ЭIЄ
Σεντιμένταλ, τὸ τραγούδι τῆς ἀγάπης, ἐκ τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς ἐρωτικῆς ἐλεγείας
Ἔρευνα & συγγραφή: Ἰωάννης Γ. Βαφίνης
Στὴν μελέτη αὐτὴ πρόκειται νὰ ὁμιλήσουμε γιὰ τὴν ἀρχαία ἑλληνικὴ ἐρωτικὴ ἐλεγεῖα ποὺ ἐξελίχθηκε σὲ Σεντιμένταλ μπαλάντα εἰς τὴν σύγχρονη ἐποχή.
Πατρίδα τῆς ἐλεγείας ὑπῆρξε ἡ ἀρχαία Ἑλλάδα καὶ πατέρας τῆς ἐρωτικῆς ἐλεγείας ὁ λυρικὸς ποιητὴς καὶ μουσικὸς Μίμνερμος ὁ Κολοφώνιος.
Ὁ Μίμνερμος γεννηθεὶς τὸ 670 π.Χ. ἄκμασε κατὰ τὴν περίοδο τοῦ 630 μὲ 600 π.Χ. Θεωρεῖται μέτοχος τῆς ἀρχαϊκῆς ποιήσεως ἀναδεικνύοντας τὸ εἶδος τῆς ἐρωτικῆς ἐλεγείας μὲ κύριο πρόσωπο τοῦ ἐρωτικοῦ του συναισθηματισμοῦ την αὐλητρίδα Ναννώ.
Ἀρχαῖος κιθαρωδὸς σὲ ἀττικὸ ἀγγεῖο τραγουδᾶ μὲ ἐρωτικὴ ἔμφαση, αἰσθηματισμό, συνοδεία τῆς κιθάρας του
Τὸ ἐνδιαφέρον βρίσκεται στήν - μετὰ πολλῶν αἰώνων - συνέχεια τῆς ποιητικῆς νοοτροπίας του Μίμνερμου εἰς τὸ σύγχρονο αἰσθηματικὸ τραγούδι κοινῶς Σεντιμένταλ.
Ἐπὶ παραδείγματι, ὁ Μίμνερμος τραγουδοῦσε γιὰ τὴν Ναννώ του, ἔκφράζοντάς τα προσωπικά του αἰσθήματα καὶ τὸ ἐρωτικόν του πάθος, ὅπως, πολὺ ἀργότερα, ο διάσημος τραγουδιστὴς Τὸμ Τζόουνς, τραγούδησε μιὰ πὸπ μπαλάντα μὲ τίτλο Ντιλάϊλα (Delilah).
Μιὰ ἀκόμη περίπτωση τραγουδιοῦ ποὺ ἀναφέρεται μὲ αἰσθηματισμὸ καὶ μελαγχολία, σὲ κάποιο ὄνομα, εἶναι καὶ τὸ Χέϊ Τζοὺντ(Hey Jude) του Πολ ΜακΚάρτνέι ἐν ἔτει 1968. Πρόκειται γιὰ μία ἀπὸ τὶς μεγαλύτερες ἐπιτυχίες τῶν Σκαθαριῶν (Beatles).
Παρομοίως, στὸν σύγχρονο ἑλληνικὸ μουσικὸ πολιτισμὸ ἔχουμε πολλὰ παραδείγματα ὅπως τὸ τραγούδι μὲ τὸ ἰδιαίτερο κλασσικὸ ὕφος Ἀμαρυλλὶς ποὺ τραγούδησε ὁ βαρυτονάλε φημισμένος ἀοιδὸς Σῶτος Παναγόπουλος, σὲ μουσικὴ Τάκη Μωράκι καὶ στίχους Νέστορα Μάτσου.

Σῶτος Παναγόπουλος
Συλλέγοντας λοιπόν, ἐπιπλέον πληροφορίες ἀπὸ διάφορα λεξικὰ τῆς ἀγγλικῆς γλώσσας, ἀλλά, καὶ μέσα ἀπὸ τὴν διαδικτυακὴ βιβλιοθήκη Wikipedia, μαθαίνουμε ὅτι, προφανῶς τὸ Love song εἶναι συνώνυμο τοῦ sendimedal καὶ δὴ τοῦ sendimedal ballads. Ἡ ἀγγλικὴ λέξη sendimedal ἐτυμολογεῖτε μὲ τὶς ἔννοιες: αἰσθηματικό, λυπητερό, νοσταλγικὸ κλπ.
