰ μάτια, γιὰ νὰ μὴν ἀποστερήσει ἀπὸ τὸν πιστὸν λαόν του τὸ Ἅγιον Του Φῶς. Καὶ τὸ Θαῦμα ἔγινε. Ἡ κολώνα τοῦ ναοῦ σχίστηκε καὶ τὸ φῶς βγῆκε μὲ μοναδικὸ τρόπο ἀπὸ ἐκεῖ. 

 Ὁ Ἀρχιμανδρίτης Σάββας Ἀχιλλέως μαρτυρεῖ ὅτι ἀπὸ τὴν σχισμὴ μέχρι σήμερον ἀναπέμπεται ὑπερκόσμιος εὐωδία παρόμοια μὲ ἐκείνη ποὺ ἀναβλύζη διαρκῶς ἀπὸ τὸν Γολγοθᾶν στὸ σημεῖο ποὺ ἐσταυρώθη ὁ Χριστὸς ἀπὸ τὴν ὀπὴν τοῦ Σταυροῦ. 

 Περαιτέρω αὐτῆς τῆς μαρτυρίας τοῦ Βολκώφ, ἡ ὁποία πρέπει νὰ ληφθεῖ σοβαρὰ ὑπόψιν, παραθέτω καὶ μία σπάνια συνέντευξη τοῦ ἀειμνήστου Πατριάρχου Ἱεροσολύμων Εἰρηναίου ὅπου περιγράφει ὁ ἴδιος τὴν βιωματικὴ ἐμπειρία τῆς καθόδου τοῦ Ἁγίου Φωτὸς τῆς Ἀναστάσεως. 

 ✟

 

Βιωματικὴ κατάθεση τοῦ ἀειμνήστου Πατριάρχου Εἰρηναίου περὶ τῆς καταβάσεως τοῦ Ἁγίου Φωτός 

(Ἀγγελικῆς Χατζηιωάννου) 

«Ὁ Πατριάρχης Ἱεροσολύμων εἶχε κάνει κι ἄλλη φορὰ περιγραφὴ τῆς τελετῆς τοῦ Ἁγίου Φωτός, ὅταν ἦταν ἔξαρχος τοῦ Πατριαρχείου στὴν Ἑλλάδα, καὶ εἶχε καταγραφεῖ αὐτὴ ἀπὸ τὸν ἐλλογιμότατο καθηγητὴ τῆς θεολογικῆς σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν κ. Σπυρίδωνα Κοντογιάννη καὶ ὑπάρχει καταγεγραμμένη σὲ κάποια ἐγκυκλοπαίδεια. Ὁ Πατριάρχης μετὰ ποὺ τελείωσε μοῦ εἶπε πὼς αὐτὴ ἡ λιτανεία ἡ κυκλικὴ γίνεται τρεῖς φορὲς γύρω ἀπὸ τὸν Πανάγιο Τάφο. Ἀφοῦ ἀπεκδύθηκε τὴν μήτρα του, τὸν σάκο καὶ ἔμεινε μόνο μὲ τὸ ἐπιγονάτιο, τὸ στιχάριο, τὴ ζώνη, τὰ ἐπιμάνικα καὶ τὸ πετραχήλι κρατῶντας στὸ ἕνα χέρι τὴν φυλλάδα, δηλαδή, τὸ βιβλίο - ἔτσι λέγεται φυλλάδα στὴν λειτουργικὴ γλῶσσα - μὲ τὴν εὐχὴ καὶ στὸ ἄλλο χέρι τὰ κεριά. Εἰσερχόμενος στὸ ἱερὸ κουβούκλιο ἀπὸ πίσω του ἀκολουθεῖ ὁ Ἀρμένιος ἀρχιερέας, ποὺ στέκεται στὸν προθάλαμο. Ὁ Πατριάρχης εἰσερχόμενος στὸν Πανάγιο Τάφο κάθεται ἔμπροσθεν τῆς πόρτας - γιὰ εὐνόητους λόγους - φράζοντας τὴν εἴσοδο καὶ ἀρχίζει νὰ διαβάζει τὴν εὐχή. 

