ЭIЄ

Ο ΚΙΘΑΡΩΔΟΣ ΕΡΕΧΘΕΥΣ 

ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ ΚΑΙ ΟΙ ΕΠΙΓΟΝΟΙ

ΕΡΕΥΝΑ & ΣΥΓΓΡΑΦΗ: ΙΩΑΝΝΗΣ Γ. ΒΑΦΙΝΗΣ

  Ὁ Ἐρεχθεύς, ὑπῆρξε ἕνας ἀπὸ τοὺς ἐνδοξότερους βασιλεῖς τῆς Ἀθήνας καὶ τοῦ προϊστορικοῦ ἑλληνικοῦ κόσμου. Ἡ γέννηση τοῦ ὑπῆρξε ὑπερβατικὴ ἀπὸ τὸ σπέρμα τοῦ Ἡφαίστου καὶ τὴν ἐπιστημονικὴ παρέμβαση τῆς Ἀθηνᾶς, ὥστε, ἐν τέλει τὸ θεϊκὸ σπέρμα νὰ ριχθεῖ στὴν γήινη μήτρα, ἤτοι καὶ Γαῖα ἐπονομαζόμενη, καὶ νὰ γεννήσει ἕναν ἄνδρα εὐγενῆ καὶ λαμπρὸν εἰς τὸ παράστημα. 

  Ἐκτός, βέβαια, τῶν ἡρωικῶν καὶ λαμπρῶν κατορθωμάτων του, εἰς τὰ πολεμικὰ καὶ πολιτειακὰ ζητήματα, παράλληλα, ὑπῆρξε κι ὁ πρωταίτιος τῆς μουσικοποιητικῆς, ἀλλὰ, κυρίως τῆς κιθαρωδικῆς τέχνης, τοῦ βασιλικοῦ εἰς τὸ γενεαλογικὸν δένδρο τοῦ βασιλικοῦ οἴκου τῶν Ἀθηνῶν. 

Οἱ ἀρχαιολόγοι - ἱστορικοὶ Salvatore Settis καὶ Vinzenz Brinkmann, 

κατέληξαν στὸ συμπέρασμα ὅτι, εἷς ἐκ τῶν δύο πολεμιστῶν ποὺ βρέθηκαν 

στὸ Ρήγιον(Ριάτσε) τῆς Κ. Ἰταλίας ἤτοι καὶ Μεγάλης Ἑλλάδος ἀπεικονίζει 

τὸν Ἀθηναῖο ἄνακτα Ἐρεχθέα. Μάλιστα, το διάδημα ποὺ φέρει στὴν κεφαλὶ τοῦ 

ἔχει τὸν συμβολισμὸ τοῦ νικητῆ ἢ ὅτι προέρχεται ἀπὸ βασιλικὴ γενιά. Ἐπίσης, 

οἱ ἀρχαιολόγοι παρατήρησαν μιὰ διαφορετικὴ συμμετρία στὰ χαρακτηριστικά της διάπλασης τοῦ ἀπὸ ἐκείνη τοῦ κοινοῦ ἀνθρώπου. Ἴσως ὁ ἀγαλματοποιός, 

μὲ αὐτὸν τὸν τρόπο νὰ θέλησε νὰ περιγράψει τὴν θεϊκὴ καταγωγή του Ἐρεχθέως. 

  Μοναδικὲς πληροφορίες γιὰ τὸν ψαλτωδό - βασιλέα - ἄνακτα κιθαρωδὸ διασώζονται στὰ Διονυσιακὰ τοῦ Νόννου. Στὸ κεφάλαιο ἰθ' ὁ Νόννος περιγράφει τὴν νεκρώσιμη γιορτὴ πρὸς τιμὴν τοῦ ἀποθανόντα Στάφυλου, στὴν ὁποία διοργανώθηκε μουσικὸς διαγωνισμός, μὲ συμμετέχοντες σπουδαίους ἄνακτες βασιλεῖς τῆς προϊστορικῆς ἐποχῆς στὴν Ἑλλάδα. 

Σὲ αὐτὸ τὸ κεφάλαιο, ὁ ποιητής, ἐξιστορεῖ λεπτομεριακὰ τὶς σκηνὲς τοῦ διαγωνισμοῦ καὶ μᾶς πληροφορεῖ ὅτι τελικά, πρῶτος εἰς τὸν κιθαρωδικὸ διαγωνισμὸ ἀνακηρύχθηκε ὁ Οἴαγρος βασιλιᾶς τῆς Θράκης[1] καὶ δεύτερος ὁ Ἐρεχθεὺς βασιλιᾶς τῆς Ἀθήνας. 

  Παρεμπιπτόντως, ἡ κύρια φράση, ποὺ ἀποκαλύπτει τὴν καλλιτεχνικὴ ἰδιότητα τοῦ ἥρωα ἄνακτα Ἐρεχθέως, ἀνεβρίσκεται εἰς τὸν ἑξῆς σημαίνοντα στίχο: «Κεκροπίης ναέτης κιθάρην ἐλέλιζεν Ἐρεχθεὺς» μετάφραση: [ὁ κατοικῶν στὴν Κεκροπία (ἐδῶ ἐννοεῖ τὴν Ἀθήνα πρὶν λάβει τὸ ὄνομα τῆς Ἀθηνᾶς) Ἐρεχθεύς, μὲ τὴν κιθάρα του ὑμνωδοῦσε μὲ λαρυγγισμοὺς ἤτοι φωνητικοὺς καλλωπισμούς].   

 Εἰς τὶς πολυδαίδαλες λεμπτομερεὶς περιγραφές του Νόννου ἀνευρίσκονται σχόλια γιὰ τὴν κιθαρωδικὴν τέχνη τοῦ Ἐρεχθέως. Συγκεκριμένα, στὴν φράση «Ἀττὶκὸν ἐνθάδε κῶμον ἐγείρομεν» σηματοδοτεῖτε τὸ εἶδος τῆς ἀσματικῆς ἁρμονίας ποὺ ἐκτελοῦσε ὁ Ἐρεχθεύς, ὅπου ἐπρόκειτο διὰ τὴν μελωδικὴ ὠδικὴν γραμμὴ τοῦ ἀρχαίου κώμου. 

 Ὁ κῶμος, θεωρεῖται, κατὰ τὶς ἐγκυκλοπαιδικὲς ἐνδείξεις, ἕνα προστάδιο τῆς ὑμνωδικῆς - θὰ λέγαμε καντάδας - ποὺ ἄνθισε πάλι κατὰ τὴν περίοδο τῆς μουσικῆς προόδου τοῦ ἑλληνικοῦ κράτους, κατὰ τὴν μεταοθωμανικὴ περίοδο, δηλαδή, τὸν 19ο καὶ 20ο αἰῶνα μ.Χ. δηλαδὴ, κάτι τὸ παρόμοιο μὲ τὴν ὑπαίθρια παραδοσιακὴ πατινάδα. 

 Ἰδοὺ καὶ τὸ ἀπόσπασμα, κατὰ τὸ ὁποῖον περιγράφεται ἡ στιγμὴ τοῦ διαγωνισαμένου Ἄνακτα τῶν Ἀθηνῶν Ἐρεχθέα μετὰ τῶν ὑπολοίπων μετεχόντων: 

Νόνος Διονυσιακά ιθ'

Ἀττικὸν ἐνθάδε κῶμον ἐγείρομεν·

 ἀθλοφόρῳ γὰρ
ἀνέρι νικήσαντι λιπόχροα ταῦρον ὀπάσσω,
ἀνδρὶ δὲ νικηθέντι δασὺν τράγον ἐγγυαλίξω.’
ὣς φαμένου Βρομίοιο λυροκτύπος ἄνθορεν ἀνήρ,
70 Βιστονίης Οἴαγρος ἀθαλπέος ἀστὸς ἀρούρης,
πλῆκτρον ἔχων φόρμιγγι παρήορον· αὐτὰρ ἐπ᾽ αὐτῷ
Ἀτθίδος ὑμνοπόλου ναέτης ἀνόρουσεν Ἐρεχθεύς.
ἄμφω δ᾽ εἰς μέσον ἦλθον ἀεθλητῆρες ἀγῶνος [p. 96]
φορμίγγων ἐλατῆρες· ἐμιτρώσαντο δέ χαίτην
75 δαφναίοις πετάλοισιν· ἀνεζώννυντο δέ πέπλους.
ἀρχόμενοι δ᾽ ἐλέλιζον ἐθήμονι δάκτυλα παλμῷ
ἐκταδίης θλίβοντες ἀμοιβαίην στίχα νευρῆς
ἄκρα περισφίγγοντες, ὅπως μήτ᾽ ὄρθιος εἴη,
μή ποτε θηλύνειε παρειμένος ἄρσενα μολπήν.
80 καὶ πρότερος κλήροιο τυχὼν τεχνήμονι ῥυθμῷ
Κεκροπίης ναέτης κιθάρην ἐλέλιζεν Ἐρεχθεύς,
μέλπων πάτριον ὕμνον, ὅτι ‘ζαθέαις ἐν Ἀθήναις
καὶ Κελεὸς ξείνισσε Βίου παμμήτορα Δηὼ
Τριπτολέμῳ σὺν παιδὶ καὶ ἀρχαίῃ Μετανείρῃ,
   85 καί σφισι καρπὸν ὄπασσεν, ὅτε χθονὸς αὔλακα νίφων
Τριπτόλεμος σπόρον εὗρε φερεσταχύων ἐπὶ δίφρων,
καὶ Κελεοῦ φθιμένοιο νεοδμήτῳ παρὰ τύμβῳ
ὄμμασιν ἀκλαύτοισι θαλυσιὰς ἔστενε Δηώ,
ἀλλὰ παρηγορέουσα πάλιν θελξίφρονι μύθῳ
   90 Τριπτολέμου Βαρὺ πένθος ἀπέσβεσε καὶ Μεταιείρης·
οὕτω καὶ Διόνυσον ἑῷ ξείνισσε μελάθρῳ
Ἀσσυρίων σκηπτοῦχος· ἄναξ δέ οἱ ἀντὶ τραπέζης
ὤπασεν Εὔια δῶρα καὶ ἀμπελόεσσαν ὀπώρην,
καὶ Σταφύλου φθιμένοιο, φιλακρήτου βασιλῆος,
95 υἱέα Βότρυν ἔπαυσε φιλοθρήνοιο μερίμνης,
καὶ κινυρῆς ἀλόχοιο Μέθης εὔνησεν ἀνίην.’

τοῖα σοφὸς φόρμιζε λυροκτύπος· ἀμφὶ δὲ ῥυθμῷ
πάντες ὁμοῦ θέλγοντο· σὺν εὐθύρσῳ δὲ Λυαίῳ
ἅρμενον ἱμερόφωνον ἐθάμβεον Ἀτθίδα μολπήν.

  Πέραν τούτου, ὅμως, γνωρίζουμε ὅτι, οἱ ἀπόγονοι τοῦ Ἐρεχθέως, ἄνακτες καὶ ἐκεῖνοι ὁμοίως, ἔγιναν ἄξιοι συνεχιστὲς τῆς καλλιτεχνικῆς κληρονομιᾶς τοῦ βασιλικοῦ οἴκου τῶν Ἀθηνῶν ἐξελίσσοντας ἀνοδικὰ τὴν Ἀττικὴ ὠδικὴ τέχνη. 

  Πρῶτος κληρονόμος τοῦ μουσικοῦ γονιδίου ἀναγράφεται, ὁ γιὸς ἢ ἐγγονός του Ἐρεχθέα, ὁ ἐπονομαζόμενος Εὐπάλαμος. Ἡ γενιά του εὐπάλαμου, προερχόμενη ἐκ τῆς Ἐρεχθηίδος φυλῆς, ἀνέπτυξε τὴν ὑμνωδικὴν τέχνη φτάνοντας τὴν στὰ ὑψηλότερα ἐπίπεδα ἐντεχνότητος. Οἱ εὐπαλάμου ὕμνοι, ἐγκαθίστατο δημοφιλὴς στὸ πανελλήνιο καὶ ἀργότερα ἀποκόμισαν τὴν διαχρονικότητα. 