Ἄρα, ἐν τέλει, ἡ ξενικὴ ὀνομασία sendimedal ballads ὑποδηλώνει τὴν ταυτότητα μιᾶς λυπητερῆς, νοσταλγικῆς καὶ αἰσθηματικῆς μπαλάντας. Συνώνυμα εἶναι, ἐπίσης, καὶ τὸ ρομαντικὸ καὶ τὸ τῆς ἀγάπης τραγούδι. Νὰ θυμηθοῦμε ἀκόμη ὅτι, οἱ μπαλάντες ἦταν τὰ τραγούδια τῶν Βάρδων.
Δυνάμεθα λοιπὸν νὰ ποῦμε ὅτι, σήμερα, τὸ τραγούδι τῆς ἀγάπης ἀνήκει σὲ μιὰ κατηγορία πολυποίκιλων καὶ ἑτερόκλητων μουσικῶν εἰδῶν. Ὅμως τὸ βασικὸ θέμα εἶναι κοινὸ σὲ ὅλες τὶς γλῶσσες τῶν λαῶν τῆς ὑφηλίου.
Ἐν ὀλίγοις, τὸ τραγούδι τῆς ἀγάπης ἢ ἀλλιῶς ἐρωτικὸ ἢ αἰσθηματικὸ τραγούδι ἐπικεντρώνεται στὴν περιγραφὴ ρομαντικῶν στιγμῶν, ὅπου ὁ ἔρωτας τυραννάει τὴν καρδιὰ μετὰ ἀπὸ μιὰ διάλυση τῆς σχέσης τοῦ ζευγαριοῦ ἢ ἀπὸ μιὰ περίπτωση ἀνεκλπήρωτου ἔρωτος ἢ διάφορα ἄλλα ποικίλα θέματα.
Αὐτὲς οἱ βιωματικὲς ἐμπειρίες γεννοῦν μετέπειτα τὶς ἱστορίες τῶν τραγουδιῶν. Κατὰ τὴν διάρκεια λοιπὸν τῆς ἐμπνεύσεως, ἐξωτερικεύονται διαφόρων εἰδῶν συναισθήματα, συναπτόμενα μὲ τοὺς μουσικοὺς φθόγγους καὶ τοὺς ποιητικοὺς πόδες ἤτοι καὶ ποιητικὰ μέτρα.
Παράλληλα ὅμως, δυνάμεθα νὰ ἰσχυριστοῦμε ὅτι, ἕνα τραγούδι τῆς ἀγάπης γίνεται νὰ εἶναι θρησκευτικῆς σημασίας καὶ νὰ ἀπευθύνεται στὸν Θεὸ ἢ σὲ ἕνα λατρευτικὸ πρόσωπο. Τέτοιου εἴδους ὕμνοι ὑπῆρξαν εἰς τὴν ἀρχαία ἑλληνικὴ λυρικη ποίηση, ὅπως προείπαμε, ἀλλὰ καὶ στὴν πρωτοχριστιανικὴ & βυζαντινὴ περίοδο.
Ὁ πρῶτος ποὺ ὑποστήριξε ὅτι ἡ ἱστορικὴ πατρότητα τοῦ τραγουδιοῦ τῆς ἀγάπης ἀποδίδεται στοὺς τροβαδούρους ἦταν ὁ Denis de Rougemont[1].
Ὡστόσο, ὁ Denis de Rougemont ἀστόχησε στὴν θεωρία του αὐτὴ στὴν προσπάθεια τοῦ νὰ ἐξαίρει τὸν εὐρωπαϊκὸ φιντεραλισμό.