Ρωτῶντας τὸν Πατριάρχη πὼς μποροῦσε νὰ δεῖ καὶ νὰ διαβάσει - ἀφοῦ ὅπως γνωρίζουμε δὲν ὑπάρχει φῶς - εἶπε ὅτι ἐπειδὴ ἔχει ἕνα μικρὸ τροῦλο πάνω ἀπὸ τὸ κουβούκλιο τοῦ Παναγίου Τάφου, κινοῦσε τὸ βιβλίο ὥστε νὰ μπορεῖ νὰ φτάσει ἔστω καὶ λίγο φῶς γιὰ νὰ διαβάσει τὴν εὐχή. Καὶ ξαφνικὰ βλέπει - ἄγνωστο ἀπὸ ποὺ (οὔτε καὶ ἐκεῖνος μπόρεσε νὰ τὸ καταλάβει) - μιὰ σφαῖρα φωτὸς κυανοῦ χρώματος, αὐτὸ τὸ γαλάζιο μεταξὺ γαλάζιου καὶ μπλέ. Αὐτὴ ἡ σφαῖρα, ἄρχισε νὰ περιστρέφεται γρήγορα πάνω ἀπὸ τὸ κεφάλι του (αὐτὸ ὁμοιάζει μὲ ἐκεῖνο ποὺ εἶχε πεῖ ὁ πατέρας Δαμιανὸς ὅπου εἶχε δεῖ ὁ Μητροφάνης, ὡσὰν ἀφορᾶ, τὴ σφαῖρα). Ἀπὸ κεῖ καὶ πέρα λέει ὅτι, δὲν θυμᾶται τίποτε ἄλλο καὶ ἐπίσης λέει κατὰ λέξη τὰ ἑξῆς: «Συνειδητοποίησα ὅτι ζῶ, μόλις βγῆκα ἀπὸ τὸν Πανάγιο Τάφο. Ἔβλεπα τὸν κόσμο νὰ φωνάζει τὶς λαμπάδες ἀναμμένες ἀλλὰ δὲν κατάλαβα οὔτε τί ἔγινε, οὔτε πὼς βγῆκα ἔξω. Δὲν μποροῦσε, δηλαδή, νὰ συνειδητοποιήσει τί ἔγινε καὶ πρόσθεσε κατηγορηματικῶς ὅτι, ἡ φανέρωση τοῦ Ἁγίου Φωτὸς εἶναι θαῦμα, τὸ ὁποῖο δὲν μπορεῖ οὔτε νὰ ἑρμηνευτεῖ, οὔτε καὶ νὰ περιγραφεῖ στὸ σύνολο του». 

Τὴν μαρτυρία τοῦ Πατριάρχου προσπάθησα νὰ δῶ ἂν εὐσταθεῖ θεολογικά. Ψάχνοντας τὰ κείμενα τοῦ Ἁγίου Συμεῶν τοῦ νέου Θεολόγου, ὁ ὁποῖος εἶναι πατέρας τῆς ἐκκλησίας ποὺ μαζὶ μὲ τὸν Ἅγιο Γρηγόριο τὸν Παλαμᾶ ἀσχολήθηκαν περισσότερο μὲ ἄκτιστο φῶς, λέει ὅτι: «Στοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν μιὰ πρώτη ἐπαφὴ μὲ τὸ ἄκτιστο φῶς, παρατηρεῖται αὐτὸ τὸ φαινόμενο τὸ νὰ ξεχνοῦν - ὥστε νὰ τοὺς προστατέψει ὁ Θεός - τόπο, χρόνο, αὐτὴν τὴν ἁρπαγὴ ὅπως τὴν ὀνομάζει ὁ Ἅγιος Συμεῶν, νὰ χάνουν τὸν τόπο καὶ τὸν χρόνο καὶ νὰ μὴν μποροῦν νὰ ἐννοήσουν αὐτὸ ποὺ ζοῦν». 