  Ὁ Ἀριστοφάνης, ὅπως ἔχω σημειώσει σὲ παλιότερη ἀνάρτηση, ἀναφέρετε στὴν σπουδαιότητα τῶν εὐπαλάμων ὕμνων στοὺς "Ἱππεῖς", τὴν ἑξῆς πρόταση: «τέκτονες εὐπαλάμων ὕμνων» μετάφραση: (καλοσχηματισμένοι ὕμνοι του Εὐπαλάμου). 

   Ἡ φράση αὐτή, ξεκάθαρα, ἐπισημαίνει τὴν ὑψηλὴ δεξιοτεχνία τῶν ὕμνων τοῦ Εὐπάλαμου, ὅπου, ἡ ἐξαίρετως φήμη τούτων διατηροῦνταν ἕως καὶ τὴν ἐποχὴ τοῦ Ἀριστοφάνη, δηλαδή, τοὐλάχιστον τρεῖς χιλιάδες χρόνια. 

  Συνεχιστὴς τοῦ Εὐπαλάμου καὶ τοῦ Ἐρεχθέως ὑπῆρξε ὁ Δαίδαλος, ἐκ τοῦ βασιλικοῦ οἴκου τῶν Ἀθηνῶν, ὅπου, ἐξορίστηκε εἰς τὴν μεγαλόνησον Κρήτη καὶ ἐκεῖ δίδαξε τὴν ἱερὴ ὄρχηση τοῦ βασιλικοῦ ἱερατικοῦ - οἴκου τῶν Ἀθηνῶν, στὴν ἁγνὴ παρθένο, κόρη τοῦ Μίνωα, Ἀριάδνη ἢ Ἀριάγνη. 

  Ὁ Ὅμηρος διασώζει στὴν Ἰλιάδα (ραψωδία Σ 590-592) τοῦτο τὸ συμβὰν καὶ μάλιστα λέγει ὅτι, τὸ χορόδραμα, αὐτούσιο, ἀποθανατίστηκε ἀπὸ τὸν Ἥφαιστο στὴν ἀσπίδα τοῦ Ἀχιλλέως. Ἰδοὺ καὶ τὰ συμφραζόμενα: 

 Ἐν δὲ χορὸν ποίκιλλε περικλυτὸς ἀμφιγυήεις,

τῷ ἴκελον οἷόν ποτ᾽ ἐνὶ Κνωσῷ εὐρείῃ

Δαίδαλος ἤσκησεν καλλιπλοκάμῳ Ἀριάδνῃ.

 Ἔπειτα ἀπὸ μερικὲς γενιὲς στὸ κατάλογο τοῦ βασιλικοῦ οἴκου, καταχωρεῖτε, ἕνας ἀπὸ τοὺς σπουδαιότερους ἄνακτες τῆς Ἀθήνας μὰ καὶ τοῦ Πανελληνίου, ὁ ἡλιακὸς ἥρωας Θησέας. Οὗτος ὁ μέγιστος ἔκγονος τῆς ἐρεχθηίδος φυλῆς, παρουσιάζεται εἰς τὴν ὁμηρικὴν ποίηση παρόμοιος μὲ θεό: «Θησέα τ’ Αἰγεΐδην, ἐπιείκελον ἀθανάτοισι·» μετάφραση: [Θησέας ὁ γιὸς τοῦ Αἰγέα παρόμοιος μὲ τοὺς ἀθανάτους θεούς]. 

 Ὁ Ἀθηναῖος ἥρωας Θησεύς, εἰς στὴν μικρὴ βιωτή του, χρίστηκε βασιλέας Ἀθηνῶν ἀλλὰ καὶ βασιλέας τῆς Κρήτης μετὰ τὴν νίκη τοῦ ἐπὶ τοῦ μινωταυρικοῦ θηρίου(δες λεξικό της Σούδας). Ἐν ὀλίγοις, ὁ ἥρως μεταβαίνοντας εἰς τὴν μεγαλόνησο, μὲ τὴν ἐπτάχορδη λύρα τοῦ Ἀπόλλωνος, πείθει τὴν Ἀριάδνη νὰ τὸν μυήσει στὰ ὀρχηστρικὰ μυστήρια τοῦ δαιδάλειου λαβυρίνθου, ἀφοῦ πρῶτα μὲ τὸ ἐρεχθηιδικὸ παράστημα τοῦ καὶ τὶς ἐρωτικὲς ὠδές του σαγηνεύει ἐρωτικά την κρητικιὰ βασιλοπούλα. 

  Ἔτσι ὁ ἔρωτας τῆς Ἀριάδνης γιὰ τὸν ἥρωα Θησέα συνδέεται μὲ τὶς ἐρωτικὲς ὠδὲς τῶν Ἀθηνῶν, τὶς συνταυτιζόμενες μὲ τὴν ὀρφικὴ ὑμνωδικὴ φράση «εὐπάλαμος ἔρως», συναινόντας στὴν ἐξήγηση ποὺ θέλει νὰ προέρχεται ἐκ τῆς δεξιοτεχνίας τοῦ λυρικοῦ ὑμνωδοῦ Εὐπαλάμου. 

  Ἡ τοιαύτη ἐτυμολόγηση συμφωνεῖ μὲ τὶς συνώνυμες λέξεις: ἐπιδέξιος, ἱκανός, ἐπιτήδειος, πολυμήχανος, ἐπινοητικός, ἐφευρετικός. Αὐτό, ὅμως, χρειάζεται γιὰ νὰ προκληθεῖ ὁ θεὸς Ἔρως καὶ νὰ ἀνταποκριθεῖ ἄμεσα τὸ ἐνδιαφερόμενο πρόσωπο. 

  Ἔπειτα, ἀπὸ τὴν νίκη ἐπὶ τοῦ μινωταυρικοῦ θηρίου, ὁ Θησέας, ἱκανοποιημένος, φεύγει μὲ τοὺς 14 ἡμιθέους διασωθέντες Ἀθηναίους, νέους καὶ κόρες, γιὰ τὴν Δῆλο γιὰ νὰ εὐχαριστήσει τὸν θεὸ τοῦ φωτός, Ἥλιο - Ἀπόλλωνα. Παρὰ τῷ πλευρόν του βρίσκεται συνέχεια ἡ ἐρωτοχτυπημένη Ἀριάδνη. 

  Εὑρισκόμενος ἐκεῖ, στὸν ἱερὸ χῶρο τῆς Δήλου, συνθέτει χορικὸ ἆσμα μὲ χορογραφία ποὺ ἐκτελεῖται κυκλικὰ γύρω ἀπὸ τὸ βωμὸ τοῦ Θεοῦ. Πρῶτος ἐκεῖνος μὲ τὴν κιθάρα ἢ τὴν λύρα του καὶ ἀκολούθως ἡ Ἀριάδνη, ἐνῷ πίσω ἀκολουθοῦν οἱ ὑπόλοιποι διασωθέντες ἀπὸ τοῦ μινωταύρου παῖδες καὶ κόρες ἐξ Ἀθηνῶν! 

Ἀναπαράσταση τῆς ἱστορικῆς 

μονομαχίας δύο βασιλέων 

μὲ καλλιτεχνικὴ ὑπόσταση. 

Ὁ Ἐρεχθέας κιθαρωδὸς(δεξιά μὲ τὰ γένια) 

καὶ ὁ Εὔμολπος ἀοιδός(αριστερά). 

Οἱ βασιλεῖς, τότε, ἔπρεπε νὰ ἔχουν 

μουσικὴ παιδεία. Ἡ μουσικότητα

 θεωροῦνταν ἐπιστήμη. 

ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΤΟΥ ΦΩΤΗ ΚΟΝΤΟΓΛΟΥ 

  Ἐν κατακλεῖδι, ἡ ὑμνωδικὴ γενιά των Ἐρεχθειδῶν, μὲ πρωτοστάτη τον Ἐρεχθέα, ἔδρασε ἐπὶ τοῦ ἑλληνικοῦ κόσμου γιὰ πολλὰ χρόνια χαρακτηρίζοντας μιὰ χρυσῆ ἐποχὴ τῆς προϊστορικῆς μουσικῆς μνήμης. 

   Ἡ κληρονομικὴ συνέχεια ἴσως νὰ χάθηκε ἀπὸ τὸν βασιλικὸ οἶκο τῶν Ἀθηνῶν, μετὰ τὸν Θησέα, ὡστόσο, εἶναι πιθανόν, τὸ μουσικὸ γονίδιο νὰ ἄφησε ἀνεξίτηλα τὰ ἴχνη τοῦ εἰς τὶς ἐπερχόμενες γενιές, ὅπως τοῦ προομηρικοῦ μεγάλου Ἀθηναίου κιθαρωδοῦ Πάμφου ποὺ δὲν ἀνῆκε, ὡστόσο, σὲ βασιλικὴ γενιά. 

  Ἔτσι, λοιπόν, ἡ μουσικὴ τέχνη καὶ ἡ ἑρμηνεία της, λίγο πρὶν νὰ ἔρθει ὁ μυκηναϊκὸς κόσμος φεύγει λίγο - λίγο ἀπ' τὰ χέρια τῶν Ἑλλήνων βασιλέων τῶν πόλεων κρατῶν, ὅπερ καὶ ἐπέρχεται διακοπὴ τῆς βασιλικῆς κληρονομικότητας καὶ υἱοθετεῖτε πλέον ἡ καλλιτεχνικότητα ἀπὸ τὰ χαμηλότερα κοινωνικὰ στρώματα ποὺ ἔχουν τὴν βάση τους στὸν λαό. 

 Ὡστόσο, ἡ ἱερότητα αὐτῆς τῆς νέας συντεχνείας ἀοιδῶν τῆς ἐποχῆς τοῦ μυκηναϊκοῦ κόσμου, ποὺ διαβιοῦσε στὶς αὐλὲς τῶν ἀρχόντων, διατηρήθηκε καὶ τὸ εὐγενὲς ἀκροατήριον σέβονταν ἀπόλυτα τὴν παρουσία τους καὶ τοὺς παρακολουθοῦσε σιωπηρὸ (δὲς περὶ Δημόδοκου καὶ Φήμιου στὰ ἔπη τοῦ Ὁμήρου). 

 Ἐν τέλει, εἶναι πιθανὸν ἡ μουσικὴ κληρονομιὰ τοῦ βασιλικοῦ οἴκου τῶν Ἀθηνῶν νὰ μετέβει εἰς στὸν Ἱππόλυτο, ποὺ ναὶ μὲν ἔλαβε ἄριστη ἐκπαίδευση, ὅμως, δυστυχῶς, βρέθηκε πρόωρα ἀντιμέτωπος μὲ τὴν κακιά του μοῖρα μὴ δυνάμενος νὰ προβάλλει τὰ καλὰ στοιχεῖα της ἀριστείας του. 

   Οἱ ὑπόλοιποι γιοὶ τοῦ Θησέα, ὁ Ἀκάμας, ὁ Δημοφὼν καὶ ὁ Μελάνιππος (παραταύτα οὗτος δὲν ἔζησε εἰς τὴν Ἀθήνα) ἴσως νὰ ἔκαναν κάτι ἁπλούστερο, νὰ μετέφεραν τὸ μουσικὸ γονίδιο τῶν Ἐρεχθειδῶν στοὺς πολῖτες τῶν Ἀθηνῶν, ὡς γενάρχες, κληροδοτῶντας ἔτσι, γιὰ πολλοὺς αἰῶνες τὴν μουσικὴ τέχνη τῶν Εὐπαλάμων ὕμνων... 

    Συνελλόντι εἰπεῖν, ὁ κύκλος τῶν μουσικῶν - κιθαρωδὼν τῆς βασιλικῆς οἰκογένειας τοῦ Ἐρεχθέως, ἔκλεισε μὲ τὴν παρουσία τοῦ τελευταίου ἐνδόξου βασιλέα τῶν Ἀθηνῶν καὶ προφητάνακτα Θησέα ἀφήνοντας ξοπίσω του μόνο τὶς μνῆμες τῶν μεγάλων ὑμνωδικῶν στιγμῶν, ἀνεξίτηλες σὲ κάθε γωνιὰ καὶ κάθε ἱερὸ μνημεῖο τῆς πόλεως τῶν Ἀθηνῶν.     Δυστυχῶς, δὲν εὐρέθει κάποια μουσικὴ γραφὴ ἤτοι σημειογραφία, οὕτως ὥστε νὰ ἔχουμε μιὰ ἀκουστικὴ ἀντίληψη γιὰ τὴν μελωδική τους ἀξία! 

ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

[1] Πρόκειται γιὰ τὸν πατέρα τοῦ Ὀρφέα τοῦ γνωστοῦ κιθαρωδοῦ καὶ ὑμνολόγου - θεολόγου τῆς Θράκης. 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

-Νόννου Διονυσιακά 

-Ἀριστοφάνης Ἱππεῖς 

-Ὀρφικοὶ ὕμνοι 

-Ὁμήρου Ἰλιάς 

     ЭIЄ

ΟΙ "ΚΑΡΥΑΤΙΔΕΣ" ΤΟΥ ΕΡΕΧΘΕΙΟΥ ΕΙΝΑΙ 

ΟΙ ΥΑΚΙΝΘΙΔΕΣ ΚΟΡΕΣ ΤΟΥ ΕΡΕΧΘΕΑ

    Ἔρευνα & συγγραφή: Ἰωάννης Γ. Βαφίνης 

                                                                              

  Σὲ τούτη τὴν ἱστορική μας περιπλάνηση, ἔχουμε τὴν διάθεση νὰ ταξιδέψουμε σὲ χρόνους ἀμύθητους. Οἱ ἥρωες ἐκείνης τῆς ἐποχῆς ζοῦσαν κάτω ἀπὸ ἄλλες συνθῆκες, οἱ ὁποῖες, σήμερα εἶναι ἀνεξερεύνητες. 

Ἐν τούτοις, ἐνῷ, τὸ ἐπίπεδο τοῦ πολιτισμοῦ τῆς προϊστορικῆς Ἑλλάδος ἐνδείκνυται εἰς μέτρο ὑψηλῶν προδιαγραφῶν οὐδεὶς ἔθεσε τὴν ἀπόλυτη ἐπιστημονικὴ τεκμηρίωση τῶν σύγχρονων καταλοίπων καὶ ἀρχαιολογικῶν εὑρημάτων. 

Ἔτσι, λοιπόν, ἡ ἐπιστήμη τῆς ἀρχαιολογίας, κωφεύει εἰς τὴν ἀναγνώριση τῶν δεδομένων καὶ κρατᾶ κλειστὰ τὰ χαρτιά της. Ἕνα ἁπλὸ παράδειγμα, εἶναι καὶ οἱ "Καρυάτιδες" τῆς νότιας πρόστασης τοῦ Ἐρεχθείου στὸν ἱερὸ βράχο τῆς Ἀκροπόλεως τῶν Ἀθηνῶν. 

 Τὸ Ἐρεχθεῖο, θεωρεῖται ἕνα ἀπὸ τὰ σημαντικὰ κτίρια τῆς Ἀκροπόλεως καὶ εἶναι βέβαιο ὅτι, οἰκοδομήθηκε ὡς βασιλικὸς οἶκος του Ἄνακτα τῶν Ἀθηνῶν Ἐρεχθέα. Ὀνομάστηκε ἀπὸ τοὺς μεταγενεστέρους καταγραφεῖς, ὡς Παλάτι του Ἐρεχθέως. Ὁ Ἐρεχθέας, κατὰ τὸν Ὅμηρο ἦταν γιὸς τοῦ Ἡφαίστου καὶ τῆς Γαίας, ἀλλά, οἱ ἱστορικοὶ συγγραφεῖς τὸν θεωροῦν τέκνο του Πανδίων καὶ τῆς Ζευξίππης. 

 Ὁ Ἐρεχθέας παντρεύτηκε τὴν Πραξιθέα καὶ ἀπέκτησε μαζί της τρία ἀγόρια, τὸν Κέκροπα τὸν νεότερο, τὸν Πάνδωρο καὶ τὸν Μητίονα, καὶ τέσσερα κορίτσια, τὴν Πρόκριδα, τὴν Κρέουσα, τὴν Χθονία καὶ τὴν Ὠρείθυια. Ὡστόσο, ἕτερες πηγές, αὐξάνουν τὸν ἀριθμὸ τῶν κοριτσιῶν - κορῶν του Ἐρεχθέως καὶ τῆς Πραξιθέας σὲ ἕξι ἢ ἑπτά. Δηλαδή, πρόσθεταν τὴν Μερόπη, τὴν Πανδώρα καὶ τὴν Πρωτογένεια (κατὰ τὴν παράδοση ἡ Πρωτογένεια καὶ ἡ Πανδώρα ταυτίζονταν, ὁπότε οἱ Ἐρεχθίδες Κόρες ἦταν ἕξι). 

Αἱ κόραι του Ἐρεχθείου 

  Μυθολογεῖτε λοιπὸν μιὰ ὑπόθεση ὅτι, οἱ ἕξι κόρες του Ἐρεχθέως θυσιάστηκαν γιὰ τὴν Ἀθήνα[1], ἔπειτα ἀπὸ σχετικὸ χρησμό, προκειμένου νὰ σωθεῖ ἡ πόλη ἀπὸ τὴν πεῖνα καὶ τὸ λοιμὸ ποὺ προκλήθηκε ἀπὸ τὴν πολιορκία των Ἐλευσίνιων μὲ τὴν παρότρυνση τοῦ βασιλιᾶ τῆς Θράκης Εὔμολπου. 

  Ὡστόσο, στὴν σημερινὴ ἐποχή, οἱ θηλυκὲς μορφὲς τῆς νότιας πρόστασης τοῦ Ἐρεχθείου φαίνεται νὰ παραμένουν ὡς ἕνα ἄλυτο μυστήριο. Οἱ ἀρχαιολόγοι καὶ οἱ ἱστορικοὶ ἀδυνατοῦν νὰ δώσουν μιὰ σαφῆ ἀπάντηση, οὕτως ὥστε νὰ ταυτοποιηθοῦν οἱ ἕξι μορφὲς μὲ τὴν πραγματική τους ὑπόσταση. 

  Ἡ ἐκτίμηση ὅτι πρόκειται γιὰ Καρυάτιδες, ἀπὸ τὶς Καρυές της Λακωνίας, παρουσιάζει πολλὰ κενά. Ἐν ὀλίγοις, ἠδύνατο, στὸ κεντρικὸ σημεῖο τοῦ ἱεροῦ βράχου τῶν Ἀθηνῶν, ὅπου οἰκοδομήθηκε τὸ παλάτι τοῦ γηγενῆ βασιλέα τῆς Ἀθήνας νὰ καλλιτεχνήθηκαν μορφὲς μὲ σπαρτιακὴ προέλευση; Ἡ Σπάρτη, ἦταν ὁ κατ' ἐξοχὴν ἀντίπαλος τῆς Ἀθήνας καὶ τῶν Ἀθηναίων. Ἄρα, αὐτὴ ἡ τοποθέτηση πρέπει νὰ ἀναιρεθεῖ. 

 Ἡ πληροφορία, προερχόμενη ἀπὸ παλιὲς ἐγκυκλοπαίδειες, ποὺ ἀναφέρει ὅτι, πρότερον οἱ "Καρυάτιδες" ὀνομάζονταν κόρες, μᾶς ὁδηγεῖ σ' ἕνα ἐπισφαλὲς συμπέρασμα. Ἔτσι, λοιπόν, στὸ "Νεότερο ἐγκυκλοπαιδικὸ λεξικὸ τοῦ ΗΛΙΟΥ", καταγράφετε ὅτι: «Ἐπὶ τῆς νότιας πλευρᾶς του Προστομιαίου ὑπῆρχεν ἄλλην μικρὴν πρόστασις, ἡ καλούμενη τῶν Κορῶν (ἢ τῶν Καρυάτιδων)...(λήμμα Ἐρεχθεῖον)». Μετὰ τούτου, ἐὰν ὁδηγηθοῦμε στὴν λέξη κλειδί, ποὺ εἶναι οἱ Κόρες ἢ ἡ Κόρη, καὶ ψάξουμε στὴν ἴδια ἐγκυκλοπαίδεια τὸ λῆμμα της φερωνυμίας, ἀνακαλύπτουμε τὰ ἑξῆς σχόλια: «ΚΟΡΗ. Αἱ κόραι του Ἐρεχθείου, νεανίς, κορίτσι κοπέλλα. Εἰδικώτερον, παρθένος, ἄγαμος γυνή...Εις τὴν ἀρχαιολογίαν: ἄγαλμα γυναικός: «Αἱ κόραι του Ἐρεχθείου» ἄλλως Καρυάτιδες. Ὡς κύριον ὄνομα Κόρη = Περσεφόνη» [2]. 

  Ἑτέραν μαρτυρία, ἔρχεται νὰ συνδεθεῖ ἀπόλυτα μὲ τὰ γεγονότα καὶ νὰ ἀποκαλυφθεῖ τὸ πρόσωπο τῶν Παρθένων Κορῶν του Ἐρεχθείου. Στὸ "Λεξικὸν Ἱστορίας καὶ Γεωγραφίας", στὸ λῆμμα ΥΑΚΙΝΘΟΣ, διαβάζουμε τὰ ἑξῆς: «Λακεδαιμόνιος, μεταβὰς εἰς Ἀθήνας, περὶ οὐ ἐλέγετο ὅτι, ἑπόμενος χρησμῷ, ἐθυσίασε τὰς θυγατέρας του ἐπὶ τοῦ τάφου τοῦ Κύκλωπος Γεραιστοῦ πρὸς λύτρωσιν τῆς πόλεως ἀπὸ τοῦ λιμοῦ, ὑφ' οὐ ἐμαστίζετο κατὰ τὸν μετά του Μίνωος πόλεμον. Αἱ εἰς τὴν Ἀθήνα ἡ τὴν Περσεφόνην θυσιασθεῖσαι θυγατέρες αὐτοῦ ἦσαν γνωσταὶ ὑπὸ τὸ ὄνομα Ὑακινθίδες. Κατὰ τινας ἦσαν θυγατέρες του Ἐρεχθέως, ὠνομάσθησαν δὲ Ὑακινθίδες ἀπὸ τοῦ χωρίου Ὑακίνθου, ὅπου ἐθυσιάσθησαν, ὅτε αἱ Ἀθῆναι προσεβλήθησαν ὑπό των Ἐλευσινίων καὶ Θρακῶν ἢ Θηβαίων. Διαφόρως ἐκτίθεται 0 ἀριθμὸς καὶ τὰ ὀνόματα αὐτῶν. Κατὰ τὸν Ἀπολλόδωρον ὅμως ἦσαν 4 καὶ ἔγγαμοι, ἐνῷ ἐθυσιάσθησαν ὡς κόραι, ὑφ' ὦ καὶ ἐκαλοῦντο ἐνίοτε παρθένοι». 

Δὲν εἶναι τυχαῖο, λοιπόν, ὅτι, οἱ Παρθένες Κόρες τοῦ βασιλέως Ἐρεχθέα θυσιάστηκαν πρὸς τιμὴν τῆς Περσεφόνης, τῆς ἐπονομαζόμενης καὶ Κόρης, διὰ τὴν σωτηρία τῆς πατρίδος τους. 

 Ἐπιπλέον, στὴν ἐγκυκλοπαίδεια, ὁ "ΘΗΣΑΥΡΟΣ ΓΝΩΣΕΩΣ", ἀναφέρεται στὸ λῆμμα "Καρυάτιδες" ὅτι: «Δὲν εἶναι βέβαιο, ἂν τὸ ὄνομα δόθηκε ἀπὸ τὶς Καρυάτιδες τῆς Πελοποννήσου ἢ ἀπὸ τὶς κανηφόρες κόρες τῶν Παναθηναίων». 