Παράλληλα, ὁ ἀκροθιγῇς ἰδεαλισμός του, ὡς πρὸς τὴν ἐπίτευξη μιᾶς συνομόσπονδης Εὐρώπης, μὲ ἡγέτες τὰ ἔθνη τοῦ βορρᾶ, τὸν ὁδήγησε στὴν ἀπόκρυψη τῆς συνολικῆς προσφορᾶς τοῦ ἀρχαίου Ἑλληνικοῦ πολιτισμοῦ - σύμφωνα μὲ τὰ ἱστορικά κριτήρια - ποὺ ἀναδεικνύουν ἀκραιφνῶς τὴν Γηραιὰ Ἤπειρο ὡς κοιτίδα τοῦ παγκόσμιου πολιτισμοῦ ἐκ τῆς μεταγγίσεως τῆς Ἑλληνικῆς γνώσης καὶ δημιουργίας.
Ὡς ἐκ τούτου, δὲν εὐσταθεῖ τὸ ἐξ ἀνατολῶν το φῶς, καθὼς ἀναδεικνύεται ὅτι, οἱ ἀρχαῖοι Ἕλληνες λυρικοὶ ποιητές, σύμφωνα μὲ τὰ ἱστορικὰ δεδομένα, εἶναι οἱ καθηγητὲς τῶν Εὐρωπαίων, ἔχοντας αὐτόχθονη καὶ μακραίωνη πολιτιστικὴ ρίζα. Ἔτσι, ἀδίκως παραμερίστηκαν ἤτοι καὶ ἐλησμονήθησαν ἐξ ἀρνητικῆς προθέσεως τῶν εὐεργετηθέντων ὅπου ἑκουσίως ὑπὸ ἰδιοτέλειας διαστρέβλωσαν τὴν ἀλήθεια.
Ἐν τούτοις, δεδομένου τῆς ἐξελικτικῆς πορείας τοῦ ἀνθρώπινου πολιτισμοῦ, εἶναι ἀναγκαῖο νὰ σημειωθεῖ ὅτι ἡ ταυτότητα τῶν τραγουδιῶν τῆς ἀγάπης παραλλάσσονταν ἀπὸ καιρὸ σὲ καιρὸ κι ἀπὸ δεκαετία σὲ δεκαετία.
Οἱ ἐρωτικὲς μπαλάντες[2] ἢ τραγούδια τῆς ἀγάπης (love songs)[3] συναντῶνται εὐρύτερα σὲ ὅλα τὰ μουσικὰ εἴδη ὅπως: τὴν opera, classic music(mendelssohn), τὴν pop, τὴν R & B, τὴν soul, τὴν country, τὴν folk, τὴν rock τὴν jazz καὶ τὴν electronic music κ.α.
Κλείνοντας τὸ μικρὸ ἐρευνητικὸ μᾶς ταξίδι στὸ αἰσθηματικό - ἐρωτικὸ τραγούδι, ἀφήνουμε μιὰ τελευταία αἰχμὴ τοῦ δόρατος γιὰ τὴν χιλιετὴς παράδοση αὐτοῦ τοῦ μουσικοῦ εἴδους. Εἶναι γνωστή, μέσα ἀπὸ τὰ ὁμηρικὰ ἔπη, ἡ ἀφηγηματικὴ ἀναφορὰ γιὰ τὸν Πάρη τῆς Τροῖας ὁ ὁποῖος γνώριζε τὶς κατάλληλες ἁρμονίες ὠστε νὰ ἐκτελεῖ μὲ τὴν κιθάρα του ἐρωτικές - αἰσθηματικὲς ὠδὲς οἱ ὁποῖοι σαγήνευσαν, φαίνεται ἀκόμη καὶ τὴν ἔγγαμο ὡραία Ἑλένη..
ΧΑΙΡΕΤΕ
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
[1]Ὅπως πληροφορούμεθα ἀπὸ τὴν διαδικτυακὴ βιβλιοθήκη, ἡ διατριβὴ τοῦ De Rougemont ὑποστήριζε ὅτι, τὰ τραγούδια της ὑπῆρξαν ὡς ἐξέλιξη τῶν ἐρωτικῶν τραγουδιῶν των τρουβαδούρων καὶ ὅτι, ἐτοῦτα τὰ τραγούδια ἀντιτίθονταν στὴν ἔννοια τῆς χριστιανικῆς ἀντίληψης τῆς ἀγάπης. Ἡ προσπάθεια ἀπόρριψη τῆς χριστιανικῆς ἀγάπης ἦταν καθαρὰ ἕνα ἀντιχριστιανικὸ χτύπημα τοῦ De Rougemont μὲ ἀβάσιμα κριτήρια.