  Πρᾶγμα τὸ ὁποῖο σημαίνει ὅτι, ἡ μαρτυρία τοῦ Πατριάρχου Ἱεροσολύμων εἶναι αὐθεντικὴ καὶ ἔχει θεολογικὲς βάσεις, διότι, δὲν εἶναι μία ἁπλῶς περιγραφή. Εἶναι δὲ χαρακτηριστικὸ ὅταν ὁ Πατριάρχης Εἰρηναῖος βγῆκε ἀπὸ τὸ κουβούκλιο τοῦ Παναγίου Τάφου πιὰ ἦταν τόσο πολὺ συγκινημένος ποὺ δὲν μποροῦσε νὰ σταματήσει νὰ κλαίει γιὰ ὧρες. Μάλιστα, ὅταν κατέθετε τὴν μαρτυρία αὐτὴ συγκινήθηκε πάλι. Τὰ μάτια του ἄρχισαν ξαφνικὰ νὰ τρέχουν περιγράφοντας αὐτὸ ποὺ ἔζησε μέσα στὸν Πανάγιο Τάφο, τὸ ὁποῖο παραμένει ἀπερίγραπτο. Ἐν συνεχείᾳ εἶπε: «Τὸ Ἅγιο Φῶς, ἐπειδὴ εἶναι ἄκτιστο, δὲν ὑφίσταται μεταλλαγές, δηλαδή, οὔτε πρὸς τὸ σχῆμα του, οὔτε πρὸς τὸ χρῶμα του κλπ. Οἱ μεταλλαγὲς αὐτὲς πηγάζουν ἀπὸ τὴν πνευματικὴν κατάσταση τοῦ καθένα ἀπὸ ἐμᾶς. Καὶ τὸ φροντίζει ἔτσι ὁ Θεός, ἔτσι ὥστε νὰ μὴν πάθουμε κακό, μᾶς τὸ δίνει γιὰ νὰ αἰσθανθοῦμε ὄμορφα». Αὐτὸ φαίνεται πολὺ καθαρὰ στὴν ἐμπειρία ποὺ μᾶς κατέθεσε ὁ Πατριάρχης.». 

 Ὅπως διαπιστώνεται ἡ μαρτυρία, ποὺ καταθέτει ὁ ἀείμνηστος Πατριάρχης Ἱεροσολύμων Εἰρηναῖος, εἶναι ἀκλόνητος καὶ χρίζει περαιτέρω θεολογικῆς καὶ ἐπιστημονικῆς ἐρεύνης. 

 Ἐν τούτοις, εἰς τὶς ἄνωθεν περιγραφές, γίνεται λόγος γιὰ ἕνα ἀκόμα περιστατικὸ βιωματικῆς ἐμπειρίας τοῦ μοναχοῦ ἐν Ἱεροσαλύμῳ Μητροφάνη, τὸ ὁποῖον κατατέθηκε εἰς τὴν ἔκδοση μικρᾶς βίβλου τοῦ Ἀρχιμανδρίτου Πατρὸς Σάββα Ἀχιλλέως. «Τὸ Ἅγιον Φῶς παραμένει ἕνα μυστήριον. Ὅπως παρουσιάζεται κάθε Μέγα Σάββατον, εἶναι τὸ μυστηριῶδες ὑπερκόσμιον Φῶς, τὸ ὁποῖον ἀναβλύζει ἐκ τοῦ Παναγίου καὶ Ζωοδόχου Τάφου τοῦ Ἀναστάντος Σωτῆρος Χριστοῦ», γράφει στὸ πρόλογο τοῦ ὁ ἀγιωτικὸς Πατὴρ Σάββας.

  Ὁ γέροντας Μητροφάνης, τὸν ὁποῖον συνάντησε ὁ Πατὴρ Σάββας στὰ Ἱεροσόλυμα, ὁμολόγησε ὅτι κρύφτηκε τὴν ἡμέρα τοῦ Μεγάλου Σαββάτου τὸ πρωὶ σὲ μιὰ κόγχη τοῦ ἱεροῦ κουβουκλίου. Εἶπε πὼς ἤθελε νὰ διαπιστώσει, ὡς ἄπιστος Θωμᾶς, τὴν ἀλήθεια περὶ τῆς καταβάσεως τοῦ Ἁγίου Φωτός. 