 Ἄρα, οἱ Παρθένες Νύμφες ἱέρειες τῶν μυστηρίων πρὸς τιμὴν τῆς Ἀθηνᾶς Παρθένου, ποὺ ἀπεικονίζονται στὰ γυναικεῖα ἀγάλματα τῆς πρόστασης τοῦ Ἐρεχθείου δὲν δύναται νὰ εἶναι ἄλλες ἐκτὸς ἀπὸ τὶς ἕξι Κόρες του Ἐρεχθέα.          Πολλοὺς αἰῶνες μετέπειτα, οἱ Κόρες του Ἐρεχθέα, οἱ ὁποῖες θυσιάστηκαν γιὰ νὰ ἀποφευχθεῖ ἡ ὑποδούλωση τῆς Πόλεως τῶν Ἀθηνῶν ἀπὸ τοὺς Ἐλευσίνιους, τιμήθηκαν δεόντος ἀπὸ τὴν πολιτεία τῶν Ἀθηνῶν. 

 Οἱ Ἀθηναῖοι ἀνάθεσαν στὸν γλύπτη - ἀρχιτέκτονα Καλλίμαχο νὰ τὶς ἀποθανατίσει κοιτάζοντας πρὸς τὴν μεριὰ ποὺ βρίσκεται ὁ τάφος τοῦ πατέρα τους Ἐρεχθέα, ὁ ὁποῖος μονομάχησε μὲ τὸν Εὔμολπο καὶ νίκησε στὴν πρώτη γνωστὴ μονομαχία στὴν ἱστορία τοῦ ἀνθρώπου. Κάτωθι, τῆς προστάσεως τῶν Κορῶν τοῦ ἥρωα βασιλιᾶ Ἐρεχθέα ἐχτίσθει τὸ κενοτάφιο τοῦ προγόνου του καὶ πατριάρχου τῶν Ἀθηναίων Κέκροπα. 

  Συμφώνως μὲ τὴν παλαιοτέρα ἀναφορὰ ἀπὸ τὸ "Λεξικὸ Σουϊδας", ἡ ὁποία ἀφορᾶ την ἐτυμολόγηση της λέξως Παρθένος, ἐπισημαίνεται ἡ συνταύτιση τῶν κορῶν του Ἐρεχθέως ὡς Παρθένων ποὺ ἔλαβαν καὶ τὴν προσωνυμία Ὑακινθίδες. Ἔτσι λοιπὸν διαβάζουμε ἐπιγραμματικά τα λεγόμενα: «Παρθένοι. Τὰς Ἐρεχθέως θυγατέρας οὕτως ἔλεγον καὶ ἐτίμων. Ἦσὰν δὲ ἀριθμὸν ἕξ. Πρεσβυτάτη μὲν Πρωτογένεια· δευτέρα δὲ Πανδώρα· τρίτη Πρόκρις· τετάρτη Κρέουσα· πέμπτη Ὠρείθυια· ἕκτη Χθονία. Τούτων λέγεται Πρωτογένεια καὶ Πανδώρα δοῦναι ἑαὺτὰς σφαγῆναι ὑπὲρ τῆς χώρας, στρατιᾶς ἐλθούσης ἐκ Βοιωτίς. Ἐσφαγιάσθησαν δὲ ἐν τῷ Ὑακὶνθῳ καλουμὲνῳ πὰγῳ ὑπὲρ τῶν Σφενδονίων. Διὸ καὶ οὕτως καλοῦνται παρθένοι Ὑακινθίδες, καθάπερ μαρτυρεῖ Φανόδημος ἐν τῇ πέμπτῃ Ἀτθίδι, μεμνημένος τῆς τιμῆς αὐτῶν.». 

  Συνελόντι εἰπεῖν, οἱ ἕξι γυναικεῖες μορφές, ποὺ σμιλεύτηκαν ἀπὸ Πεντελικὸ μάρμαρο, εἶναι ἐκεῖνες τῶν Παρθένων κορῶν του Ἐρεχθέα.

 Οἱ Κόρες, λαμβάνοντας μιὰ διττὴ ὑπόσταση τόσο τῆς Ἀθηνᾶς ὅσο καὶ τῆς Ἄρτεμης, χρησίμευσαν ὡς κορυφαῖα πρόσωπα καὶ στυλοβάτες τοῦ νότιου οἰκοδομήματος τοῦ ἀνακτορικοῦ συγκροτήματος. Τὰ κάνιστρα εἰς τὴν κεφαλή τους συσχετίζονται μὲ τὰ Ἀθήναια τὰ μετέπειτα Παναθήναια, ἀλλά, καὶ τὰ Σκιροφόρια - Ἀρρηφόρια πρὸς τιμὴν τῆς Ἀθηνᾶς Πολιάδος του Πολιέως Διός. 

 Στὰ κάνιστρα, οἱ Παρθένες Κόρες, μετέφεραν τοὺς ἱεροὺς λίθους ποὺ ἔκρυβαν τὸ μυστικὸ τοῦ Ἀθανάτου πυρός. Τὴν ἰδέα τῶν φλεγόμενων λίθων τῆς ἑλληνικῆς μυθολογίας, ἔκλεψε ὁ Στῆβεν Σπίλμπεργκ καὶ τὴν τοποθέτησε στὴν ταινία του Ἰντιάνα Τζόουνς: "Ὁ Ἰντιάνα Τζόουνς καὶ ὁ Ναὸς τοῦ Χαμένου Θησαυροῦ". Ἡ ταινία ἀσχολεῖται μὲ τὸν πολιτισμὸ τῆς Ἰνδίας, ὅπου οἱ ἱερὲς πέτρες ποὺ ἐν καιρῷ πυρακτώνονται ὀνομάζονται Σιβαλίνγκα. 

 Γιὰ νὰ μὴν θεωρηθοῦν τὰ γραφόμενα φανταστικὲς μυθοπλασίες, σημειώνω παράλληλα καὶ τὶς πεποιθήσεις τῶν Ἑλλήνων καλλιτεχνῶν τῆς κλασσικῆς περιόδου ποὺ βρίσκονταν χρονικὰ στὸ ἐνδιάμεσο τῆς μεγάλης χρονικῆς ἀποστάσεως ποὺ μᾶς χωρίζει ἀπὸ τοὺς παλαιοὺς μυθολογικοὺς προγόνους μας. 

 Ἔτσι, ἰχνηλατῶντας τοὺς κατασκευαστὲς τῶν μνημείων τοῦ ἱεροῦ βράχου τῆς Ἀκρόπολης τῶν Ἀθηνῶν, μιὰ μυστηριακὴ σχέση ἀποτυπώνεται, ἀπὸ τὸν γλύπτη Καλλίμαχο, τὸν Ἀθηναῖο, στὰ κάνιστρα τῶν πεπλοφόρων τῆς θεᾶς Ἀθηνᾶς, ὅπου ἐδῶ τὰ φέρουν οἱ Νύμφες Κόρες του Ἐρεχθέα στὴν κεφαλή τους.    Φαίνεται, ξεκάθαρα ἡ ἀνύποπτη φανέρωση τοῦ μυστηριακοῦ χαρακτῆρα τῶν Παρθένων Ἐρεχθίδων ποὺ φέρουν στὰ κάνιστρα τοὺς ἱεροὺς λίθους τῆς ζωῆς ἢ φωτεινοὺς λίθους ποὺ χάρισε ἡ Ἀθηνᾶ στὴν πόλη της. 

 Αὐτοὶ οἱ λίθοι εἶναι συνδεδεμένοι μὲ τὰ ἱερὰ μεγαλιθικὰ οἰκοδομήματα καὶ τὶς δυνάμεις τῶν ἠλεκτρομαγνητικῶν πόλων, τῶν ὁποίων ἡ θέσις ἔδινε τὸ δικαίωμα στὰ ἡλιακὰ ἅρματα τῶν θεῶν καὶ τῶν ἡρώων νὰ ταξιδεύουν εἰς τοὺς οὐρανούς. 

 Τὸ πρῶτο πλοῖο, κατασκευάσθηκε ἀπὸ τὴν ἴδια τὴν Παλλάδα Ἀθηνᾶ. Ἡ ναῦς ὀνομάστηκε Ἀργῶ καὶ φυσικὰ πρώτη Ἀργοναύτης χρίστηκε ἡ ἴδια ἡ Ἀθηνᾶ. Ἐν εὐθέτῳ χρόνο, ἐπακολούθησαν καὶ οἱ Παρθένες Κόρες του Ἐρεχθέα, οἱ ὁποῖες πολὺ πιθανὸν νὰ χρησιμοποιοῦσαν τὴν ἱπτάμενη ὑπερτεχνολογία, ἐφόσον, ὁ πατέρας τους Ἐρεχθέας θεωρεῖτε ὁ πρῶτος ποὺ ἔζευξε τὸ ἅρμα, κατὰ τὴν μυθολογία... 

  Οἱ Παρθένες κόρες, μὲ τὸ ἅρμα τους - ὅπως ἡ Ἀθηνᾶ, ἀλλά, ὁμοίως καὶ ἡ Παναγία Παρθένος μὲ τὸ ἅρμα της[3] ποὺ τὸ ὁδηγοῦν τὰ Σεραφεὶμ καὶ τὰ Χερουβείμ - στέκουν αἰῶνες τώρα, ἀγέρωχες κι ἀκούραστες, ὑποβαστάζοντας τὸν θριγκό της πρόστασης τοῦ Ἐρεχθείου, ὅπου κάτωθεν αὐτῶν ὑπάρχει τὸ κενοτάφιο τοῦ Πατριάρχη τῶν Ἑλλήνων Ἀθηναίων, Κέκροπα τοῦ πρώτου, κι ἀπέναντι ἡ κιβωτὸς τῆς ἰονισμένης βιολογικῆς λήκυθου τοῦ Ἐρεχθέα. 

  Τοῦτο τὸ θέαμα ἀτενίζουν οἱ Κόρες του, τὸ θαῦμα τοῦ Ἀθανάτου Πυρὸς εἰς τὴν κρύπτην κάτωθι τοῦ ναοῦ ποὺ ἐνταφιάσθηκε ὁ Ἐρεχθέας - Ἐριχθόνιος, κατὰ τὴν ἀνατολὴ τοῦ ἄστρου τῆς Αὐγῆς ἢ ἄστρου τοῦ Κυνὸς ἤτοι τὸν Σείριο. 

 Ὁμοίως, λοιπόν, διαβάζουμε στὴν Ἀποκάλυψη τοῦ Ἰωάννου τὰ ἑξῆς λόγια τοῦ Υἱοῦ καὶ Λόγου τοῦ Θεοῦ τοῦ Ζῶντος: «Ἐγὼ Ἰησοῦς ἔπεμψα τὸν ἄγγελόν μου μαρτυρῆσαι ὑμῖν ταῦτα ἐπὶ ταῖς ἐκκλησίαις. ἐγὼ εἰμι ἡ ρίζα καὶ τὸ γένος Δαύΐδ, ὁ ἀστὴρ ὁ λὰμπρὸς ὁ πρωϊνός» (᾿Ἀποκ. κβ´ 16). 

Ἁγιογράφια τοῦ μικροῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὡς Ἐμμανουήλ (ἐκ τοῦ ἑλληνικοῦ: μεθ' ἡμῶν (μὲ ἐμᾶς) ὁ ἥλιος(ο Θεὸς)) μὲ τὴν συνοδεία Σεραφεὶμ καὶ Χερουβεὶμ ποὺ ὁδηγοῦν τὸ ἡλιακὸ ἅρμα. Ὁ μικρὸς Ἰησοῦς βρίσκεται μέσα στὸ κοίλωμα ἑνὸς ἐξάκτινου ἀστέρος. 