[2]Συνήθως ἡ μπαλάντα ἐκτελεῖται μὲ ἀργὸ ρυθμὸ καὶ μὲ μιὰ πλούσια μελωδία ποὺ τονίζουν τὶς ἁρμονίες τοῦ τραγουδιοῦ. Ἐπίσης, στὴν μουσικὴ συνοδεία, οἱ μπαλάντες παίζονται μὲ ἀκουστικὰ ὄργανα ὅπως κιθάρες, πιάνα, σαξόφωνα, συνθεσάϊζερ, τύμπανα καὶ ἄλλοτε μὲ μεγάλη ὀρχήστρα.
[3] Στὴν σύγχρονη μουσικὴ βιομηχανία, πληθώρα δημιουργῶν καὶ ἑρμηνευτῶν, τοῦ εἴδους Love song, ἀπέσπασαν τεράστιες ἐπιτυχίες καὶ πολλὰ κέρδη κυρίως ἀπὸ τὶς πωλήσεις κι ἔπειτα ἀπὸ τὶς συναυλίες. Κάτι παρόμοιο, συνέβαινε καὶ στὸ ἀρχαῖο ἑλληνικὸ κόσμο, τῆς ἀρχαϊκῆς ἐποχῆς, ὅπως στὴν περίπτωση τοῦ κιθαρωδοῦ Ἀρίωνα ποὺ μετέβη στὸν διαγωνισμὸ τῆς Σικελίας καὶ κέρδισε τὸ πρῶτο βραβεῖο κι μετέπειτα ἔκανε καλλιτεχνικὴ περιοδεία σὲ ὅλη τὴν Ἰταλία. Δὲν εἴμαστε σίγουροι γιὰ τὸ εἶδος τραγουδιοῦ ποὺ τραγούδησε ὁ Ἀρίων ἀλλὰ γιὰ νὰ ἔγινε τόσο δημοφιλὴς καὶ ἀποδεκτὸς ἀπὸ τὸ κοινὸ τὰ τραγούδια θὰ ἐμπεριεῖχαν τὸ λυρικὸ ἐρωτικὸ στοιχεῖο, αὐτὸ ποὺ σαγηνεύει τὸ πλῆθος, ὅπως καὶ ἐπὶ στὴν σύγχρονη ἐποχὴ στὴν Ἰταλία διατηρεῖτε ἕνας τραγουδιστικὸς αἰσθηματισμὸς ἀπόρροια τῶν ἀρχαίων Ἑλλήνων λυρικῶν ἀοιδῶν. Ὁμοίως, λοιπόν, γνώρισαν, τὴν ἴδια ἐπιτυχία οἱ φημισμένοι τραγουδιστές του σήμερα, ὅπως: Can't Help Falling In Love" by Elvis Presley 1961, Kenny Rogers μὲ τὸ "Laidy τὸ 1980", Phil Collins μὲ τὸ "Against All Odds" τὸ 1984, George Michael μὲ τὸ "Careless Whisper" τὸ 1984, Whitney Houston μὲ τὸ "I Will Always Love You" τὸ 1992, Τόni Braxton μὲ τὸ "Un-Break My Heart" τὸ 1996, Adele μὲ τὸ "Hello" τὸ 2015, Justin Bieber μὲ τὸ "Love Yourself " τὸ 2016 κ.α.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
•Denis de Rougemont (1956/1966), Love in the Western World, trans., Montgomery Belgion, revised edition, reprint, New York: Fawcett, p. [i].
•ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΕΙΑ ΠΑΠΥΡΟΥΣ LAROYSSE BRITANNICA

