Κρυμμένος στὸ σκοτάδι τῆς κρύπτης παρακαλοῦσε τὸν Κύριο νὰ τοῦ δείξει τί γίνεται καὶ νὰ τοῦ προσθέσει πίστη ὅπως ἔδινε καὶ στοὺς μαθητές του ποὺ τοῦ ἔλεγαν: «πρόσθες ἡμῖν πίστην». Πολλὲς φορὲς θέκησε νὰ φύγει αἰσθανόμενος ἀφόρητες τύψεις. Φαίνεται, ὅμως, ὁ Θεὸς ἤθελε νὰ τὸ δεῖ ὁ Μητροφάνης αὐτό... καὶ ἀφ' ὅτου εἰσῆλθε ὁ Πατριάρχης μὲ τὴν φυλάδα στὸν σκοτεινὸ θάλαμο τοῦ κουβουκλίου τοῦ ναοῦ τῆς Ἀναστάσεως ξεκίνησε ἡ ἀποκάλυψης ὅπως τὴ διαβάζουμε στὸ βιβλίο τὸ Πατρὸς Σάββα μὲ τὴν ἑξῆς γραφή: «Ἐκείνην τὴν ἴδιαν ἀκριβῶς στιγμήν, ποὺ ἡ ἀγωνία μου εὑρίσκετο εἰς φοβερὰν ὑπερέντασιν μέσα εἰς τὴν ἀπέραντον σιγήν, ποὺ μόλις ἤκουα, τὴν ἀναπνοήν μου, ἤκουσα ἕνα ἐλαφρὸν συριγμόν. Ἦτο παρόμοιος μὲ λεπτὴν αὔραν πνοῆς ἀνέμου. Καὶ ἀμέσως - ἀλησμόνητον θέαμα - εἶδα ἕνα γαλάζιο ΦΩΣ νὰ γεμίζη ὁλόκληρον τὸν Ἱερὸν χῶρον τοῦ Ζωοδόχου Τάφου. Τὸ γαλάζιον ἐκεῖνον ΦΩΣ τὸ εἶδα εἰς τὴν συνέχειαν νὰ στριφογυρίζη ὡς δυνατὸς ἀνεμοστρόβιλος, ποὺ μὲ τὴν ὁρμήν του ξερριζώνει πανύψηλα δένδρα καὶ τὰ ἁρπάζει καὶ τὰ μεταφέρει μίλια μακρυά. Πόσην ἀνησυχίαν εἶχεν ἐκεῖνο τὸ γαλάζιο ΦΩΣ! 

Μέσα ἀπὸ τὸ ΦΩΣ ἐκεῖνο ἔβλεπα καθαρὰ τὸν Πατριάρχην ἀπὸ τὸ πρόσωπον τοῦ ὁποίου κυλοῦσαν χονδρὲς σταλαγματιὲς ἱδρῶτος. Ὅπως ἦτο γονυκλινὴς ἔφερε τὸ χέρι του καὶ ἔβαλε τὸ δάκτυλόν του εἰς τὸν ἀνοιχτὸν χῶρον τῆς Ἱερᾶς φυλλάδος ποὺ ἐδημιουργοῦσε τὸ «κερί». Ἐν τῷ μεταξὺ ἐτοποθέτησεν ἐπὶ τοῦ Ζωοδόχου μνήματος τέσσαρας δεσμίδας λευκῶν «κεριῶν» ἀπὸ τριάκοντα τρία «κεριὰ» ἡ κάθε μία. Καὶ ὡς νὰ ἐφωτίζετο ἀπὸ τὸ ΦΩΣ ἐκεῖνο τὸ μυστηριῶδες ἤρχισε νὰ ἀναγινώσκη τὰς εὐχάς. 

 Μόλις ἤγγισεν ἐπὶ τῆς Ἱερᾶς Φυλλάδος καὶ ἄνοιξε τὴν σελίδα της καὶ ἤρχισε νὰ ἀναγιγνώσκη τὰς εὐχάς, ἐκεῖνο τὸ κάπως ἤρεμον γαλάζιον ΦΩΣ ἤρχισε καὶ πάλιν μίαν ἀνήσυχον κίνησιν. Ἦτο ἕνα ἀφάνταστον καὶ ἀπερίγραπτον στριφογύρισμα, δυνατώτερον ἀπὸ τὸ πρῶτον. Καὶ ἀμέσως ἤρχισε νὰ μεταβάλλεται εἰς ἕνα ὁλόλευκον ΦΩΣ ὅπως περιγράφει ὁ Εὐαγγελιστὴς τὴν μεταμόρφωσιν τοῦ Σωτῆρος Χριστοῦ. Ἐν συνεχείᾳ τὸ ὁλόλευκον ἐκεῖνον ΦΩΣ μετεμορφώθη εἰς ἕναν ὁλοφώτεινον ὑπὲρ τὸν ἥλιον δίσκον καὶ ἐντοπίσθη ἀκίνητον ἄνωθεν ἀκριβῶς τῆς κεφαλῆς τοῦ Πατριάρχου. 