Οἱ ἀκτῖνες του εἶναι ὅσες καὶ οἱ 6 Κόρες του Ἐρεχθείου, ὅπως τὸ ἀστέρι τοῦ Δαυίδ, ἐκ τοῦ Πυθαγόρειου ἀστέρα, ἀντιγραφὴ τῆς ὄψεως τοῦ ἐξάκτινου ἀστέρα Σείριου Α΄ ἢ Ὑπερίωνα Ἀπόλλων

 Ὁ ἀείμνηστος Θεόδωρος Ἀξιώτης, στὸ βιβλίο του "Ἀργῶ", ἀναλύει διεξοδικὰ τὴν περίπτωση τοῦ Ἐριχθονίου - Ἐρεχθέα γράφοντας: «Ὁ Ἐριχθόνιος εἶναι πολὺ κοντὰ στὸ παραμύθι τοῦ μαγικοῦ λυχναριοῦ του Ἀλαντίν. Ὅπως τὸ τζίνι μποροῦσε νὰ μπεῖ στὸ μαγικό του λυχνάρι, τὸ ἴδιο καὶ ὁ Ἐριχθόνιος, στὰ πρῶτα στάδια τῆς γέννησής του. μποροῦσε νὰ χωρέσει στὴ μαγικὴ θήκη τῆς Ἀθηνᾶς. Φυσικὰ ὄχι σὰν Ἐριχθόνιος, ἀλλὰ ἴσως σὰ μιὰ μαγικὴ πέτρα ποὺ ἐκπέμπει ἀκτινοβολίες ἀπὸ τὸ «Ἀθάνατο πῦρ».» (ΑΡΓΩ - Ἡ ΠΡΩΤΗ ΑΡΓΟΝΑΥΤΙΚΗ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΜΥΘΟ ΣΤΗΝ ΑΛΗΘΕΙΑ). 

  Ἐν κατακλεῖδι, οἱ ἱερὲς πέτρες μὲ ἀθάνατο πῦρ εἶναι οἱ ἴδιες μὲ ἐκεῖνες ποὺ πετοῦσαν πίσω τους ὁ Δευκαλίων καὶ ἡ Πύρρα καὶ δημιουργήθηκε ὁ ἑλληνικὸς λαὸς ἐκ τοῦ λάς = λίθος/πέτρα. Τὸ ἀθάνατο πῦρ συμβολίζει τὸ θεῖο πνεῦμα ποὺ ἔλαβε ὁ ἄνθρωπος τῆς Ἐλλανίας γῆς. 

 Τὸ πνεῦμα τοῦ λαοῦ τῶν Ἑλλήνων, ὅπου ἀνέπτυξε τὸν πολιτισμό, τὴν φιλοπατρία καὶ τὴν ἠθικὴ τάξη τοῦ ἀνθρώπου, ἀντανακλᾶται στὴν καλλιτεχνικὴ ἀπεικόνιση τῶν Παρθένων Κορῶν του Ἐρεχθείου. 

  Ἴσως,  τελικά, οἱ ἀφηρωισμένες Κόρες του Ἐρεχθείου νὰ συμβολίζουν τὴν ἀγάπη γιὰ τὸν ἄνθρωπο (πολιτισμός), τὴν θυσία γιὰ τὴν πατρίδα (φιλοπατρία), τὸ ἦθος (Παρθενία πρὸ τοῦ γάμου) καὶ τὴν εὐπρέπεια τοῦ ἀνθρώπινου βίου (σεμνὴ ἔνδυση, σώφρων καὶ εὐγενικὴ συμπεριφορὰ πρὸς τὸν συνάνθρωπο)! 

ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

[1] Κατ’ ἄλλη ἐκδοχή, θυσιάστηκαν οἱ 4 κόρες τοῦ Ὑάκινθου, Σπαρτιάτη, ποὺ βρισκόταν στὴν Ἀθήνα τὴν ἐποχὴ ποὺ τὴν πόλη πολιορκοῦσε ὁ Μίνωας. Ὁ μῦθος λέει πὼς ὅλες ἢ μερικὲς ἀπὸ τὶς Ὑακινθίδες θυσιάστηκαν γιὰ τὴν Ἀθήνα, ἔπειτα ἀπὸ σχετικὸ χρησμὸ τοῦ μαντείου τῶν Δελφῶν. Ὡστόσο, μιὰ παραλλαγὴ τοῦ μύθου, οἱ ἐπονομαζόμενες Ὑακινθίδες ἦταν οἱ 6 θυγατέρες του Ἐρεχθέως, οἱ ὁποῖες, ἔπειτα ἀπὸ κάποιο χρησμὸ θυσιάστηκαν στὸν «Λόφο τοῦ Ὑακίνθου» γιὰ νὰ σωθεῖ ἡ πόλη τῶν Ἀθηνῶν ἀπὸ τὴν πολιορκεία των Βοιωτών. 

[2]Ἡ Καρυάτιδα ἢ Κόρη, σωστότερα, τὴν ὁποία ἔκλεψε ὁ Ἔλγιν, ἦταν μεταξὺ τῶν ὑπολοίπων ἡ ὡραιότερη, ἴσως γιατί ἦταν ἡ πιὸ καλοδιατηρημένη. Ἕνας λαϊκὸς μῦθος λέει ὅτι, ὅταν οἱ ἐργάτες ποὺ πῆραν τὴν ἐντολὴ νὰ μεταφέρουν τὸ ἄγαλμα στὸν Πειραιᾶ, παραδόξως, ἄκουσαν θρήνους μέσα στὸ κιβώτιό ποὺ τὴν εἶχαν τοποθετήση. Ἡ Κόρη ἔμοιαζε νὰ κλαίει σπαραχτικὰ διὰ τὴν παραμονή της στὸ κυτίο. Μετὰ φόβου καὶ τρόμου οἱ ἐργάτες ἄρχισαν νὰ ἀρνοῦνται πεισματικὰ νὰ ἀγγίξουν τὸ φορτίο. Ἡ ἐνθύμηση τῆς θρηνητικῆς αὐδὴς ποὺ ἀκούσανε μέσα ἀπὸ τὸ κιβώτιο ἦταν τόσο ζωντανή, ἔτσι ὥστε, νὰ μετουσιωθεῖ γιὰ πάρα πολλὰ χρόνια σὰν παραμύθι, ὅπου καὶ παραδόθηκε στόμα μὲ στόμα στοὺς ἀπογόνους τῶν αὐτήκοων μαρτύρων. Κατὰ τὸν γνωστὸ ἱστοριοδίφη καὶ Ἀθηναιογράφο Δημήτριο Καμπούρογλου φαίνεται προφανῶς ὅτι, ὁ ἐν λόγῳ θρῦλος, παραδόθηκε ἀπὸ τὴν Μαριάννα Μπουζίκη, ποὺ εἶχε γεννηθεῖ τὴ χρονιὰ τῆς κλοπῆς τῆς Κόρης - Καρυάτιδας ποὺ τῆς τὸν εἶχε διηγηθεῖ ἡ μητέρα της, Εὐφροσύνη Τυρναβίτου, ὡς ἑξῆς: «Ἔκλαιγε ἡ ἁρπαγμένη βασιλοπούλα καὶ ζητοῦσε ἱκετευτικὰ βοήθεια ἀπὸ τὶς ἀδερφές της, ποὺ ἀπόμειναν στὸ Κάστρο. Ἔκλαιγαν καὶ φώναζαν κι ἐκεῖνες. Μά, τί μποροῦσαν νὰ κάνουν σὰν ἦταν ἔτσι μαρμαρωμένες; Πρῶτα ἀκούστηκε μιὰ βουὴ κι ἔπειτα, ἕνα μοιρολόϊ, ποὺ τὰ λυπημένα λόγια του ἔκαναν τοὺς ἀνθρώπους νὰ ξεσποῦν σὲ κλάματα καὶ σὲ λυγμούς. Ἔμοιαζε μὲ τραγούδι ἀργό, ἀπὸ φωνὲς ἀργόσυρτες καὶ τραβηχτές, ποὺ σοῦ προξενοῦσε ἀνατριχίλα...». 

[3] Λέτε νὰ εἶναι τυχαῖο ποὺ ὅλοι οἱ ἀρχαῖοι ναοὶ στὴν Ἀκρόπολη τῶν Ἀθηνῶν μετὰ τὴν ἀποδοχὴ τῆς χριστιανικῆς πίστεως ἀφιερώθηκαν στὴν Θεομήτωρ; Πρῶτος ἀπ' ὅλους ὁ Παρθενῶνας, ὅπου μάλιστα, ἕνας ἐμβριθὴς πανεπιστημιακὸς μελετητής, πρόσφατα, συνέγραψε ἕνα βιβλίο "Ὁ Βυζαντινὸς Παρθενὼν" ποὺ ἀποδεικνύει μὲ ἱστορικὲς καὶ ἀρχαιολογικὲς μαρτυρίες τὴν ἀνοικοδόμηση τοῦ Παρθενῶνα πρὸς τιμὴν τῆς Παρθένου Μαρίας Μήτηρ τοῦ Θεοῦ, βάση μιᾶς προφητείας τῆς Δελφικῆς Σίβυλλας. Παράλληλα, τὸ Ἐρέχθειο ἀφιερώθηκε, κατὰ τοὺς πρωτοχριστιανικοὺς χρόνους στὴν Παναγία, ἀλλά, μετέπειτα στὴν Ἁγία Τριάδα. Ἄλλωστε, στοὺς χαιρετισμοὺς τῆς Παναγίας Θεοτόκου Μητέρας τοῦ φωτὸς σημειώνονται οἱ ἑξῆς δύο συμβολικοὶ στίχοι: «Χαῖρε, καλὴ κουροτρόφε παρθένων» & «Τεῖχος εἶ τῶν παρθένων» (στάση Δ').

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

•Νεότερο ἐγκυκλοπαιδικὸ λεξικὸ τοῦ ΗΛΙΟΥ 

•Λεξικὸν Ἱστορίας καὶ Γεωγραφίας, τυπογραφεῖον ὁ "ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ", Ἐν Ἀθήναις 1890 

•ΘΗΣΑΥΡΟΣ ΓΝΩΣΕΩΣ μεγάλη παιδικὴ καὶ σχολικὴ ἐγκυκλοπαίδεια, Χαρ. Θ. Μηχιώτη 

•Θεόδωρος Ἀξιώτης, ΑΡΓΩ - Ἡ ΠΡΩΤΗ ΑΡΓΟΝΑΥΤΙΚΗ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΜΥΘΟ ΣΤΗΝ ΑΛΗΘΕΙΑ, ἐκδ. Σμυρνιωτάκης, Ἀθῆναι 1983 

 

ЭIЄ

ΜΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΜΕ ΤΟ ΛΕΙΨΑΝΟ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

Ἔρευνα & συγγραφή: Ἰωάννης Γ. Βαφίνης 

 Εἰς τούτην τὴν χαλεπὴν ἐποχὴν τῆς ἐξάρσεως τοῦ ὑλισμοῦ καὶ τῆς νοσηρῆς φαντασίωσης, ἡ ὁποία μεταφράζεται κατ' εὐφημισμὸ σὲ πνευματισμό, ἐκδηλώνονται παραλλήλως θαυμαστὰ γεγονότα ὑπερβατικῆς φύσεως. 

 Οἱ πρωταγωνιστὲς τῶν γεγονότων, δὲν ὁμοιάζουν μὲ τοὺς κατὰ φαντασίαν πλαστοὺς ἥρωες τῶν κινηματογραφικῶν ταινιῶν τοῦ Χόλιγουντ, ἀλλά, ἀντιθέτως πολιτογραφοῦνται ὡς Ἅγιοι - ὑπέρμαχοι τῆς πίστεως τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. 

 Ἕνας ἐξ αὐτῶν περί οὗ ὁ λόγος θεωρεῖται καὶ ὁ μεγαλομάρτυς, ἐκ Θεσσαλονίκης, Δημήτριος. 

 Ἡ διαμεσολάβηση τοῦ Ἁγίου Δημητρίου, εἰς τοὺς οὐρανούς, ἐνώπιον τῆς Ἁγίας Τριάδος, ὑπὲρ τῆς προστασίας τοῦ χριστεπώνυμου πληρώματος τῆς ἑλληνορθοδόξου ἐκκλησίας εἶναι τεραστίου ὤφελους. 

 Ἐπὶ τοῦτο, παρακαλεῖτε κάθε χριστιανός, ἰδιαιτέρως νεαρῆς ἡλικίας, νὰ ἐπικαλεῖται συχνά την χάρη τοῦ Ἁγίου Δημητρίου. 