 Κατόπιν εἶδα τὸν Ἅγιο Γέροντα, Πατριάρχην, νὰ παίρνη εἰς τὰ χέρια του τὰς δεσμίδας τῶν τριακοντα τριῶν κεριῶν. Τὰς ἀνύψωσε καὶ ἔδιδε τὴν εἰκόνα τῆς ἀναμονῆς. Ἀνέμενεν ἐκ Θεοῦ τὴν ἔλευσιν τοῦ ἀοράτου ΦΩΤΟΣ. Καὶ ὅπως σιγά - σιγὰ ὕψωνε τὰ χέρια του ἔφθασεν ἀκόμη εἰς τὸ ὕψος τῆς κεφαλῆς του. Ἀμέσως ἐν ριπῇ ὀφθαλμοῦ, ὡς νὰ ἤγγισεν ἐπὶ ἀναμμένης καμίνου ἤναψαν αὐτομάτως ἡ Ἀγπὶ Κανδήλα καὶ αἱ τέσσαρες δεσμίδες τῶν κεριῶν. 

Αἰφνιδίως δὲ χωρὶς κἂν νὰ ἀντιληφθῶ ἐξηφανίθη ἀπὸ τῶν ὀφθαλμών μου ὁ ὁλοφώτεινος ἐκεῖνος δίσκος... Ὁ Ἅγιος γέροντας Πατριάρχης, γεμᾶτος ἀπὸ ἱερὰν ἱκανοποίησιν μὲ καταφανῆ τὴν συγκίνησιν εἰς τὸ πρόσωπον του, ἀπεχώρησεν. Ἔκανε δύο - τρία βήματα πρὸς τὰ ὀπίσω - σεβόμενος τὸν Ἅγιον χῶρον - καὶ ἐξῆλθεν εἰς τὸν προθάλαμον τοῦ Ἁγίου Λίθου. Εἶχεν εἰς τὰς χεῖρας του τὸ Ἅγιον ΦΩΣ. Αἱ ἀναμμέναι δεσμίδες τῶν τριάκοντα τριῶν κεριῶν ἐμαρτυροῦσαν τὴν Οὐράνιον χάριν.». 

 Ἡ ὁμολογία τούτη τοῦ Γέροντα Μητροφάνη, τοῦ Ἁγίου αὐτοῦ ἀσκητοῦ ἐκ Τραπεζοῦντας τοῦ Πόντου, φανερώνει τα τὰ ἄδηλα καὶ τὰ κρύφια Τοῦ Θεοῦ (Ψαλμὸς 50ὸ (Λ') . Μᾶς γνωστοποιεῖ τὴν ὕπαρξη τοῦ Ἄκτιστου ΦΩΤΟΣ καὶ τῆς ἀκατάλυπτης παρουσίας Τοῦ Θεοῦ ποὺ δώρισε στὴν ἀνθρωπότητα ἀνακαινίζοντας αὐτήν. Πρόκειται γιὰ τὸ ζωοποιὸν καὶ θαυματουργικόν ΦΩΣ...τὸ Φῶς ἐκ φωτός, Θεὸν ἀληθινὸν ἐκ Θεοῦ ἀληθινοῦ. Γεννηθέντα, οὐ ποιηθέντα, ὁμοούσιον τῷ Πατρί, δι ου τὰ πάντα ἐγένετο. Ὅπου ἐκ τοῦ Θείου καὶ ζωοποιοῦ αὐτοῦ φωτὸς προσδοκοῦμε οἱ Πιστοὶ χριστιανοὶ τὴν Ἀνάσταση νεκρῶν καὶ ζωὴν τοῦ μέλλοντος αἰῶνος. Ἀμήν! 

 Μιὰ τελευταία μαρτυρία περὶ τῆς θαυματουργικῆς καταβάσεως τοῦ Ἁγίου Φωτὸς καταγράφεται, ὅπως προείπαμε, ἀπὸ τὸν Ἀρχιμανδρίτη Διονύσιο Πύρρο ἐν ἔτει 1848. Πρόκειται γιὰ μία μαρτυρία, κατὰ τὴν ἐποχὴ ἐκείνη ποὺ δὲν ὑπῆρχε ὁ παράγων τοῦ ἠλεκτρισμοῦ καὶ οἱ συνθῆκες ζωῆς ἦταν ἐντελῶς διαφορετικὲς ἀπὸ τεχνολογικὰ πλεονεκτήματα τοῦ σύγχρονου κόσμου. «Εἰς ἐκείνην τὴν ὥραν πρὸς τὸ ἑσπέρας ἐξήλθομεν ἐκ τοῦ ἱεροῦ τῆς Ἀναστάσεως ὅλοι οἱ εὑρισκόμενοι ἱερεῖς καὶ ἱεροδιάκονοι λαμπρῶς ἐνδεδυμένοι τὴν ἱερατικὴν στολήν, καὶ ἐπὶ τέλους ἄνευ φώτων, ἐπέρχεται αὐτοῦ, καὶ ὁ κατὰ καιρὸν Ἅγιος Πέτρας ἀρχιερεὺς· τριγυρίσαντες τὸν Τάφον τρὶς κύκλωθεν, ψάλλουσι τὴν Ἀνάσταση σοῦ Χριστὲ Σωτὴρ· ἔπειτα ἐλθὼν ἔμπροσθεν τῆς θύρας τοῦ κουβουκλίου γονατίζει καὶ μνημονεύει τὰ ὀνόματα ὅλων τῶν προσκυνητῶν, ἕως μίαν ὥραν ἕως οὐ νὰ Φανῆ τὸ ἅγιον Φῶς εἰς τὸν Τάφο τοῦ Χριστοῦ· ἐπειδὴ καὶ ἀπὸ τὸ ἐν καὶ ἄλλο μέρος τοῦ Κουβουκλίου εἶσι θυρίδες τινές, δι' ὤν βλέπουσιν οἱ Ἄραβες ἔνδοθεν αὐτοῦ τὸ Ἅγιον Φῶς ἐξαστράπτον· ἡ εἴδησις δίδεται ἀμέσως μὲ ἀλλαλαγμὸν εἰς ὅλους, καὶ οἱ φύλακες Τοῦρκοι κατέχοντες διαλύουσι τὰς σφραγῖδας, ἐμβάζουσιν εἰς τὸν λίθον τὸν ἅγιον Πέτρας καὶ τὸν τῶν Ἀρμενίων ἀρχιερέα, ὅστις καὶ μένει ἐκεῖ ο δε άγιος Πέτρας εισελθών ένδον συνάζει το επί πλέον ροώδες άγιον Φως εις τον άγιον Τάφον, άπτει τας κανδήλας και τας λαμπάδας, και στείλας δια των θυρίδων τας λαμπάδας με το άγιον Φως, συνάζει το λοιπόν και ούτως εξελθών εκ του μνήματος δίδει άγιον Φως του Αρμενίου αρχιερέως, και ούτως εισέρχεται εις τον ναόν της Αναστάσεως και εις το ιερόν, φέρων άγιον Φως, ακολούθως και όλοι οι χριστιανοί, εκτός των Τούρκων και Φράγγων, επειδή και αυτοί βλέποντες τυφλώττουσιν και σκοτίζονται από το θαύμα.».

ΤΟ ΑΓΙΟ ΤΟΥΤΟ ΦΩΣ ΚΑΙ ΠΥΡ ΚΤΙΣΤΟΝ 

ΕΙΝΑΙ, Ή ΑΚΤΙΣΤΟΝ ΩΣ ΤΟ ΕΝ ΘΑΒΩΡΙΩ...