 Μετὰ συγχωρήσεως, λέγω τὸ αὐτὸ καθὼς ἄκουσα νὰ μᾶς προτρέπει κάποιος μοναχὸς ἀπὸ τὸ ὅρος Χολομώντα μὲ τὴν ἑξῆς φράση: «Μέ­γας, α­λη­θώς, εί­ναι ο Άγιος Δη­μή­τριος».

Τοιχογραφία τοῦ Ἁγίου Δημητρίου στὸ Πρωτάτο των Καρυῶν 

(Μανουὴλ Πανσέληνος, 1290-1310). 

 Ὑπεισερχόμενος στὸ κεντρικὸ θέμα τοῦ ἄρθρου τούτου, ξεκινῶ τὴν ἀφήγηση μιᾶς βιωματικῆς ἐμπειρίας νεαροῦ προσκυνητῆ τοῦ λειψάνου τοῦ Ἁγίου Δημητρίου, εἰς τὴν Θεσσαλονίκη. 

 Ἐξιστορῶντας , λοιπόν, τὸ γεγονὸς κατὰ τὸ ἔτος 2002, ὅπου ὁ νεαρὸς εἰσέρχεται εἰς τὸ ναὸ τοῦ Ἁγίου Δημητρίου μὲ εὐλαβικότητα νὰ προσκυνήσει. 

 Εἰσερχόμενος, μαζὶ μὲ τὴν τότε σύντροφο του, στὸ ναό, βλέπει τον νεωκόρο καὶ μιὰ ἡλικιωμένη κυρία ποὺ προσκηνοῦσε τὶς εἰκόνες πέριξ τοῦ ναοῦ. 

 Ἐν τούτοις, νὰ ἐπισημανθεῖ ὅτι, ὁ ναὸς οὗτος οἰκοδομήθηκε σὲ σχέδιο βασιλικῆς ἀρχιτεκτονικῆς ἑλληνιστικοῦ τύπου κατὰ τὴν ἀναστήλωση τοῦ 1948. 

 Ὅπως βλέπετε καὶ στὶς εἰκόνες τοῦ ἱεροῦ ναοῦ, ἀριστερὰ εἶναι τὸ Κιβώριο μὲ τὴν λάρνακα τοῦ λειψάνου τοῦ Ἁγίου Δημητρίου. 

 Καθὼς λοιπὸν εἰσῆλθαν ἀπὸ τὴν κυρία εἴσοδο, ὁδηγούμενοι πρὸς τὸ σημεῖο αὐτό, δίχως νὰ ἔχουν γνώση περὶ τούτου, αἰσθάνθηκαν ξάφνου ἄρρητη εὐωδία.   Ἐννοήσαντες ἄμεσα ὅτι, τὸ φαινόμενο αὐτὸ προέρχονταν ἀπὸ τὴν ἀριστερὴ πλευρὰ τοῦ ναοῦ, ὄντας Ἀθηναῖοι καὶ μὴ γνωρίζοντες λεπτομέρειες τοῦ χώρου, ἀπευθύνθηκε ὁ νέος στὸ νεωκόρο τοῦ ναοῦ, ρωτῶντας:

-Παρακαλῶ, ποὺ βρίσκεται τὸ λείψανο τοῦ Ἁγίου Δημητρίου ; κὶ ὁ νεωκόρος ἀπαντᾶ... 

-Ὅπως εἶστε ἀριστερά, στὸ Κιβώριο... 

Τὸ κιβώριο τοῦ ἱεροῦ ναοῦ Ἁγίου Δημητρίου Θεσσαλονίκης ποὺ φτιάχτηκε γιὰ νὰ τοποθετηθεῖ ἡ λάρνακα μὲ τὸ λείψανο τοῦ Ἁγίου Δημητρίου του Μυροβλύτου. Στὴν πρώτη εἰκόνα ἡ λάρνακα βρίσκεται μέσα στὸ κιβώριο, ὅπως ὅταν τὴν ἐπισκέφθην ὁ προσκυνητῆς ἐνῷ στὴ δεύτερη εἶναι ἔξωθεν τοῦ κιβωρίου πιθανὸν διὰ νὰ προσκυνᾶνε μὲ τάξη ἢ προσερχόμενοι. 

 Κοιτῶντας πρὸς τὸ σημεῖο τῆς ἀριστερῆς κιονοστοιχίας τοῦ ναοῦ ἀντικρίσανε ἕνα ἐξάστυλο ἐκ μαρμάρου Κιβώριο ὅπου μέσα εὑρίσκετο ἡ λάρναξ μετὰ τοῦ λειψάνου. 

 Ἡ ἄρρητος εὐωδία, ὅπου εἶχαν αἰσθανθεῖ κατὰ τὴν ἔλευση τοὺς στὸν ναό, εἶχε πλέον ἐνταθεῖ, ἀλλά, μὲ τὸ πάτημα τῶν ποδιῶν τους εἰς τὸ Κιβώριο ἄρχισε νὰ γίνεται τόσο ἔντονη, ὅπου, ἔφτασε στὸ ἀποκορύφωμα της κυρίως μετὰ τὴν προσκύνηση τοῦ λειψάνου. 

 Παράλληλα, ἄρχισε νὰ τοὺς τυλίγει ἕνα λεπτότατο ὀμιχλώδης νέφος ροδίου χρώματος. Ἄρχισε τότε πρῶτος ὁ νέος νὰ διερωτῶται μεγαλοφώνως καὶ νὰ ἐπικαλείται τον νεωκόρο μήπως καὶ ἠδύνατο νὰ τοὺς ἐξηγήσει. 

-Τί συμβαίνει; τοῦ ἀπευθύνθηκε κοιτῶντας τον μετὰ ἀπορίας... 

Τοῦ λέει τότε ὁ νέος... 

-Τὸ λείψανο μυροβλύζει... 

 Ὁ νεωκόρος, δὲν ἔδωσε ἀπάντηση καὶ ἀπομακρύνθηκε... προφανῶς, δὲν ἔδωσε τὴν πρέπουσα σημασία. Τὸ γεγονὸς ἔληξε ἐκεῖ. 

 Ἐν τούτοις,  τὸ νεαρὸ ζευγάρι δὲν ἤθελε νὰ μετακινηθεῖ ἀπὸ τὸ σημεῖο, καθότι ἔνιωθε τόσο ὄμορφα... μιὰ θεία νεφέλη τους εἶχε περιτυλίξει καὶ ἔνιωθαν τὴν ἀγάπη τοῦ Ἁγίου Τριαδικοῦ Θεοῦ ποὺ χαριτώνει τοὺς Ἁγίους Του. 

 Ὡστόσο, τὸ φαινόμενο ἄρχισε νὰ ἐλαττώνεται σταδιακά, ἔπειτα ἀπὸ ἕνα δεκάλεπτο ἄχρονης καὶ ἀσυναίσθητης κατάστασης. 

 Τότε μιὰ ἐσωτερικὴ παρότρυνση τοὺς ὁδήγησε στὴν ἀποκόλληση τῆς βαθιᾶς κατανύξεως ποὺ εἶχε ἐπέλθει ἀπὸ τὸ γεγονὸς τῆς Θείας παρουσίας.     Ἀποχώρησαν ἀπὸ τὸν ναὸ κάνοντας γιὰ μιὰ ἀκόμη φορὰ εὐλαβικὰ τὸν σταυρό τους καὶ μετὰ ἀπὸ λίγο γύρισαν πίσω στὶς καθημερινὲς τους συνήθειες... 

 Μετὰ ἀπὸ ἀρκετὸ καιρὸ διαβάζοντας τὸ ἱστορικὸ τοῦ ναοῦ καὶ τὸν βίο τοῦ Ἁγίου Δημητρίου ἔμαθαν ὅτι, τὸ λείψανο τοῦ Ἁγίου εἶχε σταματήσει νὰ μυροβλύζει ἐδῶ καὶ πολλά - πολλὰ χρόνια. 

 Τὸ "φαινόμενο" ὅμως τοὺς εἶχε κάνει τρομερὴ ἐντύπωση, ἀλλά, διστάζανε νὰ τὸ μοιραστοῦνε μὲ φίλους καὶ γνωστοὺς τοὺς φοβούμενοι μήπως τους περάσουν γιὰ ἀνόητους. 

 Ἐν τέλει, τὴν ἑπόμενη φορὰ ποὺ ἀνέβηκε στὴν Θεσσαλονίκη ἡ φίλη του καὶ τότε σύντροφος του, τῆς ζήτησε νὰ ξαναπάει στὸ Ἅγιο Δημήτριο, νὰ ἀνάψει ἕνα κεράκι καὶ νὰ προσκυνήσει τὸ λείψανο τοῦ Ἁγίου, μήπως νιώσει τὸ ἴδιο "γεγονὸς".

 Πράγματι, πῆγε, ἀλλά, αὐτὴ τὴ φορὰ ὅλα ἦταν φυσιολογικά, κατὰ τὸ σύνηθες... 

 Κατὰ τὸ πέρας μίας δεκαετίας, ἀπὸ τοῦ προαναφερθέντος γεγονότος, καθήμενος ἔμπροσθεν τῆς τηλεοράσεως, ὁ νεαρὸς προσκυνητῆς, παρακολουθοῦσε, ἀνήμερα τῆς ἑορτῆς τοῦ Ἁγίου Δημητρίου, μιὰ ἐκπομπὴ ὅπου μιλοῦσε κάποιος μητροπολίτης τῆς Βορείου Ἑλλάδος. 

 Καθὼς περιέγραφε τὸν βίο τοῦ Ἁγίου ἐπικεντρώθηκε στὸ θαυμαστὸ λείψανο του, τὸ ὁποῖο, εἰς τοὺς πρώτους χριστιανικοὺς χρόνους, μυρόβλυζε ἔντονα μέχρι ποὺ διακόπηκε ξάφνου ἐντελῶς. 

 Ὅμως, ὑπογράμμισε, τὰ τελευταῖα ἔτη ὑπάρχουν κάποιες μαρτυρίες προσκυνητῶν ποὺ γεύτηκαν γιὰ λίγο τὸ ἄρωμα τῆς θείας μυρόβλυσης τοῦ Ἁγίου. Δὲν ξέρουμε γιατί, ὁ Ἅγιος Δημήτριος, ἔκανε αὐτὲς τὶς ἐλάχιστες ἐξαιρέσεις... 

 Ἀκούγοντας ὅμως τὰ λόγια τοῦ Ἀρχιερέως δάκρυα συγκίνησης κατέλαβαν τὸν προσκυνητὴ καὶ δέος γιὰ τὴν μεγαλοσύνη τοῦ στρατιώτη τοῦ Χριστοῦ, Ἁγίου Δημητρίου του μυροβλύτου. 

 Σήμερον, ἐν ἔτῃ 2020 & 2021, πληροφορηθήκαμε τὴν ἐπαναφορά της μυρόβλυσης τοῦ ἱεροῦ του λειψάνου μὲ ἔντονο τρόπο θέλοντας μὲ αὐτὸ νὰ μᾶς προειδοποιήσει γιὰ τὴν ἀποστασία μας ἀπὸ τὸν Θεό. 

 Ἴσως, νὰ ἤθελε νὰ μᾶς πεῖ ὅτι, πρέπει νὰ σοβαρευτοῦμε ἀπέναντι σὲ αὐτὸ τὸ κρίσιμο σημεῖον τῆς ἱστορίας ποὺ ὀνομάζεται ἀπὸ τοὺς πατέρες τῆς ἐκκλησίας μας ἐσχατολογικὴ ἐποχή! 

 

Χαίρετε κι ἀγαλιάσθε!! 

  

ЭIЄ

Ο ΣΦΑΙΤΕΡΙΣΤΗΣ ΤΟΥ ΘΡΟΝΟΥ ΤΟΥ ΘΗΣΕΑ

(Γεωστρατηγικὰ & πολιτικὰ "παίγνια" τῆς ἑλληνικῆς προϊστορίας) 

Ἔρευνα & συγγραφή: Ἰωάννης Γ. Βαφίνης 

  Ὁ Θησέας, μιὰ ἰδιαίτερα γνωστὴ καὶ διάσημη φυσιογνωμία ὡς τὰ πέρατα τοῦ κόσμου, ὑπῆρξε λαμπρότατος ἠλιακος ἥρωας τῆς ἑλληνικῆς μυθιστορίας καὶ ἡ δοξασμένη φήμη του κατάφερε νὰ παραμείνει ἀναλλοίωτη εἰς τὶς χιλιετίες. 

 Ὡς ἀπόγονος τοῦ Αἰγέως, ἔλαβε τὴν βασιλία τῶν Ἀθηνῶν, κληρονομικῶν δικαιώματι. 

 Κατατασσόμενος εἰς τὴν κορυφὴ τοῦ ἑλληνικοῦ πάνθεου τῶν ἡρώων, μαζὶ μὲ τὸν ἐξάδερφο τοῦ Ἡρακλῆ, ἦταν φυσικὸ νὰ γνωρίσει τὰ πλέον τρωτὰ σημεῖα τῆς ἀνθρώπινης φύσεως ἤτοι τὸν φθόνο καὶ τὴν ἀχαριστία τοῦ ἀνθρώπου. 

 Τὸ ἀπάνθρωπο κι ἀπεχθὲς πάθος τῆς ἀνθρωπίνης ἀχαριστίας, ὅπου καὶ ἑδράζεται εἰς τὴν καρδιακὴ ἕδρα κι ἐκδηλώνεται μὲ τὸ συναίσθημα τῆς μοχθηρίας, τέθηκε, ἐναντίον τοῦ ἡμιθέου καὶ ἥρωος τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ Πανελληνίου, εἰς τὸ λυκόφως τῆς ζωῆς του. 

 Ὡς πρωταγωνιστής, αὐτῆς τῆς ἀνόσιας πράξης, ὑπῆρξε ὁ θεῖος του, ἐκ πατρός, Μενεσθέας. 

 Ὁ Μενεσθεύς, μετατράπηκε ἄμεσα σὲ σφαιτεριστή, ὅταν ἀνέλαβε ὁ Θησέας τὴν βασιλεία, καθὼς ὑπῆρξε σφοδρὸς ἀντίζηλος του. 

 Λέγεται ὅτι, στὰ νιᾶτα του ὑπῆρξε ὑποψήφιος μνηστῆρας τῆς Ἑλένης τῆς Σπάρτης ποὺ ἔκλεψε ὁ Θησέας μαζὶ μὲ τὸν Πειρίθοο. Ἄλλωστε, τὸν φθόνο του γιὰ τοὺς Αἰγηίδες τὸ κληρονόμησε αὐτούσιο ἀπὸ τὸν πατέρα του Πετεώ. 

 Δεδομένου ὅτι ὁ Θησέας, γνώριζε περὶ τῶν τυχοδιωκτῶν μνηστήρων τῆς Ἑλένης, προέβει σὲ κλοπὴ τῆς δωδεκάχρονης "νύφης" δημιουργῶντας σοβαρὴ ἀντιπάθεια σὲ πολλοὺς κύκλους τοπικῶν ἀρχόντων καὶ κυρίως στοὺς βασιλοπαῖδες ἀδερφούς της Διοσκούρους. 

 Οἱ Διόσκουροι, ἐρχόμενοι κάποια στιγμὴ στὸ προσκήνιο τῆς ἐξουσίας, μὴ ἔχοντας τὴν δύναμη νὰ βρεθοῦν ἐνώπιος ἐνωπίων μὲ τὸν Θησέα, υἱοθετοῦν ἕναν τύπο ὑποστατικοῦ στὸ πρόσωπο τοῦ ἀντίζηλου Μενεσθέα, καὶ μὲ τὴν δύναμη τοῦ βασιλείου τῆς Λακεδαίμονος καταφέρνουν νὰ παραπλανήσουν τὸν ἀθηναϊκό λαὸ, ἱκανὸ ἴσως καὶ διὰ τῆς βίας, καὶ νὰ τὸν στρέψουν ἐνάντια στὸν εὐεργέτη ἥρωα τοὺς ἔλειπε ἐκείνη τὴν περίοδο εἰς τὴν γῆ τῶν Μολοσσῶν γιὰ ἐξωτερικὲς πολιτικὲς ὑποθέσεις. 

 Ἔτσι, λοιπὸν, μὲ τὸ πρόσχημα τῆς παραμέλησης τῆς πόλης τῶν Ἀθηνῶν, ὁδηγήθησαν τὸν λαό, μὲ  παραπλάνηση, εἰς τὸ ν' ἀπαρνηθεὶ τὸν εὐεργέτη καὶ σωτῆρα βασιλιᾶ τους Θησέα. 

 Γι' αὐτὸ τὸν λόγο, ὁ Θησέας, ἐπανερχόμενος, ἀποσπάστηκε ἐκ τῆς ἡγεσίας τοῦ κράτους ὅπου ἵδρυσε μὲ θεμιτοὺς νόμους καὶ δικαιοσύνη, καὶ καταράστηκε τοὺς Ἀθηναίους. 

 Ὕστερα, λαμβάνοντας τὴν συνετὴ ἀπόφαση νὰ αὐτοεξοριστῇ στὴν Σκῦρο ὅπου διατηροῦσε πατρικὴ κτηματικὴ περιουσία ἔμεινε ἐκεῖ ἕως τὴν ὕπουλη δολοφονία του εἰς τὴν νῆσο των Σποράδων(δες Πλούταρχου - βίοι παράλληλοι Θησέας). 

  Ἐν ὀλίγοις, ὅταν ὁ Θησέας, γερασμένος πλέον, ἀλλά, πάντοτε ἐν ἰσχύ, προσπάθησε νὰ ἀνακαταλάβει τὴν ἐξουσία μαχόμενος ὑπὲρ τῶν κεκτημένων δικαιωμάτων τοῦ πολιτειακοῦ θεσμοῦ ποὺ ἐφήρμοσε, ὁ λαὸς παραπλανημένος ἀπὸ τὸν συκοφάντη Μενεσθέα καὶ τὴν λακωνικὴ ἐπιρροὴ ἀμφέβαλλε καὶ δὲν τάχθηκε μὲ τὸ μέρος του. 

Κατανοῶντας τὴν μεταστροφὴ τοῦ λαοῦ, καὶ πλήρη ἐναντίωση στὸ πρόσωπο του, ἀπογοητευμένος ἔπαυσε τὴν πολεμική του ὁρμὴ κι ἀποχώρησε γιὰ νὰ μὴν θέσει σὲ περαιτέρω κίνδυνο τὴν ἰσορροπία τῆς ἀγαπημένης του πόλεως. 

  Ἕν τούτοις, μία ἀκόμη αἰτία, τῆς ἀντιπάθειας τοῦ Μενεσθέα, ὑπῆρξε καὶ ἡ διαδοχὴ τοῦ θρόνου τῶν Ἀθηνῶν, ὅπου τὴν ἐποφθαλμιοῦσε καρτερικὰ ἐκ τοῦ πάλαι. 

  Συνελλόντι, ὁ Αἰγέας τὸν εἶχε κάποια χρονικὴ στιγμὴ ἐξορίσει ἔπειτα ἀπὸ μία παράτυπη ὑπονόμευση τῆς βασιλείας του. Βέβαιον εἶναι ὅτι, ἡ διεκδίκηση τοῦ θρόνου προκύπτει ἐκ τῆς κοινῆς καταγωγῆς του Μενεσθέα καὶ τοῦ Αἰγέα ἀπὸ τὸ κοινὸ γένος των Ἐρεχθειδῶν. 

 Ὅμως, ὁ Αἰγέας ἦταν ἐγγονὸς τοῦ πρωτότοκου γιοῦ τοῦ Ἐρεχθέως Πανδίονος ἐν ἀντιθέσει μὲ τὸν πατέρα του Μενεσθέα, τὸν ἐπονομαζόμενον Πετεό, γιό του ἐρεχθείδη Ὀρνέα. Ὁ Ὀρνέας, ἦταν ὁ τρίτος στὴ σειρὰ υἱός του Ἐρεχθέα. Πρωτότοκος ὑπῆρξε ὁ Κέκροπας ὁ νεότερος, ποὺ γέννησε τὸν Πανδίονα, κι ὁ Πανδίονας τὸν Αἰγέα κι αὐτὸς τὸν Θησέα. 

 Κάποια ἐποχή, ὁ Πετεώς, πρωτοξάδερφος μὲ τὸν Πανδίονα, τὸν ἐξεδίωξε τὸν ξαδερφο του παράτυπα ἀπὸ τὸν θρόνο καὶ κατέλαβε παρανόμως τὴν ἐξουσία. Ἔτη ὀλίγον, οἱ Πανδιονίδες, μὲ ἐπί κεφαλῆς τὸν Αἰγέα καὶ τὸ σπαθὶ αὐτοῦ, ἐκθρονίζουν τὸ Πετεὼ ἐκ τοῦ θρόνου τοῦ βασιλείου τῶν Ἀθηνῶν καὶ βασιλεὺς στέφεται ὁ Αἰγέας. 

 Ὁ Αἰγεύς, συμφώνως τῶν μυθολογουμένων ἱστοριῶν, φαίνεται νὰ κατακρεμνίζεται στὴν θάλασσα τῆς Ἀττικῆς καὶ τὸ στέμμα του μεταπίπτει εἰς τὸν μονογενῆ υἱὸν τοῦ Θησέα.   

  Ἔκτοτε, ἀπὸ τῆς ἡγεμονίας τοῦ Θησέως, ἡ Ἀθήνα ἀκμάζει καὶ γίνεται ἡγεμονεύουσα πόλη σὲ ὅλο τὸ Αἰγαῖο, Κρήτη καὶ νησιά. Μάλιστα, εἶχε τόσο ἁπλωθεῖ ἡ ἐπικράτεια τῶν Ἀθηνῶν, ὅπου οἱ ἀρχαῖες καταγραφὲς στὸ λεξικὸ τοῦ Σουΐδα ἀναγορεύουν τὸν Θησέα ὡς βασιλιᾶ τῆς μινωικῆς Κρήτης καὶ ὤντι θαλασσοκράτορα. Τοῦτο τὸν ὤθησε νὰ ἱδρύσει τὶς πρῶτες ἀποικίες στὶς ἀκτὲς καὶ τὴν ἐνδοχώρα τῆς Μικρῆς Ἀσίας. 

 Ὁ Θησέας, ἐκείνη τὴν ἐποχὴ ἐφήρμοσε μία ἐξωτερικὴ πολιτικὴ μὲ σκοπὸ τὴν ἕνωση τοῦ Πανελληνίου ἤτοι τῶν ὅμαιμων, ὁμόθρησκων, ὁμόγλωσσων κι ὁμότροπων φυλῶν ποὺ συγγένευαν μεταξύ τους σὲ ὅλη τὴν ἠπειρωτικὴ χερσόνησο τοῦ Αἵμου. Αὐτὸ εἶχε σὰν συνέπεια νὰ λείπει μεγάλα διαστήματα ἀπὸ τὴν Ἀθήνα. 

 Στὴν ἐξωτερικὴ πολιτική, ποὺ θέλησε νὰ ἐφαρμόσει, δυστυχῶς, ἡ τύχη του γύρισε τὴν πλάτη. 

 Οἱ φιλικὲς σχέσεις μὲ τὸν βασιλιᾶ τῆς Ἠπείρου Ἀϊδωνέα ἢ ἀκόμη καὶ ἡ συνένωση τοῦ θεσσαλοῦ ἀδελφοποιητοῦ φίλου του Πειρίθοου μετὰ τῆς κόρης τοῦ ἠπειρώτη βασιλιᾶ, Περσεφόνης, θὰ ἦταν γιὰ τὴν Ἀθήνα ἕνα μεγάλο ἄνοιγμα πρὸς τὶς διόδους τῆς εὐρωπαϊκῆς, κεντρικῆς καὶ βόρειας, ἠπείρου, μὲ τὰ τεράστια ἀνεκμετάλλευτα ἐδάφη της. 