Ἐκ τοῦ συγγράμματος τοῦ ἀρχιμανδρίτου Διονυσίου Πύρρου "Περιήγησις ἱστορική" ποὺ ἀποδεικνύει ὅτι μόνο Ἕλληνας Πατριάρχης λαμβάνει, ἐξ ἀρχῆς, τὸ ἅγιο Φῶς δείχνοντας τοιουτοτρόπως τὴν προτεραιότητα τοῦ Χριστοῦ εἰς τὸ γένος τῶν Ἑλλήνων, ἐπαληθεύοντας τὴν εὐαγγελική του ρήση: «Ἐλήλυθεν ἡ ὥρα ἵνα δοξασθεῖ ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου» (Ἰωάννης 12:23) [τὸ εἶπε ὅταν συνάντησε ὁμάδα Ἑλλήνων 

προτοῦ νὰ ἀνέλθει στὸν Σταυρὸν τοῦ μαρτυρίου]. Κάνει λόγο, ἐπίσης, γιὰ τοὺς ἀπίστους Ἰουδαίους, τοὺς ἀθέους ψευτοχριστιανοὺς καὶ διαφωτιστὲς, ὅπως ὁ Κοραῆς, τοὺς σκληρόκαρδους Ὀθωμανοὺς καὶ τοὺς τυφλοὺς Καλβηνιστὲς Φράγγους τῆς δυτικῆς Εὐρώπης.

 

  Ἐν κατακλεῖδι, σύμφωνα μὲ τὶς μαρτυρίες τὰ βασικὰ σημεῖα τῆς θαυματουργικῆς καταβάσεως τοῦ Ἁγίου Φωτὸς ἐπικεντρώνονται στὸ φαινόμενο τῆς ἐμφανίσεως φωτεινῆς σφαίρας ποὺ περιδινίζονταν μεθ' ορμής γαλάζιου εἰς τὰ χρώματα τοῦ γαλανοῦ καὶ μετέπειτα τοῦ λευκοῦ πρὶν νὰ καταλήξει στὴν κανδήλα ἡ στὶς δεσμίδες τῶν κεριῶν.  

  Ὡστόσο, οἱ ἀπόψεις, ἀπὸ τοὺς κατὰ καιροῦ ἀμφισβητίες τοῦ φαινομένου τῆς θαυματουργικῆς καταβάσεως τοῦ Ἁγίου Φωτός, κατακερματίζονται ὕστερα ἀπὸ τὶς τόσες βιωματικὲς καὶ ἐπιστημονικὲς καταθέσεις ἐνδεδειγμένων, γιὰ τὴν ἀξιοπιστία τους, προσώπων. 

 Τὰ δαιμονικὰ ἀντανακλαστικά τους, ὀφθαλμοφανῶς, ἐγκύπτουν ἐκ τῆς ἀντιχρίστου καὶ μισόχριστου ψυχικῆς προδιάθεσης τούς, καθότι, κάθε προοδευτικὸ καὶ αἱρετικὸ ποὺ ἀντιτίθεται στὴν Ὀρθόδοξον Πίστη, τὸν καίει το Φῶς τὸ Ἀληθινὸ ὡς Φῶς φλογίζων, ἐφόσον, δὲν δέχεται το Φῶς ὡς φωτίζων, δηλαδὴ, τὸ Ἅγιον Φῶς ποὺ εἶναι ἡ ζωοποιὸς δύναμη τοῦ ἀναστάντα Χριστοῦ! 

ΧΑΙΡΕΤΕ & ΚΑΛΗ ΑΝΑΣΤΑΣΗ

      

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

•Διονυσίου Πύρρου «Περιήγησις ἱστορική», ἐν Ἀθήναις 1848

•Σκαρλακίδης Κ. Χάρης, «Ἅγιον Φῶς.Το θαῦμα τοῦ Φωτὸς τῆς Ἀναστάσεως στὸν Τάφο τοῦ Χριστοῦ»,  ἐκδ. ΣΚΑΡΛΑΚΙΔΗΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ

• Ἀρχιμανδρίτου Σάββα Ἀχιλλέως, «εἶδα τὸ ἅγιο φῶς», Ἀθῆναι, 1982 

•Αγγελικής Δημ. Χατζηϊωάννου, Ο κώδικας 391 του Αγίου Τάφου Ορθόδοξος Ομολογία περί του Αγίου Φωτός, εκδ. ΠΑΡΡΗΣΙΑ