Στὴν ἀπεικόνιση αὐτή, ὑπάρχων σὲ μελανόμορφο ἀθηναϊκὸ ἀμφορέα τοῦ 6ου αἰῶνα π.Χ. ἀποτυπώνεται ἡ μορφὴ τοῦ γενειοφόρου Θησέα ποὺ ἐπαληθεύει τὴν πεποίθηση τῶν Ἀθηναίων περὶ τῆς ἰσχυρῆς καὶ σώφρων προσωπικότητας τοῦ μεγάλου βασιλέα τους. Ἐδῶ, δὲν φαίνεται πλέον ὡς νεαρὸς πρίγκιψ, γιὸς τοῦ βασιλιᾶ Αἰγέα, ἀλλά, ὡς σεβαστὸς ἄνακτας ὅπου συνοίκησε τοὺς ἀττικούς δήμους καὶ ἔγινε ὁ σοφὸς κυβερνήτης βασιλιᾶς τῶν Ἀθηνῶν. Οὕτως θέσπισε τὶς ἀρχὲς τῆς Δημοκρατίας. 

  Ἡ ἐξωτερικὴ πολιτικὴ τοῦ Θησέα ὁμοιάζον ὡς ἐπεκτατικὴ εἶχε δυσαρεστήσει τοὺς Λακεδαιμονίους, οἱ ὁποῖοι ἔψαχναν ἀφορμὴ διὰ νὰ ἐκθρονίσουν τὸν Θησέα καὶ νὰ ὑποδρασκελίσουν τὰ φρονήματα τοῦ δημοκρατικοῦ λαοῦ τῶν Ἀθηνῶν. 

 Ὡς ριψοκίνδυνο τέχνασμα, θεωρήθηκε, ἐπίσης, καὶ ἡ συνένωση τοῦ Θησέα μὲ τὴν πριγκίπισσα Ἑλένη, ὅπου ἀπέφερε τὴ γέννηση μιᾶς κόρης, ἐκ τῶν δυὸ σημαντικῶν βασιλικῶν οἴκων τῆς Ἑλλάδος, Ἀθήνας καὶ Σπάρτης. 

 Ἡ ὀνομασία τῆς γαλαζοαίματης κόρης τοῦ Θησέα καὶ τῆς Ἑλένης ἦταν Ἰφιγένεια, λέξη σύνθετος ποὺ προκύπτει ἐκ τῆς συρραφῆς τῶν λέξεων Ἰφί+γένος. Φιλολογικὲς καταθέσεις μαρτυροῦν περὶ τῆς συνένωσης τοῦ γένους τῶν Ἑλλήνων μετὰ τῶν Πελασγῶν. 

 Ἡ ὅλη προσπάθεια ὅπου συνετελέσθη ὑπὸ τὴν συνένωση τῶν δύο συγγενῶν φυλῶν Ἑλλήνων καὶ Πελασγῶν, τέθηκε ὑπὲρ τῆς ἰδέας ἑνὸς πολιτεύματος ποὺ νὰ ἐξισώνει τὸν λαὸ μὲ τὴν ἄρχουσα τάξη, κάτι τὸ ὁποῖον, βεβαιως φαίνεται νὰ ἔβλαπτε τὰ κυριαρχικὰ συμφέροντα τῶν εὐγενών ὀλιγαρχικῶν παρατάξεων. 

 Ἡ καινοτομία τοῦ Θησέα στοὺς πολιτειακοὺς θεσμοὺς τῆς πόλεως τῶν Ἀθηνῶν, εἶχε πλέον ἀρχίσει νὰ γίνεται ταξικὰ ἐπικίνδυνη. 

 Οἱ Λακεδαιμόνιοι, ἐκπρόσωποι τῆς ὀλιγαρχικῆς τάξης καὶ τοῦ ἀκραίου στρατιωτικοῦ δόγματος ἐπιβολῆς καὶ βίας, χρησιμοποίησαν ἄμεσα τὰ φθονερὰ καὶ δόλια αἰσθήματα τοῦ Μενεσθέως ποὺ καραδοκοῦσε εἰς τὰ μετόπισθεν νὰ βλάψει τὸν ἀνιψιό του, καὶ πέτυχαν τὸν στόχο τους. 

 Οἱ ὀλιγαρχικὲς πεποιθήσεις του Μενεσθέα, δὲν φάνηκαν νὰ ἐπηρεάζουν τοὺς Ἀθηναίους πολῖτες οἱ ὁποῖοι τυφλωμένοι ἀπὸ τὴν πολιτικὴ σπέκουλα τῶν Λακεδαιμονίων μετατράπηκαν σὲ ἄβουλο ὄχλο. 

 Ἀφοῦ τὰ σπαρτιατικὰ συμφέροντα κατάφεραν νὰ ἀδρανοποιήσουν τὴν δημοκρατικὴ ἐξουσία τῶν Ἀθηνῶν δημιουργῶντας σοβαρὲς ὑπόνοιες γιὰ τὴν δῆθεν στρεβλὴ λειτουργία τοῦ πολιτεύματος, ὅπου θεσπιστῇς τοῦ ἦταν ὁ Θησέας, ἔφεραν τὴν πολιτειακὴ ἀνωμαλία. 

 Ἀναλαμβάνοντας, τροποτινά, ὁ Μενεσθεύς, τὴν ἐξουσία παρέμεινε ἐξάπαντως ὑπόχρεος στοὺς Λακεδαίμονες, ἄνακτες, γιοὺς τοῦ Διός.   Μὲ αὐτὸν τὸν τρόπο ἡ Ἀθήνα, ἀπὸ θαλασσοκράτηρα καὶ πρωταγωνίστρια μετατράπηκε αὐτομάτως ὑπόχρεοι καὶ ὑπόδουλοι τοῦ ἡγεμονικοῦ ἅρματος ποὺ ὁδηγοῦσαν οἱ πελοπονησιακὲς δυνάμεις. 

 Μὲ τὴν ἐν λόγῳ ἀπρόβλεπτη μετατροπὴ τῆς ἱστορικῆς πλοκῆς, ἡ λαμπερὴ καὶ περιτείχιστη πόλη τῆς Ἀθήνας, τὸ πτολίεθρον ὅπως τὴν ὀνομάζει ὁ Ὅμηρος, μεταβάλλεται, κατὰ τὴν ἔναρξη τοῦ Τρωικοῦ πολέμου, σὲ φτωχὸ ἑταῖρο τῶν Πελοποννησιακῶν δυνάμεων τῆς ἡγεσίας τῶν Ἀτρειδῶν. 

 Σήμερον, ἐὰν εἰκάσουμε τὴν πορεία τῆς ἱστορίας, ἐὰν καὶ ἐφόσον, ὁ Θησέας, πετύχαινε νὰ ἑνώσει τὶς φυλὲς τῶν Ἑλλήνων τῆς ἠπειρωτικῆς χώρας, δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι δὲν ἔμελλε νὰ ὑπάρξει ἄλλη φυλὴ ἐπὶ τοῦ πλανήτου. 

 Ἐπίσης, ἠδύνατο, ἴσως, νὰ εἶχε ἀλλάξει πλήρως τὸ ροῦν τῆς ἱστορίας, ἡ στρατηγικὴ σκέψη τοῦ Θησέα, δηλαδή, νὰ ἑνώσει τοὺς Ἕλληνες μὲ ἐπιγαμίες ἤτοι δεσμοὺς αἵματος. (Τοῦτο, ἔπραξε ὁ Μέγας Ἀλέξανδρος πολλοὺς αἰῶνες μετέπειτα...) 

 Ἔτσι, θὰ ὁδηγοῦσε τοὺς Ἕλληνες σὲ βαθιὲς ἐκπολιτιστικὲς ἐκστρατεῖες, χωρὶς τρόπαια ἀνηλεοῦς μάχης ὅπως π.χ. ἦταν ἡ ἀργοναυτική, γιὰ τὸν ἐκβαρβαρισμὸ τῆς Ἀσίας. Ἡ Ἀσία ἦταν τὸ δέλεαρ γιὰ τοὺς Ἕλληνες, ὅπως καὶ γιὰ τοὺς νῦν βορειοευρωπαίους. 

 Ὅμως, μέλλει νὰ ὑφίστανται, ὁ ἐξ ἀνατολάς, μόνιμος κίνδυνος ἐχθρικῶν ἐπιθέσεων κατὰ τῆς Εὐρώπης, λόγῳ τοῦ γεωλογικοῦ εὐρασιατικοῦ συνδέσμου καὶ τῶν γεωστρατηγικῶν συμφερόντων τῆς εὐρασιατικῆς ζώνης! 

Στὸν χάρτη βλέπουμε ὑπογραμμισμένο τὸ σημεῖο ὅπου ἐγκαταβιοῦσαν οἱ Ἀμαζόνες. Αὐτὰ τὰ ἐδάφη ἀκόμη καὶ σήμερα θεωροῦνται τὰ πιὸ κομβικὰ σημεῖα τοῦ εὐρασιατικοῦ τόξου. Ὁ Θησέας φρόντισε νὰ φτάσει ὡς ἐκεῖ κι ἴσως ἀκόμη παραπέρα, προσπαθῶντας νὰ ἀναχαιτίσει τὸν κίνδυνο καθόδου τῶν φυλῶν της Ἀμαζονίας. Ἀτρόμητος, ὅπως ἦταν, ἔκλεψε τὴν βασίλισσα τῶν Ἀμαζόνων 

ὅπου εἶχαν κι δυὸ τοὺς ἐρωτευτεῖ παράφορα. 

Πίστεψε βέβαια πρὸς στιγμήν, ὅτι, μιὰ ἐρωτικὴ ἱστορία, ἠδύνατο νὰ μαλακώσει τὶς καρδιὲς τῶν Ἀμαζόνων, ἀλλά, ἀντ' αὐτοῦ προκλήθηκε μεγαλύτερα ἔχθρα ὑποκινῶντας μεγάλη ἐκστρατεία ἐναντίον τῆς Ἀθήνας. Ἀντιλαμβανόμενος τὴν σκληροκαρδία τῶν Ἀμαζόνων, ὁ Θησέας, ἐξόντωσε μεγάλη μερίδα τῶν πολεμιστῶν της φυλὴ τοὺς μὴν ἀφήνοντας περιθώρια γιὰ ἐπαναληπτικοὺς πολέμους. Μετὰ τούτου, οἱ Ἀμαζόνες, χάθηκαν γιὰ ἀρκετὰ χρόνια ἀπὸ τὸ προσκήνιο τῆς ἱστορίας... ἴσως μόνο στὴν ἐποχὴ τοῦ Ἀχιλλέα νὰ ξαναεμφανίζονται γιὰ λίγο... 

 Συνοπτικά, ἡ ἑλληνικὴ μυθιστορία διδάσκει τὸ βασικὸ ἐλάττωμα τοῦ γένους τῶν Ἑλλήνων, τὸ δαιμόνιο τῆς πρωτοκαθεδρίας ἤτοι καὶ φιλοπρωτίας ἢ φιλαρχίας, ποὺ ἐκπηγάζει ἐκ τοῦ φθόνου καὶ τῆς μεταξὺ ἡμῶν διχόνοιας. Ἡ διχόνοια εἰναι αὐτὴ ποὺ μᾶς ὁδηγεῖ συχνὰ εἰς τὸ ἔρεβος χάνοντας τὸν σκοπὸ τῆς ἀποστολῆς μας ὡς γένος.

 Ἀπὸ τὴν ἐποχὴ τοῦ Θησέα, ὑπῆρχαν τὰ συμφέροντα καὶ οἱ ἄδικες ἐξουσίες. Ὁ μόνος ἀγαθὸς κυβερνήτης τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ὑπῆρξε ὁ Θησέας, ὁ μόνος ποὺ ἔδειξε αὐταπάρνηση καὶ ζῆλο ὑπὲρ τοῦ λαοῦ του. 

ΧΑΙΡΕΤΕ! 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

•Πλουτάρχου, Βίοι Παράλληλοι-Θησεύς

•Διοδώρου Σικελιώτου, Ἱστορικὴ βιβλιοθήκη

•βιβλιοθήκη του Ἀπολλοδώρου τοῦ Ἀθηναίου

•Λεξικό του Σουΐδα